Husilerin medya mensuplarına yönelik ihlalleri hız kazandı

Sanaa’daki basın mensuplarının keyfi olarak işten çıkarılmasına yönelik gerçekleştirilen protestolar. (AFP)
Sanaa’daki basın mensuplarının keyfi olarak işten çıkarılmasına yönelik gerçekleştirilen protestolar. (AFP)
TT

Husilerin medya mensuplarına yönelik ihlalleri hız kazandı

Sanaa’daki basın mensuplarının keyfi olarak işten çıkarılmasına yönelik gerçekleştirilen protestolar. (AFP)
Sanaa’daki basın mensuplarının keyfi olarak işten çıkarılmasına yönelik gerçekleştirilen protestolar. (AFP)

İran tarafından desteklenen Husi milislerin Yemen’in başkenti Sanaa ve diğer şehirleri işgal etmelerinden bu yana kişisel saldırı, cinayet, tehdit, adam kaçırma, soyma, engelleme, dışlama ve haksız yargılama gibi yüzlerce saldırıya maruz kalan gazeteciler ve basın kuruluşları ağır bedeller ödüyor.
Yemen Basın Özgürlüğü Gözlemevi, konuyla ilgili olarak yayınladığı bu yılın ilk yarısına ait en son raporunda, Husilerin kontrolü altındaki bölgelerde gazetecileri, medya kurum ve kuruluşlarını hedef alan, “cinayet, yaralama, adam kaçırma, saldırma, tehdit, işten çıkarma ve haksız yargılama” gibi 100’ün üzerinde ihlal yaşandığını ifade etti.
Yaşanan ihlaller arasında, Husilere bağlı bir mahkeme tarafından 4 gazeteci hakkında idam kararı çıkarılmasının yanı sıra, el-Cevf eyaletinin merkezi olan el-Hazm şehrinin Husilerin tarafından kontrol altına alınmasından sonra 25 gazeteci ve medya mensubunun işten çıkarılması da bulunuyor.
Gözlemevi’nin raporuna göre Husilerin gazeteciler ve medya mensuplarına yönelik ihlalleri arasında 2 cinayet, 4 idam kararı, 5 adam kaçırma, 1 yaralama, 7 tutuklama, 3 saldırı, 8 tehdit, 4 işten çıkarmaya ek olarak medya kuruluşlarına yönelik 5 ihlal ve 61 diğer suç yer aldı.
Gözlemevi, Yemen’deki medya sektörünün bugün baskı ve ihlal olaylarıyla karakterize edilen milislerin yönetimi ve kontrolü altına girdiğini, gazeteciler hakkında verilen idam cezalarının faillerin adaletten yoksun olduklarının düşünülmesine yol açtığını kaydetti.
Bu arada Husi milisler, Halk Kongresi Partisi’ne ait bir televizyon kanalında kameraman olarak çalışan Gazeteci Velid el-Matarî’yi bir haftadır İb Eyaleti’ndeki bir hapishanede gözaltında tutmaya devam ediyor.
Şarku’l Avsat’a açıklamada bulunan bir sendika kaynağı, Matarî’nin tutuklu bulunduğu yerde işkenceye maruz bırakıldığı ve kalp rahatsızlığı olan gazetecinin sağlık durumunun kötüye gittiği bilgisini verdi.
Yemen Gazeteciler Birliği, darbeci Husilerin medya çalışanları üzerindeki aralıksız uygulamaları üzerine geçtiğimiz günlerde basın özgürlüğü durumunu ve işlenen hak ihlallerini gösteren altı aylık bir rapor hazırladı. Rapora göre Gazeteciler Birliği, gazeteciler ve fotoğrafçıların yanı sıra medya kuruluşlarına ve gazetecilerin mal varlıklarına yönelik 66 ihlal tespit etti.
Gazeteciler Birliği, basın özgürlüğünün maruz kaldığı bu korkunç manzara karşısında Husi milislerin cezaevlerinde alıkonulan gazeteciler hakkındaki idam kararlarının düşürülmesi çağrısını yeniledi.
Birlik, geçtiğimiz yıl basın mensupları ve gazetecilere yönelik 134’ten fazla ihlalin yaşandığını kaydetti. Bu sebeple Yemen, Sınır Tanımayan Gazeteciler tarafından hazırlanan 2020 Basın Özgürlüğü Endeksi’nde 180 ülke arasında 167inci sırada yer alıyor.
Yemenli aktivistler, basın özgürlüğü alanında yüksek orandaki hak ihlallerinin nedenini Husi milislerin çeşitli medya kuruluşlarına sürekli baskı yapmasına ve kontrol altında tutmasına bağlarken bu durum, Husiler tarafından kontrol edilen alanlarda önemli bir gerilemeye yol açtı. 
Önceki yerel istatistiklere göre, milislerin bu uygulamaları yaklaşık bin gazeteci ve basın mensubunun yerinden edilmesine, kaçırılma veya öldürülme tehlikesi gibi sebepler yüzünden Yemen’i terk etmesine yol açtı. Milislerin sistematik olarak işledikleri suçlar bağlamında, 280’den fazla yerel internet sitesi, ajans ve yerel haber ağı engellenirken milisler yayılmacı politikalarını ve kampanyalarını uyguladığı bazı alternatif sitelerin sayısını ise artırdı.
“Çocukları Kaçırılan Yemenli Anneler Derneği” mayıs ayı sonunda, koronavirüs salgınına karşı önlem olarak, milisler tarafından beş yıl önce kaçırılan ve hapishanelerde tutulan 9 gazetecinin serbest bırakılması çağrısını yinelemişti.
Dernek, yaptığı açıklamada, “Husi milislerin hapishanelerinde alıkonan gazetecilerin, özellikle de ülkedeki Kovid-19 salgınından sonra büyük bir tehlikeyle karşı karşıya olduklarını” bildirdi. Husiler tarafından alıkonan gazetecilerin isimlerinin Abdulhâlik İmran, Tevfîk el-Mansûrî, Hâris Hamîd, Ekrem el-Velîdî, Hişâm Tarmûm, İsâm Belgîs, Hişâm el-Yûsufî, Heysem eş-Şihâb ve Hasan İnnâb olduğu kaydedildi.
Dernek ayrıca darbeci Husi milislerin hapishanelerde alıkonulan onlarca gazeteciye yönelik uygulamaları kınayarak, “alıkonanlardan bazılarının askeri alanlarda gözaltında tutulmaları nedeniyle öldürüldüğünü, bir kısmının gözaltındayken öldüğü veya kaybolduğunu, ayrıca işkenceye maruz bırakılarak kötü muamele gördüğünü, para ödemeleri için kendilerine ve ailelerine şantaj yapıldığını” bildirdi.



SDG, Şam ile kapsamlı bir anlaşmaya vardığını duyurdu: İşte anlaşmanın maddeleri

Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)
Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)
TT

SDG, Şam ile kapsamlı bir anlaşmaya vardığını duyurdu: İşte anlaşmanın maddeleri

Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)
Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) mensupları (AFP)

Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Şam yönetimi, bugün (Cuma) ateşkes ve taraflar arasında askeri, güvenlik ve idari kurumların kademeli entegrasyonunu öngören kapsamlı bir anlaşmaya varıldığını açıkladı. Anlaşma kapsamında Kürt halkının medeni ile eğitim hakların düzenlenecek.

Anlaşma kapsamında, temas hatlarındaki askeri birliklerin çekilmesi ve İçişleri Bakanlığı’na bağlı güvenlik güçlerinin Haseke ve Kamışlı merkezlerine konuşlandırılması öngörülüyor. Ayrıca, ağırlıklı olarak Kürtlerin liderliğindeki SDG bünyesinden tugaylar içeren bir askeri tümen kurulması kararlaştırıldı.

SDG, anlaşmanın maddelerini önce bir açıklamayla duyururken, Şam yönetimi daha sonra resmi medya aracılığıyla anlaşmayı teyit etti. Yeni düzenleme, SDG’den üç tugayı kapsayan bir askeri tümenin oluşturulmasını ve Kobani (Ayn el-Arab) güçlerinden bir tugayın Halep’e bağlı bir tümen içine alınmasını içeriyor.

frgty6u7
Haseke’de Suriye Demokratik Güçleri (SDG) unsurları (AFP)

Anlaşma metninde, “özerk yönetim” kurumlarının Suriye devlet kurumlarına entegre edilmesi ve sivil personelin statülerinin korunması da yer aldı.

Anlaşma metninde Metinde, yerinden edilenlerin bölgelerine geri dönüşlerinin garanti altına alınacağı da belirtiliyor.

Anlaşma hangi maddeleri içeriyor?

SDG’nin resmi internet sitesinde yapılan açıklamanın tamamı şöyle:

“Suriye Demokratik Güçleri ile Suriye Hükümeti Arasındaki Anlaşma Metni;

Suriye Demokratik Güçleri ile Suriye hükümeti arasında, kapsamlı bir anlaşma uyarınca ateşkese varılmış; iki taraf arasındaki askeri ve idari güçlerin kademeli bir entegrasyon süreci üzerinde de mutabakata varılmıştır.

Anlaşma; askeri güçlerin temas hatlarından çekilmesini, İçişleri Bakanlığı'na bağlı güvenlik güçlerinin Haseke ve Kamışlo şehir merkezlerine girmesini ve bölgedeki güvenlik güçlerinin entegrasyon sürecinin başlatılmasını, Suriye Demokratik Güçleri'nden üç tugayı içeren bir askeri tümen oluşturulmasını ve buna ek olarak Halep vilayetine bağlı bir tümen bünyesinde Kobani güçleri için bir tugay kurulmasını kapsamaktadır.

Anlaşma ayrıca, sivil memurların kadrolarının korunmasıyla birlikte Özerk Yönetim kurumlarının Suriye devlet kurumlarına entegre edilmesini de içermektedir.

Ayrıca Kürt halkının medeni ve eğitim haklarının düzenlenmesi ve yerinden edilenlerin bölgelerine geri dönüşlerinin garanti altına alınması konusunda da anlaşmaya varılmıştır.

Anlaşma, ilgili taraflar arasındaki işbirliğini güçlendirerek ve ülkeyi yeniden inşa etme çabalarını birleştirerek, Suriye topraklarını birleştirmeyi ve bölgede tam entegrasyon sürecini gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır.”

Öte yandan, 24 Ocak’ta Şam ile SDG, aralarındaki ateşkesi 15 gün uzattıklarını ve görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı.

Kürtlerin öncülüğünde, Arap savaşçıları da bünyesinde barındıran SDG, Suriye iç savaşında kilit bir rol oynadı. ABD desteğiyle DEAŞ’a karşı mücadele eden SDG, örgütü Suriye’de büyük ölçüde yenilgiye uğrattı. Bu süreçte, kuzey ve doğu Suriye’de petrol sahalarını da içeren geniş alanların kontrolünü ele geçirerek özerk bir yönetim kurdu. Ayrıca binlerce radikal unsuru gözaltında tuttu; Uluslararası Af Örgütü, Ağustos 2023’te bu sayıyı yaklaşık 10 bin olarak tahmin etmişti.

Ancak Beşşar Esed’in devrilmesinin ardından, Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni Suriye yönetimi, ülkenin devlet güçleri altında birleştirilmesi hedefiyle SDG ile güçlerin ve kurumların entegrasyonu konusunda müzakerelere başladı. Görüşmeler zaman zaman tıkanırken, bir askeri çatışmanın ardından taraflar yeni bir anlaşmaya ulaştı.

Suriye hükümeti ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında kapsamlı bir anlaşmaya varıldı. Anlaşma kapsamında SDG'den askeri tümen kurulacak, askeri ve idari güçlerin kademeli entegrasyonu sağlanacak ve Kürt halkının medeni ile eğitim hakların düzenlenecek.

Anlaşma metnine göre, “askeri güçler temas hatlarından çekilecek ve Suriye İçişleri Bakanlığı'na bağlı güvenlik güçleri Haseke ile Kamışlo şehir merkezlerine girecek”. Ayrıca SDG'ye bağlı üç tugaydan oluşan bir askeri tümen kurulacak ve Kobani güçleri için de Halep vilayetine bağlı bir tümen bünyesinde ayrı bir tugay oluşturulacak.


ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.