UMH, Trablus’u tamamen kontrol ettiklerini açıklarken, LUO başkentten taktiksel olarak geri çekildiklerini belirtti

UMH’ye bağlı milisler, 4 Haziran’da Trablus’un kontrolünün tamamen sağlanması sonrasında kutlama yapıyor (AFP)
UMH’ye bağlı milisler, 4 Haziran’da Trablus’un kontrolünün tamamen sağlanması sonrasında kutlama yapıyor (AFP)
TT

UMH, Trablus’u tamamen kontrol ettiklerini açıklarken, LUO başkentten taktiksel olarak geri çekildiklerini belirtti

UMH’ye bağlı milisler, 4 Haziran’da Trablus’un kontrolünün tamamen sağlanması sonrasında kutlama yapıyor (AFP)
UMH’ye bağlı milisler, 4 Haziran’da Trablus’un kontrolünün tamamen sağlanması sonrasında kutlama yapıyor (AFP)

Fayiz es-Serrac başkanlığındaki Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH), 4 Haziran’da Mareşal Halife Hafter önderliğindeki Libya Ulusal Ordusu’nun (LUO) başlattığı başkent Trablus’u kontrol altına alma hamlesinden 14 ay sonra Trablus şehrinin ‘tüm idari sınırlarının’ kontrol altına alındığını ilan etti. Kahire’yi ziyaret eden Hafter ise LUO açısından yaşanan son yıkım hakkında yorum yapmadı. LUO sözcüsü Ahmed el-Mismari, Şarku’l Avsat’a meselenin şu anda değerlendirildiğini açıkladı.
Askeri kaynaklar da Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, LUO kuvvetlerinin geçtiğimiz günlerde UMH tarafından kontrol edilen stratejik el-Vatiyye hava üssünde yaşananlara benzer şekilde, ordu önderliği tarafından yayınlanan talimatların uygulanması çerçevesinde başkentten ‘taktiksel olarak geri çekildiklerini’ ifade etti. LUO’daki askeri kaynaklar, Trablus’un 90 km güneydoğusunda yer alan Tarhuna’daki son büyük kaleye yakın Ayn Zara, Ebu Selim ve Kasr bin Kaşir de dahil olmak üzere güçlerinin başkent Trablus’taki mahallelerinden geri çekileceğini söyledi.
Serrac, kuvvetlerini, Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde olası bir ateşkes ile sonuçlanması beklenen Cenevre görüşmelerinin üçüncü turu öncesinde ‘LUO’nun kontrolünden yaklaşık 1 yıl sonra başkent Trablus’taki uluslararası havaalanını kontrol etmeleri’ dolayısıyla tebrik etti. Fayiz es-Serrac, Çarşamba akşamı Türkiye’ye ulaşması sonrasında, LUO güçlerine teslim olma çağrısı yaparken, ordu güçlerini de Trablus’taki sivil mahallelere bubi tuzakları kurmakla suçladı. Serrac, İtalya’nın bu mayınların sökülmesine destek vereceğini belirtti.
UMH Dışişleri Bakanı Fethi Başagha da bakanlığının, önceden hazırlanmış bir plana göre kurtarılmış alanları derhal güvence altına almaya başlayacağını söylerken, şehirdeki tüm vatandaşlara da devletin meşruiyetine geri dönme çağrısında bulundu. UMH güçleri sözcüsü Muhammed Kanunu, 4 Haziran’da bir radyo kanalı aracılığıyla, UMH güçlerine seslenerek, “Bu tarihsel anlarda, başkent Trablus’un tüm idari sınırların özgürleştirildiğini ilan ediyoruz” dedi. Kanunu, daha sonra düzenlediği bir basın toplantısında UMH güçlerinin, ‘isyan yataklarını’ ortadan kaldırdıktan sonra tüm şehir üzerinde kontrolünü genişlettiğine dikkati çekti.
Öte yandan Serrac hükümetine yakın yerel medya organları, ordu kontrolü altındaki en önemli mevziilere konuşlandıklarını gösteren fotoğraflar yayınlarken, UMH güçleri askeri birliklerinin Tarhuna şehrini ele geçirdiğini ifade etti.
UMH güçleri, LUO unsurlarını Ayn Zara ve Vadi er-Rabi’den kovduklarını açıklarken, kasabaların tam kurtuluşunu ilan etti. Savunma Bakanlığı yetkilisi, kuvvetlerin ilerlemeye devam ettiğini ve ordu güçlerini başkent Trablus’un surlarından kovduklarını vurguladı.
Saatlerce süren çatışmalardan sonra 2014 yılından bu yana faaliyette olan havalimanını özgürleştirme operasyonu başlatıldı. UMH kuvvetleri, havaalanını tamamen kontrol ettiklerini açıkladı. UMH sözcüsü ise Trablus’un güneydoğusundaki Kasr bin Kaşir bölgesinde LUO güçlerinin kalıntılarını takip etmeye başladıklarını duyururken, ordu tarafından döşenen mayınlarla ilgilenmek için havaalanında tarama operasyonlarının başladığını belirtti.
UMH’ye bağlı İletişim Bakanlığı müsteşarı Hişam Ebu Şevket, havaalanındaki faaliyetlerin yeniden başlatılması için çalışmaların sürdürüleceğini ve Mitiga Havaalanı’nın en kısa sürede yeniden açılacağını duyurdu.
UMH, Trablus’taki ordu kuvvetleri mekanizmalarını ve mevziilerini hedefleyen Türkiye insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenleyerek Trablus havaalanına operasyon gerçekleştirdi. UMH kuvvetleri ve yerel medya organları da kuvvetlerin, havaalanına geniş bir şekilde yayıldığını gösteren fotoğraf ve video görüntüleri yayınladı.
Öte yandan ABD, Çarşamba günü BM’ye bağlı Libya’yı ‘güçlendirme’ misyonunun oluşturulmasını beklediğini açıkladı. Açıklama, bir temsilci atamada yaşanan gecikmenin çatışmayı sona erdirme çabalarını baltalayacağını söyleyen Fransa ve Almanya’yı da rahatsız etti. BM’nin Libya misyonunda 3 aydır bir temsilci bulunmuyor. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, birkaç hafta önce Gana’nın eski Dışişleri Bakanı Hannah Serwaa Tetteh’in bu pozisyonu üstlenmesi önerisinde bulundu. Ancak diplomatlar, ABD’nin bu öneriyi kabul etmediğini belirtti.
Resmi bir kaynağın 4 Haziran’da Fransız Haber Ajansı’na (AFP) yaptığı açıklamaya göre Malta ve Libya, Temmuz ayından itibaren Akdeniz’de yasadışı göçle mücadeleyi güçlendirmek için Trablus ve Valetta’da bir koordinasyon merkezi kurulacağını açıkladı.



İsrail, Lübnan'da “önleyici” saldırılarını yoğunlaştırdı

İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)
İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)
TT

İsrail, Lübnan'da “önleyici” saldırılarını yoğunlaştırdı

İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)
İsrail’in dün Lübnan'ın doğusundaki Bekaa Vadisi'ndeki Bednayel Köyü’ne düzenlediği saldırının ardından geride kalan yıkımı inceleyen köy sakinleri (EPA)

ABD’nin İran'a yakında saldırı düzenleyeceği yönündeki söylentilerin yeniden gündeme gelmesiyle birlikte İsrail, Lübnan'daki saldırılarını yoğunlaştırdı. Uzmanlar ve gözlemcilere göre bu saldırılar, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım'ın İran ile yeni bir savaşın patlak vermesi halinde Hizbullah’ın tarafsız kalmayacağını açıklamasının ardından, Hizbullah'ı askeri ‘destek’ eylemlerinden caydırmak için önleyici bir hamle.

Şarku’l Avsat’a konuşan bakanlık kaynakları, son iki gün içinde iç ve dış temasların yapıldığını, ancak net bir cevap alınamadığını ve Lübnan'ın savaşın tırmanması halinde daha geniş bir çatışmaya sürüklenmeyeceğine dair herhangi bir garanti almadığını bildirdi. Hizbullah'ın tutumu ile ilgili olarak kaynaklar, Meclis Başkanı Nebih Berri'nin verdiği mesajın ‘Hizbullah’ın İran'a saldırı olması durumunda herhangi bir eylemde bulunmayacağı’ yönünde olduğunu belirtti.


Gazze anlaşmasının ikinci aşaması, yaşanan aksaklıkların üstesinden gelmek için ‘kontrollü bir geçiş’ hedefliyor

Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)
Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)
TT

Gazze anlaşmasının ikinci aşaması, yaşanan aksaklıkların üstesinden gelmek için ‘kontrollü bir geçiş’ hedefliyor

Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)
Gazze şehrinde yıkılan binaların enkazı arasında kurulan çadırların arasından geçen Filistinliler (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki ateşkes anlaşmasının ikinci aşaması, ABD’li yetkililerin teorik olarak başlatıldığını duyurmasından bu yana yaklaşık bir aydır ilerleme kaydedemiyor. Sürecin, istikrarın sağlanması ve çatışmaların yeniden başlamasının önlenmesi için düzenli bir geçişle sürdürülmesi yönünde çağrılar yapılıyor.

Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, ikinci aşamaya geçişin eş zamanlı ve kademeli şekilde yürütülmesi gerektiğini, Hamas ile İsrail’in yükümlülüklerini paralel biçimde yerine getirmesinin mevcut tıkanıklığı aşabileceğini belirtti. Uzmanlar, savaşın yeniden patlak verme ihtimali ve anlaşmanın uygulanmasındaki gecikmelere ilişkin kaygılara dikkat çekerken, ABD Başkanı Donald Trump’ın Nobel Barış Ödülü hedefi doğrultusunda kişisel bir başarı elde etmek için baskı yapabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Mısır resmi haber ajansı MENA dün yaptığı açıklamada, Mısır Kızılayı’nın 15’inci yaralı, hasta ve engelli Filistinli grubunun karşılanması, uğurlanması ve geçiş işlemlerinin tamamlanmasına refakat edilmesine yönelik insani çabalarını sürdürdüğünü bildirdi.

Gazze Şeridi’ne dönmeyi bekleyen bu kişilerin umutları, Washington’ın 15 Ocak’ta başladığını duyurduğu ikinci aşamasında aksaklıklar yaşanan ateşkes anlaşmasına bağlanmış durumda. Uluslararası toplum ise anlaşmayı tehdit eden risklere dikkat çekiyor.

Birleşik Krallık Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Ortadoğu’da kalıcı barış ve güvenliğe ulaşmak için şiddet ve acı döngüsünü kırmaya yönelik önemli bir fırsat bulunduğunu belirtti. Ancak Gazze Şeridi’ndeki ateşkesin kırılganlığını koruduğunu ve her iki taraftan gelen ihlallerin ABD’nin barış planı sürecini zayıflatabileceğini ifade etti.

Cooper, cuma akşamı yaptığı açıklamada, ikinci aşamaya düzenli bir geçiş çağrısında bulunarak, İsrail ordusunun çekilmesiyle eş zamanlı olarak uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılması ve insani krizin ele alınması gerektiğini vurguladı. Ayrıca Hamas’ın silahsızlandırılması ve gelecekte Gazze Şeridi’nin yönetiminde herhangi bir rol üstlenmemesi şartına dikkat çekti.

dfvgth
Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı’nda yıkılmış evler (AFP)

El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi uzmanlarından Dr. Amr el-Şobaki, ikinci aşamanın esas olarak eş zamanlı bir geçiş gerektirdiğini belirterek, “Trump planı Hamas’ın silahsızlandırılmasını öngörürken, aynı zamanda İsrail’in Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesini de içeriyor. Bu nedenle Gazze’ye tek bir perspektiften bakılmalı ve yükümlülükler bir taraf üzerinde yoğunlaşmadan herkese hatırlatılmalı” dedi.

El-Şobaki, ikinci aşamanın Hamas’ın askeri varlığının sona erdirilmesini kapsadığını ifade ederek, bunun ancak İsrail’in de Gazze Şeridi’nden çekilme, Filistinlileri hedef almama, siyasi bir ufka yönelme, Filistinli bir polis gücüne izin verme ve Gazze’de bir teknokrat komitenin çalışmasına olanak tanıma gibi yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde mümkün olacağını söyledi.

Filistinli siyasi analist Eymen er-Rakab ise ikinci aşamanın yalnızca düzenli değil, aynı zamanda sorunsuz bir geçişe ihtiyaç duyduğunu kaydetti. Ancak er-Rakab, bu hususların büyük ölçüde şeklî olduğunu, zira anlaşmanın silahsızlanma, İsrail’in çekilmesi, uluslararası istikrar gücünün konuşlandırılması ve diğer maddeler konusunda mutabakat eksikliği nedeniyle uygulama aşamasında çok sayıda engelle karşı karşıya bulunduğunu dile getirdi.

Bu gelişmelerin gölgesinde AFP, cuma günü Hamas’ın Gazze Şeridi’nde İsrail ordusunun çekildiği bir bölgenin kontrolünü yeniden sağladığını, yerel bir polis gücü konuşlandırdığını ve kamu kurumlarını yeniden faaliyete geçirmeye çalıştığını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump tarafından Gazze’de savaş sonrası koordinasyonu denetlemek üzere görevlendirilen Nikolay Mladenov, Barış Konseyi toplantısında yaptığı açıklamada, başvuruların açılmasının ardından ilk saatlerde yaklaşık 2 bin Filistinlinin polis teşkilatına kaydolduğunu söyledi.

Gazze Şeridi’ndeki çok uluslu barış gücünün komutanı olarak atanan ABD’li Tümgeneral Jasper Jeffers ise aynı toplantıda, uzun vadeli planın bölgede görev yapacak yaklaşık 12 bin polisi eğitmek olduğunu ifade etti.

scdfgh
Gazze şehrindeki Meçhul Asker Meydanı yakınlarında bulunan bir mülteci kampındaki çadırlar ve barınaklar (AFP)

Er-Rakab, 12 bin polisin eğitileceğine ilişkin açıklamaların Gazze Şeridi’nin güvenliğini sağlamaya yeterli olmayacağını belirterek, Hamas’a bağlı polis gücünün sahadan çekilmesinin yerine bir alternatif oluşturulmadan gerçekleşmesi halinde güvenlik boşluğu doğacağını söyledi. Er-Rakab, Hamas’ın böyle bir durumu kabul etmeyeceğini ve aylar sürebilecek bir geçiş döneminde kısmi bir yetki devri önereceğini ifade etti. Bu nedenle düzenli ve sorunsuz bir geçişin mutabakatlarla hızlandırılması gerektiğini vurgulayan er-Rakab, mevcut durgunluk ortamında Washington’ın İsrail’in kontrolü altındaki bölgelerde yeniden imar sürecini başlatabileceği ve Tel Aviv’e harekete karşı askeri operasyonlara izin verebileceği uyarısında bulundu.

Er-Rakab, en uygun geçiş yolunun Hamas ile güvenlik görevlerinin devrinde kademeli bir anlayışa dayalı mutabakatlardan geçtiğini belirterek, “Sahada gördüklerimiz çatışmayı sona erdirecek bir çözüm değil; krizi uzatmaktan başka sonuç doğurmayan geçici pansuman tedbirlerdir” değerlendirmesinde bulundu.

El-Şobaki ise İsrail’in yalnızca Hamas’ın bedel ödemesinde ısrarcı olduğunu savundu. Buna karşın el-Şobaki, ABD Başkanı Donald Trump’ın kendisini bir barış adamı olarak konumlandırdığına ve Nobel Barış Ödülü dahil çeşitli uluslararası kazanımlar elde etme arayışında olduğuna dikkat çekerek, planın başarısızlığa uğramaması için hâlâ fırsat bulunduğunu ve Trump’ın karmaşık ayrıntılar ile çok sayıdaki zorluğa rağmen daha fazla baskı uygulayabileceğini ifade etti.


Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı: Prefabrik evler Gazze Şeridi'ne ulaşmadı

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)
TT

Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı: Prefabrik evler Gazze Şeridi'ne ulaşmadı

Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkılmış evlerin arasında iftar için bir araya gelen Filistinliler (EPA)

Filistinli sivil toplum kuruluşlarının çatı kuruluşu Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı (PNGO) Başkanı Emced eş-Şeva dün yaptığı açıklamada, yerinden edilmiş kişilerin insani ihtiyaçlarının çok büyük olmasına rağmen, şimdiye kadar hiçbir prefabrik evin Gazze Şeridi'ne girmediğini söyledi. Şeva, İsrail ordusunu, ‘Gazze Şeridi'nin geniş alanlarını kontrol etmeye devam etmekle ve sarı hat olarak bilinen alanı yerleşim bölgelerine doğru genişletmekle’ suçladı.

Şeva, Alman Haber Ajansı DPA’nın aktardığı basın açıklamasında, gerçek konut çözümlerinin bulunmaması ve insani yardım anlaşmalarında öngörülen prefabrik evlerin girişine izin verilmemesi nedeniyle binlerce ailenin halen harap haldeki çadırlarda veya açıkta yaşadığını söyledi.

vfvfd
Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki yıkıntılar arasında yapılan toplu iftar (EPA)

İsrail ordusunun ‘Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 60'ını fiilen kontrol ettiğini’ belirten Şeva, ‘sarı hattın’ genişletilmesinin, özellikle Gazze Şeridi'nin doğu ve kuzey kesimlerinde, sakinlerin kullanabileceği alanları azalttığını kaydetti.

Bu hamlelerin devam etmesinin yardım çalışmalarını zorlaştırdığını ve yerel ve uluslararası kuruluşların en çok etkilenen gruplara ulaşma kabiliyetini sınırladığını söyleyen Şeva, ‘barınak malzemeleri, yeniden inşa malzemeleri ve insani yardımın girişine izin vermek için sınır geçişlerinin tamamen ve düzenli olarak açılması’ çağrısında bulundu.

Sınır geçişlerinin hareketliliği ile ilgili olarak Şeva, yardımların girişinin ‘ihtiyaç duyulanın altında’ kaldığını açıkladı. PNGO Başkanı, inşaat malzemeleri ve prefabrik evlerin girişine getirilen kısıtlamaların, aylardır kötüleşen konut krizini çözme çabalarını engellediğini belirtti. İsrail tarafı bu açıklamalara ilişkin herhangi bir yorumda bulunmadı.

Bu durum, 7 Ekim 2023'te İsrail ile Hamas arasında patlak veren savaşın ardından Gazze Şeridi'nde yaşanan zorlu insani koşullar ve altyapı ile evlerin yaygın olarak tahrip olmasıyla ortaya çıktı.

dsvds
Binlerce Filistinli aile, Gazze Şeridi'nde yıkık evlerinin enkazı arasında, harap çadırlarda veya açık havada yaşamaya devam ediyor (AFP)

Geçtiğimiz ekim ayında bir ateşkes anlaşması yürürlüğe girdi, ancak Gazze'deki yerel kuruluşlar, hareket ve geçiş kısıtlamalarının bölgeye giren yardım ve yeniden inşa malzemelerinin hızını etkilemeye devam ettiğini belirtiyor.

“Sarı hat” terimi, İsrail ordusunun konuşlandırıldığı ve Gazze Şeridi sınırı yakınlarında tampon bölge olarak sınıflandırılan, Gazzelilerin erişiminin kısıtlandığı ve konut ve tarım faaliyetleri için kullanılabilir alanın azaldığı bölgeleri ifade etmek için kullanılıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) ve yerel kuruluşlar, yüzbinlerce Filistinlinin halen geçici veya kalıcı barınma çözümlerine ihtiyaç duyduğunu tahmin ederken, uluslararası toplum Gazze Şeridi'ne giden sınır kapılarından insani yardım ve yeniden inşa çalışmalarının kolaylaştırılması için çağrılar yapmaya devam ediyor.