“Dişi Aslanların İtirafları” romanı; Doğa, insanoğluna öfkesini kusuyor

Mozambikli yazar Mia Couto (yayınevi)
Mozambikli yazar Mia Couto (yayınevi)
TT

“Dişi Aslanların İtirafları” romanı; Doğa, insanoğluna öfkesini kusuyor

Mozambikli yazar Mia Couto (yayınevi)
Mozambikli yazar Mia Couto (yayınevi)

Katya et-Tavil/ Lübnanlı edebiyatçı-yazar
İnsanlığın son derece tehlikeli olan koronavirüs Kovid-19 salgınıyla savaştığı sırada, Mozambikli yazar Mia Couto’nun “Dişi Aslanların İtirafları” romanı (Dâru’l Âdab Kitabevi, Arapça’ya Çev. Mark Cemal, 2019) dikkatimizi çekiyor. Portekiz yazarların en önemli ve en ünlüleri arasında olan Couto, Neustadt Uluslararası Edebiyat Ödülü, Latin Birliği Ödülü ve modern zamanın en ünlü Portekiz edebiyat ödülü sayılan Camoes Ödül gibi önemli edebiyat ödüllerine layık görüldü. Ünlü yazarın eserleri ise 20’den fazla dile çevrildi.
Özellikle bu roman üzerine duruyor olmamızın sebebi ise Mozambik’in küçük ilkel bir köyünde aslanlara karşı yürütülen savaşı ele alıyor olması. Doğa tarafından saldırsın, öldürsün, parçalasın ve Kulumani halkına korku ve endişe salsın diye gönderilen vahşi aslanları. Peki bu durumdan kaçış yolu ne olacak? Doğanın sert yürekliliğinden ve bu merhametsiz saldırılardan nasıl kaçılacak? Saklanmak çözüm olacak mı? Ya dua etmek? Romanı daha etkileyici ve kasvetli yapan ise vahşi aslanların yalnızca Kulumani kadınlarına saldırıyor oluşu. Bu kadınların her gün uğradığı işkence, zulüm ve baskı yetmiyormuş gibi bir de doğa çıkıp vahşi aslanlarını bu kadınların üzerine salıyor ve yaşadıkları trajediyi daha da körüklüyor. Peki saldırıp öldüren aslanlar gerçek mi yoksa efsanelere dayanan hayali bir varlık mı?

Coğrafi-tarihsel çerçeve
Romanın etkileyici özelliklerinden biri de, toplumu, gelenek ve göreneklerini, yaşam tarzlarını tanımlayarak okuyucuya akıcılık ve ustalıkla verilen coğrafi ve tarihsel ayrıntılar. Roman, okuyucuyu Mozambik’in başkenti Maputo’ya en az dört saatlik mesafedeki Kulumani’ye götürüp, burada yaşanan büyülü ayrıntılarla ve antik inançlarla dolu ilginç bir macera yaşatıyor. Couto, romanda, 1975 yılında kazanılan bağımsızlığın ardından 1977-1992 yıllarında ülkede gerçekleşen iç savaşa değiniyor. Ardından ise bundan 16 yıl sonrasına, yani demokrasinin hâkim olduğu, genel olarak sakin geçen 2008’e geçiş yapıyor. Geçiş sırasında ise tarihsel çerçeveye ve Mozambik halkını çevreleyen koşullara saygı duyuyor. Aynı zamanda okuyucuya Afrika’nın bu bölgesinde bulunan kabilesel, dini ve ideolojik karışım hakkında genel bir bakış sunuyor.


Romanın Arapça çevirisinin kapağı (yayınevi)

Okuyucu, tuhaf gelenekler görenek ve efsanelerin pençesinde sıkışıp kalmış kasvetli ve vahşi köy karşısında hayrete düşüyor. Hikayenin ana karakteri olan genç kadın Mariamar ise romanda bu konuda şöyle diyor:
“Köyümüz, sakinlerinden başka kimsenin uğramadığı canlı mezarlıktı âdeta. Vadi boyunca uzanan evlere şöyle bir baktım. Renkli ancak kederli görünen bu evler de sanki burada yaşadıklarına pişmandı. Zavallı Kulumani, aslında o da günün birinde köy olmak istemezdi” (sf. 43-44)
Büyü, korku, ölüm, yırtıcılar, vahşi varlıklar, hayali varlıklar ve daha fazlası, Kulumani’de bir araya geliyor. Bu korkunç köy hakkında bölge valisi ile romanın karakterlerinden Gustavo arasında ise şu akıllara zarar diyalog geçiyor:
“Vali: Bu evlerde insanlar yaşamıyor.
Gustavo: İnsanlar yaşamıyor mu? Öyleyse kim yaşıyor?
Vali: Bu evlerin sakini, korku” (sf.76)
Roman ilerlerken, Kulumani halkını sefil bir şekilde esir ve mahkum edenin inançları olduğu, buradaki toplumun geçmişin zincirlerini kırmaktan korktuğu ve sıkışıp kaldığı  ortaya çıkıyor. Karakterlerden biri ise “Kim Kulumani’deki geleneklere karşı çıkmaya cüret eder ki? Kimse” (sf. 151) diyor.
Kadınları toplum öldürüyor
Kulumani halkını çevreleyen bu kasvetli ortamın yanı sıra, bu köydeki kadınlar şiddet, baskı ve zulüm görüyor. Romandaki tüm kadın karakterler eziliyor. Mariamar’ın annesi ise bu konuda “Biz kadınlar, gömüleli çok oldu. Beni baban gömdü. Annem de gömülmüştü, anneannem de. Hem de canlı canlı” (sf. 43) kelimelerini kullanıyor. Zirâ bu köydeki birçok adet; kadınları hareket etme, dışarı çıkma, konuşma gibi sahip olmaları gereken en basit haklardan bile mahrum ediyor. Bu köydeki hayat tam anlamıyla kadınları dışlamak ve aşağılamak üzerine kurulmuş. Yazar Mia Couto, bu haksız ve katı gelenekler üzerine sayfalarca duruyor. Öyle ki, karakterlerden birine şu cümleyi kurduruyor:
“Kadınların neden konuşmasına izin verilmiyor biliyor musun? Çünkü onlar birer ölü” (sf. 117)
Erkek hükmünün sürdüğü bu köyün kadınları, tüm bu yaşadıkları yeterli değilmiş gibi, bir de aslanların saldırısına maruz kalıyorlar. Hayvanların da âdeta erkeklerin müttefiki haline gelmesiyle, Kulumani iyice erkek egemenliği altına giriyor. Böylece hükümet, bu sırrı çözmesi için bu köye bir avcı ve bir yazar gönderiyor. Peki neden bir avcı ve bir yazar? Yazar Mia Couto’yu mu temsil ediyor? Avcı Archangel Bullseye, neden avlanamıyor da sırrı çözme görevini yazar Gustavo Regalo’ya bırakıyor? Halbuki buraya avlanarak sorunu çözmek için gelmişti. İşte böylece okuyucu şunu keşfediyor: Aslında aslanlar gelmeden yıllar yıllar önce kadınları öldürmeye başlayan, toplumun kendisiydi. Okuyucu ise hangisinin daha taş yürekli olduğunu ayırt edemiyor: İnsan mı hayvan mı?

Ölüm ve korku
Söz konusu roman, Uluslararası Arap Roman Ödülü listesine girerek büyük bir ün kazandı. Romanın Arapça çevirisi ise şairane cümlelerini konuşturan Mark Cemal tarafından yapıldı. Romanın ihtiva ettiği 16 bölümün sekizi, ana karakter ve bir kadın olan Mariamar’ın ağzından anlatılıyor. Diğer sekizi ise bir erkek olan avcının günlükleri şeklinde sunuluyor. Böylece hem kadın ve erkeğin hem de köyden biri ile dışarıdan birinin iki farklı bakış açısının görüldüğü, tamamlayıcı bir roman ortaya çıkıyor.
Bugün insanoğlu, koronavirüs salgını korkusuyla yaşıyor. İlk defa doğaya karşı çıkamadığını, hastalığı, içinde bulunduğu koşulları ve doğanın hegemonyasını aşamadığını fark ediyor. “Dişi Aslanların İtirafları” romanı, kendini savunmaktan aciz olan Mozambik toplumunu anlatarak insanoğlunun söz konusu acziyetini temsil ediyor. Bugün bizden uzakta, ancak bir o kadar da bize yakın bir köyün romanı. Adaletsizliğin, zulmün, korku ve yalnızlığın, efsanelerin ve ilkelliğin romanı. İnsanlığın korku, şaşkınlık ve dehşet içerisinde bulunduğu bugüne eşlik edecek bir roman.
*Bu yazı Şarku'l Avsat tarafından Independent Arabia'dan çevrilmiştir.



Margot Robbie, huzursuz edici filmlerin yönetmeniyle buluşuyor

36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)
36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)
TT

Margot Robbie, huzursuz edici filmlerin yönetmeniyle buluşuyor

36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)
36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)

Margot Robbie, Drama'nın (The Drama) senarist ve yönetmeni Kristoffer Borgli'nin yeni filmi The Week of Pain'de başrolü üstlenecek.

A24, filmin yapımcılığını ve finansmanını üstlenmeye hazırlanıyor. Ari Aster ve Lars Knudsen'ın kurduğu Square Peg, Dilemma Films ve Robbie'nin şirketi LuckyChap de yapım ortakları arasında yer alacak.

The Week of Pain'in konusu gizli tutuluyor. Variety'ye göre, Borgli'nin Rüya Senaryo (Dream Scenario) ve İlgi Manyağı (Sick of Myself) gibi önceki filmleri yeni yapımın tonuna dair ipucu veriyor. Yönetmenin bir kez daha izleyiciyi huzursuz eden bir dramı, başkası adına utandıran bir mizahla buluşturması bekleniyor.

Square Peg ve A24, Borgli'yle son olarak Robert Pattinson ve Zendaya'nın başrollerini paylaştığı Drama'da çalışmıştı. Nisanda gösterime giren bu özgün dram-komedi, çocukluktan kalma bir sırrın düğün haftasını altüst etmesini anlatıyor. Karakterlerin özel hayatına yakından bakan film, 28 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya çapında 135 milyon dolar hasılat elde ederek gişede büyük başarı yakalamıştı.

Robbie son olarak Warner Bros. imzalı edebiyat uyarlaması Uğultulu Tepeler'de (Wuthering Heights) izleyici karşısına çıkmıştı. Seyirciler, Barbie'nin yıldızı Robbie'nin canlandırdığı Cathy'yle Jacob Elordi'nin hayat verdiği gizemli Heathcliff arasındaki aşk, izleyicilerden büyük ilgi görmüştü. Film dünya çapında 241 milyon dolar hasılata ulaşmıştı.

Robbie'nin sıradaki projeleri arasında Ocean's 11'dan önceki olayları anlatan bir film de var. Oyuncu, filmin yönetmenliğini de üstlenen Bradley Cooper'la başrolleri paylaşacak. İkilinin, George Clooney'nin canlandırdığı Danny Ocean'ın anne ve babasını oynaması bekleniyor.

Robbie, CinemaCon 2026'da filmin "1962 Monako Grand Prix'sinde destansı bir soygunu" konu alacağını açıklamıştı. Clooney ise bu projeden bağımsız bir devam filmi için 2001 yapımı filmin ekibini son bir kez bir araya getiriyor.

Independent Türkçe, Variety, Deadline


DC'den ayrılan James Gunn, Galaksinin Koruyucuları'na döner mi?

Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)
Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)
TT

DC'den ayrılan James Gunn, Galaksinin Koruyucuları'na döner mi?

Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)
Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)

Chris Pratt, DC Stüdyoları'ndaki görevinden ayrılan James Gunn'la 4. bir Galaksinin Koruyucuları (Guardians of the Galaxy) filminde yeniden çalışmanın "harika" olacağını söyledi.

Gunn ve DC Stüdyoları'nı birlikte yönettiği Peter Safran, ekimdeki birleşmenin ardından 9 Kasım'da görevden alındı. İkilinin yerine, daha önce Marvel Stüdyoları'nda çalışan Jeremy Latcham'ın başkan ve yaratıcı işlerden sorumlu yönetici olarak atandığı duyuruldu.

Paramount ve Warner Bros.'un birleşme sürecinde Gunn ve Safran'ın görevlerini koruyacağı düşünülüyordu. Ancak Skydance'in eş CEO'ları David Ellison ve Ynon Kreiz, Latcham'ı göreve getirmeyi tercih etti.

Bu yönetim değişikliği, son dönemde Disney'in Marvel Sinematik Evreni'yle rekabet etmekte zorlanan DC Stüdyoları için yeni bir geri adım anlamına geliyor. Öte yandan Galaksinin Koruyucuları'nın üç filmini de yöneten Gunn'ın Marvel'a dönüşünün önünü açıyor.

MovieZine'e konuşan Pratt, Gunn'la serinin 4. filmini çekme ihtimali sorulduğunda şu yanıtı verdi:

Harika olurdu. James'le çalışmayı seviyorum. O bir numara. Bu haber çıktıktan sonra henüz onunla konuşma fırsatım olmadı... Böyle durumlar hep zor çünkü bu tür bir konu gündeme geldiğinde manşete dönüşebiliyor.

Oyuncu, sözlerini şöyle sürdürdü:

Sadece şunu söyleyeceğim: James'i seviyorum. Üç filmi de o yönetti ve bu pek sık rastlanan bir şey değil... O yüzden geri dönüp seriyi yeniden hayata geçirmek isterse çok sevinirim.

Pratt, Star-Lord adıyla tanınan Peter Quill'i ilk kez 2014 yapımı Galaksinin Koruyucuları'nda canlandırmıştı. Ardından Galaksinin Koruyucuları 2, Avengers: Sonsuzluk Savaşı (Avengers: Infinity War), Avengers: Endgame, Thor: Aşk ve Gök Gürültüsü (Thor: Love and Thunder) ve son olarak Galaksinin Koruyucuları 3'te aynı rolle izleyici karşısına çıkmıştı.

Galaksinin Koruyucuları üçlemesinde Pratt'a Zoe Saldaña, Karen Gillan, Dave Bautista, Vin Diesel ve Bradley Cooper eşlik etmişti. Pom Klementieff ise ikinci filmde kadroya katılmıştı.

2023'te gösterime giren Galaksinin Koruyucuları 3'ün serinin son filmi olması planlanmıştı. Ancak jenerik sonundaki yazı, Star-Lord'un geri döneceğini duyuruyordu.

Karakteri yeniden canlandırmak için Marvel'a sunduğu fikirleri daha önce de paylaşan Pratt, ekimde stüdyonun bu yönde "somut adımlar" attığını doğrulamıştı.

Independent Türkçe, MovieZine, Variety, Hollywood Reporter


Nolan'la çalışmak Tom Holland'ın kendine bakışını değiştirdi

Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)
Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)
TT

Nolan'la çalışmak Tom Holland'ın kendine bakışını değiştirdi

Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)
Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)

Christopher Nolan'ın son filmi Odyssey (The Odyssey), yılın en başarılı yapımlarından biri olmanın yanı sıra Tom Holland'ın kariyerinde de bir dönüm noktası oldu. 30 yaşındaki oyuncu, bu deneyimin daha büyük projelere yönelme konusunda özgüvenini ve hedeflerini büyüttüğünü söylüyor.

Londra'da düzenlenen Odyssey soru-cevap etkinliğinde konuşan Holland şunları söyledi:

Kendimi bildim bileli Chris'e hayranım. Onunla çalışabilmek, takdirini kazanmak, evinde oturup filmini izlemek ve ondan bir aferin almak... Bundan sonra ne yapacaksam yapayım, başlamak için bundan daha iyi bir yol olamazdı. Önümde başka hangi fırsatların olduğunu keşfetmek için bana özgüven ve daha ileri gitme isteği verdi.

Epik yapımda Odysseus'un oğlu Telemachus'u canlandıran oyuncu, sözlerini şöyle sürdürdü:

Bana oyuncu olarak daha önce sahip olmadığımı düşündüğüm bir özgüven kazandırdı. Bu deneyimin bana bunu katmış olmasına çok minnettarım. Bir sonraki projeme bu başarı duygusuyla girerken yapabileceklerime artık daha çok güveniyorum.

Homeros'un aynı adlı Antik Yunan destanından uyarlanan film, Matt Damon'ın canlandırdığı İthaka Kralı Odysseus'un Truva Savaşı'nın ardından evine dönmek için çıktığı 10 yıllık tehlikeli yolculuğu anlatıyor.

İthaka'da ise Holland'ın canlandırdığı Telemakhos, annesine talip olan ve babasının tahtına göz diken adamlarla mücadele ediyor. 

Gizemli bir yolcu gelip babasının hayatta olduğunu söyleyince Telemakhos, babasının güvenle dönüp yeniden tahta çıkmasını sağlayacak bir planı uygulamaya koyuyor.

Marvel Sinematik Evreni'nde Örümcek-Adam (Spider-Man) kostümüyle görmeye alıştığımız Holland için bu, son derece farklı bir roldü. 

Gösterime girdiğinde büyük övgü toplayan Odyssey, dünya genelinde toplam 1,8 milyar dolar hasılat elde etti. Filme talep o kadar yoğundu ki aylar boyunca IMAX gösterimlerinde tüm biletler satıldı. Ancak oyuncuları etkileyen yalnızca filmin başarısı değildi.

Film, Yunanistan'daki ücra mağaralardan açık denizlere uzanan farklı mekanlarda çekildi. Nolan, bu süreçte yaklaşık 644 kilometre film şeridi kullandı.

Damon da bu deneyimin zorlu olduğu kadar keyifli geçtiğini anlatmıştı. Günlerce uyumadığını söyleyen oyuncu, bir daha böyle bir film çekme fırsatı bulamayacağını düşündüğü için karşılaştığı zorluklara ayak uydurup devam ettiğini belirtmişti.

Independent Türkçe, GamesRadar, Variety