Suudi Arabistan ve ABD: İran’a silah ambargosu uzatılsın

Hook ve Cubeyr’in dün Riyad’da düzenlediği basın toplantısında sahne arkasında İran füzelerinin kalıntıları gösterildi (Reuters)

Ekim ayı sona ermeden önce İran'a yönelik silah ambargosunu uzatma çabalarını yoğunlaştıran ABD'nin İran Özel Temsilcisi Brian Hook, bu minvalde gerçekleştirdiği Suudi Arabistan ziyaretinde, ambargo uzatılamadığı taktirde en kötüsünü beklediklerini vurguladı. Suudi Arabistan ise İran'ın silah ihracatını önlemek için ABD ile birlikte çalıştıklarını doğruladı.
Suudi Arabistan ziyareti kapsamında Pazar akşamı Suudi Savunma Bakan Yardımcısı Prens Halid bin Selman ile istişarelerde bulunan Hook, aynı zamanda İran'ın bölgedeki bazı ülkelerdeki cezai eylemleriyle mücadelenin önemini tartışmak için dün Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ve bazı yetkililerle bir araya geldi.
Hook ile Bakan Ferhan arasındaki toplantıda, bölgesel ve uluslararası zorlukların üstesinden gelmek için gösterilen ortak çabalar dahil olmak üzere iki ülke arasındaki işbirliği ve koordinasyon çeşitli açılardan incelendi.
Taraflar, başta İran’ın bölge güvenliğine yönelik tehdidi olmak üzere ortak endişe duyulan bir dizi bölgesel dosyayla ilgili gelişmeleri ve istikrar sağlama yolunda yürütülen ortak çabaları tartıştı.
Hook ve ziyaret kapsamında bir araya geldiği Suudi Arabistan Dış İlişkilerden Sorumlu Devlet Bakanı Adil el-Cubeyr, Yemen'de meşru hükümeti destekleyen Arap Koalisyonu Sözcüsü Albay Turki el-Maliki’nin sunumunda gösterdiği, İran destekli Husi milisler tarafından Suudi Arabistan'ı hedeflemek için kullanılan İran füzelerine ait örnekler hakkında bilgi sahibi oldu.
ABD'nin İran Özel Temsilcisi, İran'a uygulanan silah ambargosunu uzatma yönündeki diplomatik çabaları görüşmek üzere ABD Başkanı Donald Trump ve Dışişleri Bakanı Pompeo adına Suudi Arabistan'da olduğunu belirtti. Ambargonun süresi dolduğu taktirde İran’ın herhangi bir kısıtlama olmaksızın silah satacağını, füze sistemleri geliştirip bunları bölgedeki kollarına ihraç edeceğini vurgulayan Hook, şu açıklamalarda bulundu:
“İran'a yönelik ambargoyu uzatmada başarı sağlanmadığı taktirde en kötüsünün gerçekleşeceği, daha fazla istikrarsızlığın ve şiddetin patlak vereceği düşüncesindeyiz. Nitekim İran rejimi, diplomatik çabaları reddediyor ve istikrarsızlığı körüklüyor. Suudi Arabistan Yemen için yapıcı yardım çalışmaları sunarken İran ise Yemen'de çekilen acıları artırmayı, güvenliği çökertmeyi amaçlıyor.”
Şarku’l Avsat’ın ABD’nin İran'ın bölgedeki kolları hakkında nasıl bir tutum takındığına dair sorusuna yanıt veren Hook, şu ifadeleri kullandı:
“Yarın (bugün) Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde (BMGK) bir toplantı yapılacak. Bu, BM Genel Sekreteri için bir fırsat olacak. Zirâ BM uzmanları, Suudi Arabistan için önem teşkil eden bazı konular hakkında tuttuğu raporların sonuçlarını sunacak. Suudi Arabistan'ın güney yönünden İran füzeleri ile saldırıya uğradığını, İran’ın saldırıyı Husiler üzerinden, üstelik kendisine ambargo uygulandığı bir vakitte gerçekleştirdiğini biliyoruz. Peki ya silah ambargosu kaldırıldığı taktirde yapabilecekleri?”
Bakan Cubeyr ise Hook’un söz konusu cevabına şu açıklamalarla katkıda bulundu:
“İran, devletlerin egemenliğine saygı göstermiyor. Şii mezhebinden olan herkesin kendi attığı adımları izlemesi gerektiğini düşünüyor. Bu nedenle, İran ambargosu kaldırıldığı taktirde işler kötüden daha da kötüye gidecek ve uluslararası toplum tehdit altında kalacaktır. Yemen'deki savaşın başlangıcından bu yana, Suudi Arabistan'da sivillere yönelik bin 659 farklı saldırı düzenlendi. Ayrıca İran yapımı 318 balistik füze, Husi milisler tarafından Suudi Arabistan şehir ve köylerine fırlatıldı. Krallığın hava sahasın dahilinde 371 farklı drone tespit edildi. Bununla birlikte, 44 adet deniz teknesi, deniz seyrüseferini engellemek için Husiler tarafından Babülmendep ve Kızıldeniz’e indirildi. İran, 1979 İran Devrimi başlangıcından bu yana, dünya genelinde en az 360 insanın canına kıydı. Nitekim İran, dünya genelindeki suç çeteleri ile birlikte çalışıyor; bu yüzden BM onu terörizme sponsor devlet olarak sınıflandırıyor. Ambargo altında dahi terör örgütlerine silah sağlayan İran, ambargo kaldırılırsa daha saldırgan olacak, daha da hırçınlaşacaktır.”
Bakan, aynı zamanda İran'ın dünyanın çeşitli bölgelerindeki terör örgütlerine silah ihraç etmesini engelleme sorumluluğunun uluslararası toplum ve BMGK’ya ait olduğunu vurguladı.
ABD özel elçisinin Suudi Arabistan ziyareti, ABD Hazinesi’nin İran'daki maden endüstrisi şirketlerine uygulayacağı yeni yaptırımlar öncesinde, söz konusu ambargo süresinin uzatılması yönünde çaba sarf edildiği bir vakitte geliyor. Suudi Arabistan ziyareti öncesinde bölgedeki birçok ülkeyi gezen Hook, bu ziyaretlerinde İran’ın silah ithalat ve ihracatı yasağının genişletilmesinin önemini vurguladı.
İran'a uygulanan silah ambargosu, önümüzdeki Ekim ayında sona erecek.
Arap Koalisyonu, 17 Nisan 2020’de Yemen’deki Mahra sahillerinde Husi milislerine gönderilen silah sevkiyatı girişimini önlemişti.