Mişri, ‘siyasi güçleri’ Libya seçimlerini sabote etmeye çalışmakla suçladı

Halid el-Mişri, geçen hafta Rabat ziyareti sırasında Fas Dışişleri Bakanı ile birlikte (AFP)
Halid el-Mişri, geçen hafta Rabat ziyareti sırasında Fas Dışişleri Bakanı ile birlikte (AFP)
TT

Mişri, ‘siyasi güçleri’ Libya seçimlerini sabote etmeye çalışmakla suçladı

Halid el-Mişri, geçen hafta Rabat ziyareti sırasında Fas Dışişleri Bakanı ile birlikte (AFP)
Halid el-Mişri, geçen hafta Rabat ziyareti sırasında Fas Dışişleri Bakanı ile birlikte (AFP)

Libya Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri, açıkça belirtmediği bazı aktif siyasi güçleri ‘yaklaşan seçimleri sabote etmeye çalışmakla’ suçladı.
Mişri, 8 Haziran’da yaptığı açıklamada yönetimdeki önemli makamlar için adaylık kapısının açıldığını duyurdu. Askeri kurumun statüsü belirlenmeden yönetimdeki önemli makamlar meselesinin kapatılmasını reddettiğini söyleyen Mişri, anayasanın halka sunulması ve reddedilmesi durumunda, anayasal kuralı alternatif bir çizgi olarak nitelendirdi. Halid el-Mişri, anayasa referandumunun, seçimlerin belirlenen tarihte yapılmasıyla çelişmediğini dile getirdi.  
Öte yandan Ulusal Ordu Komutanı Mareşal Halife Hafter, ülkenin doğusundaki Bingazi şehri dışındaki karargahında Temsilciler Meclisi’nin birkaç üyesiyle bir araya geldi. Hafter, ziyarete ilişkin ayrıntıya yer vermedi. Tobruk şehrindeki karargahında toplantılara yeniden başlamadan önce gerçekleşen söz konusu görüşmeyle ilgili olarak ofisinden yapılan açıklamada ise Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe hükümetinin cari yıl için önerdiği ve ‘diğer itirazların yanı sıra ordunun dikkate alınmadığı’ gerekçesiyle iki kez reddedilen bütçenin ele alındığı aktarıldı.  
Toplantı, 8 Haziran’da Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve birinci yardımcısı Fevzi en-Nuveyri arasında yaşanan anlaşmazlık ortasında gerçekleşti. Nuveyri, 8 Haziran’da Salih’in çeşitli devlet kurumlarına gönderdiği bir mektuba yanıt vererek, konsey tarafından yayınlanan herhangi bir yasa veya kararnamenin kendi imzası olmadan dikkate alınmaması çağrısı yaptı.
8 Haziran’da Başkanlık Konseyi üyesi Musa el-Koni’nin Libya sınırlarına hâkim olan güvenlik durumunu ve sınırdaki güvenlik birimlerini güçlendirme ve destekleme taleplerini incelemek için bir dizi yerel askeri liderle bir toplantı yapması bekleniyordu. Koni, Pazartesi günü bir araya geldiği Avrupa Birliği (AB) heyetine, Libya sınırlarının güvenlik kontrolünün ‘öncelikle lojistik ve teknik alanlarda olmak üzere, uluslararası açıdan ve Avrupa’dan yardım ve destek alınması durumunda oldukça mümkün’ olduğunu belirtti. 
Bu çerçevede Birlik Hükümeti’ne bağlı askeri ve güvenlik birimlerinin yetkilileri tarafından 8 Haziran’da düzenlenen bir toplantıda, Libya’daki Birleşmiş Milletler (BM) misyonunun talebiyle bağlantılı olarak, komşu ülkelerle sınır şeridinin güvenliğinin sağlanması ve yasadışı göç meselesi ele alındı. BM, sınır güvenliğini artırmak, terörizm ve suç faaliyetleri tehdidini ele almak için Libya’daki askeri ve güvenlik kurumlarını birleştirme sürecinin başlatılması çağrısı yaptı.
BM Libya Özel Temsilcisi ve BM Libya Destek Misyonu Başkanı Jan Kubis, Sebha’nın güneyindeki bir güvenlik noktasını hedef alan bombalı saldırının, ‘silahlı grupların ve teröristlerin hareketinin, Libya ve bölgede istikrarsızlık ve güvensizlik tehditlerini artırdığının güçlü bir hatırlatıcısı’ olduğunu vurguladı. Saldırının sorumluluğunu DEAŞ üstlendi.
İtalya ve Fransa da 8 Haziran’da saldırıyı kınayan ülkeler listesine katılarak, ‘ülkelerine hizmet ederken en pahalı bedeli ödeyen’ güvenlik görevlilerinin ailelerine taziyede bulundu. Fransa, Libya’daki büyükelçiliği aracılığıyla “Durum, ülkeyi korumak için tüm ulusal topraklar üzerinde egemenliğe sahip bir birleşik Libya güvenlik kurumlarının varlığını gerektiriyor” dedi. Açıklamada, Fransa devletinin ‘özellikle gelecek Aralık ayında seçimler düzenleyerek ve geçen yıl imzalanan ateşkes anlaşmasını uygulayarak’, güvenli ve barışçıl bir Libya inşa etmek için çalışan Libyalıları desteklemeye devam edeceği belirtildi.
Öte yandan Abdulhamid Dibeybe, devletin ‘yasadışı göç olgusunu tek başına durduramayacağını’ belirtti.
Dibeybe, 8 Haziran akşamı AB İçişleri Komiseri Ylva Johansson ve AB Libya Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Sabadell Jose ile bir araya geldiğini belirtirken, AB ve bölge ülkeleri tarafından yasadışı göç olgusuyla mücadelede, ciddi bir iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Görüşmede, Libya hükümetine göçle, insan kaçakçılığıyla, terörizm ve organ ticareti gibi olumsuz sonuçlarıyla mücadelede destek olma yollarının ele alındığına dikkati çekti. Dibeybe’nin ofisinden yapılan açıklamaya göre toplantıda, göçün ‘ülkelerde kalkınma projeleri de dahil, çeşitli farklı tedavilere ihtiyaç duyan’ hassas bir mesele olması dolayısıyla, gerçek bir ortaklığın ve kriz yönetiminin kurulması önerildi.
Dibeybe hükümetinde İçişleri Bakanı Halid Mazen’in belirttiğine göre bu yıl denizde kurtarılan yasadışı göçmenlerin sayısı bu yıl 10 bine ulaştı. Geçen yıl ise bu sayı yaklaşık 7 bindi.



Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
TT

Türkiye, geçen hafta Libya’yı birleştirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı

Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)
Trablus’taki Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler (AFP)

Türkiye, geçen hafta Libya’nın doğusu ve batısındaki yönetimler arasında birliği sağlamak amacıyla görüşmelere ev sahipliği yaptı. Ancak görüşmelerden herhangi bir anlaşma çıkmadı.

xcdvfgbhj
Trablus’ta Abdülhamid Dibeybe hükümetine bağlı güçler arasında yer alan silahlı kişiler (AP)

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üst düzey bir Türk yetkili, çarşamba günü AFP’ye yaptığı açıklamada, müzakerelerin henüz bir sonuç vermediğini belirtti.

Yetkili, “Görüşmeler şimdiye kadar ağırlıklı olarak iki tarafın askerî açıdan birleştirilmesine odaklandı. Siyasi birliğin sağlanması konusunun ise ilerleyen aşamada ele alınması bekleniyor” dedi.


Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
TT

Libya deniz sınırlarında Ankara-Atina arasında denge arıyor

Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)
Libyalı ve Yunan parlamenterlerin geçen perşembe Atina’daki görüşmelerinden bir kare (Libya Temsilciler Meclisi)

Libya Temsilciler Meclisi, Doğu Akdeniz’de deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin dosyayı, ülkedeki siyasi ve kurumsal bölünmüşlüğün yanı sıra 2011’den bu yana devam eden geçiş süreci nedeniyle “incelemede” tutmaya devam etti. Bu durum, deniz anlaşmalarının sonuçlandırılmasını ertelerken dosyanın hukuki ve teknik boyutların ötesine geçen iç uzlaşılar ve bölgesel hesaplamalara bağlı kalmasına yol açıyor.

Deniz sınırlarının belirlenmesi konusu, Libya parlamentosunun Dışişleri Komisyonu üyelerinin geçen hafta sonu Atina’da Yunan parlamenterlerle yaptığı görüşmeler sırasında yeniden gündeme geldi. Libya tarafı, deniz sınırlarının belirlenmesine ilişkin anlaşmaların Bingazi’deki Temsilciler Meclisi bünyesinde hâlâ incelendiğini ve sınırları ilgilendiren tüm ülkelerin çıkarlarının ilgili hukuki çerçeveler doğrultusunda dikkate alındığını vurguladı.

Bu tutum, Libya’nın içinde bulunduğu geçiş sürecinin yanı sıra komşu ve Akdeniz ülkeleriyle sınırların belirlenmesine ilişkin meselelerin karmaşıklığı karşısında deniz sınırları dosyasının kurumsal bir süreç içinde tutulmasına yönelik parlamenter yaklaşımı yansıtıyor.

Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkan Yardımcısı Hasan el-Bergusi, meclisin yayımladığı açıklamada bu yaklaşımı şöyle ifade etti: “Bu dosyaların ele alınması, ülkenin bunları sonuçlandırmaya imkân verecek daha istikrarlı bir aşamaya ulaşmasına kadar diyalog ve sükûnet gerektiriyor.”

Çıkarların kesişmesi

Konu, Libya’nın Türkiye, Yunanistan ve Mısır’la kesişen çıkarları nedeniyle özel bir hassasiyet taşıyor. Dosya aynı zamanda Doğu Akdeniz’deki petrol ve doğal gaz rezervleri ile yatırım güzergâhlarıyla da bağlantılı.

Ülke içindeki bölünmüşlük, Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasını daha da zorlaştırıyor. Libya’da yetki, Trablus’ta Abdülhamid ed-Dibeybe başkanlığındaki geçici Ulusal Birlik Hükümeti ile doğuda Temsilciler Meclisi tarafından görevlendirilen Usame Hammad hükümeti arasında bölünmüş durumda.

Bu çerçevede Temsilciler Meclisi üyesi Abdüsselam Nasıye, deniz sınırları dosyasının sonuçlandırılması ve Libya’nın kaynaklarının korunmasının “öncelikle iç bölünmüşlüğün giderilmesi, devlet kurumlarının ve egemenlik kararının birleştirilmesiyle” başlayacağı görüşünü savunuyor.

rgty
Libya Temsilciler Meclisi’nin önceki oturumundan (Meclis Başkanı Akile Salih’in Basın Merkezi)

Nasıye, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Uzun süren geçiş döneminde siyasi, güvenlik ve ekonomik koşulların kırılganlığı, Libya’yı bölgesel güçlerin çıkarlarının kesiştiği bir sahaya dönüştürdü” dedi.

Nasıye, Libya’nın Doğu Akdeniz konusundaki tutumunun Türkiye veya Yunanistan safında yer almaktan ziyade “Libya’nın yüksek ulusal çıkarları” temelinde şekillenmesi gerektiğini vurguladı.

Nasıye’ye göre devlet kurumlarının birleştirilmesi ve sınırları koruyup kaynakları yönetebilecek ulusal kapasitenin oluşturulması, Libya’nın denizcilik alanındaki çıkarlarını uluslararası hukuk çerçevesinde savunmasını ve bölgesel gelişmelerle kendi kararını verebilen bir devlet olarak ilgilenmesini sağlayacak.

Hukuki ve siyasi karmaşıklıklar

Anlaşmazlığın kökeni, Trablus’taki savaşın sürdüğü 2019 yılında Libya’nın eski Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Türkiye arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat zaptına dayanıyor. Anlaşmaya o dönemde Libya’nın doğusundaki yönetim karşı çıkarken Yunanistan da özellikle Girit olmak üzere Yunan adalarının haklarını etkilediğini savunarak mutabakatı reddetti. Ankara ise anlaşmanın hukuki sonuçlarının geçerli olduğunu savunuyor.

Son iki yılda doğu Libya ile Türkiye arasındaki ilişkilerin iyileşmesine paralel olarak deniz sınırlarının nasıl hesaplanacağı konusunda anlaşmazlıklar daha karmaşık bir boyut kazandı. Özellikle Sirte Körfezi ve adaların hukuki statüsünün deniz yetki alanlarına etkisi tartışmaların merkezinde yer aldı.

Bu durum, Yunanistan’ın Girit’in güneyinde arama sahaları ilan etmesinin ardından Haziran 2025’te gerilimin yükselmesiyle daha belirgin hale geldi. Bu gelişme üzerine Hammad hükümeti itiraz ederek diyalog çağrısında bulundu ve anlaşmaların gözden geçirilmesini talep etti.

Dibeybe hükümeti ise daha önce deniz sınırları dosyasındaki anlaşmazlık noktalarını çözmek amacıyla Yunanistan tarafıyla bir dizi görüşmeye katılmıştı. Libya ve Yunanistan medyasında yer alan haberlerde bu görüşmelerin, müzakerelerin hızlı ilerlemesini engelleyen hukuki ve siyasi karmaşıklıklarla karşı karşıya olduğu belirtilmişti.

Hukuki açıdan deniz sınırlarının belirlenmesi, Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile imzalanan anlaşmaya ilişkin nihai bir tutum almadan önce kapsamlı bir hukuki, teknik ve siyasi inceleme yapmasını gerektiren karmaşık dosyalardan biri olarak değerlendiriliyor. Diplomat ve uluslararası hukuk uzmanı Muhammed ez-Zübeydi de bu görüşü destekliyor.

Zübeydi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada bu karmaşıklıkların çözümünde temel adımın deniz alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemelerin uluslararası deniz hukuku kurallarıyla, özellikle de 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’yle uyumunun incelenmesi olduğunu söyledi.

Zübeydi ayrıca anlaşmada yer alan koordinatların ve sınır çizgilerinin gözden geçirilmesi ve uluslararası hukuk ile deniz hukuku alanlarında uzmanlardan yararlanılması gerektiğini belirtti.

Zübeydi, deniz anlaşmalarının parlamentodan geçirilmesi senaryosunun “ülkeyi deniz anlaşmazlıklarına sürükleyebileceği ve bir ülkenin zarar görmesi halinde bu anlaşmazlıkların özellikle Uluslararası Adalet Divanı olmak üzere uluslararası yargı veya tahkim mercilerine taşınabileceği” uyarısında bulundu.

Jeopolitik boyutlar

Meselenin yalnızca hukuki boyutla sınırlı olmadığı görülüyor. Zübeydi’ye göre konu, Libya’nın Akdeniz’in merkezindeki konumu ve denizcilik alanındaki çıkarlarının bölge ülkeleriyle iç içe geçmesi nedeniyle siyasi ve jeopolitik boyutlar da taşıyor.

Özellikle Mısır, Yunanistan, Malta ve Türkiye ile denizcilik alanındaki çıkarların kesiştiğine dikkat çeken Zübeydi, “Libya ile Türkiye arasında yapılacak herhangi bir deniz düzenlemesi, diğer ülkelerin çıkarları üzerinde de etkiler yaratabilir” dedi.

Zübeydi, Türkiye’nin Libya’nın batısındaki askeri nüfuzu nedeniyle deniz mutabakatının parlamentodan geçirilmesi yönünde sürekli baskı bulunduğunu belirtti. Ancak kararın ertelenmesinin dosyanın kapatılması anlamına gelmediğini, aksine Libya’nın ortak bir tutum oluşturmasına imkân verecek daha istikrarlı siyasi koşullar oluşana kadar dosyanın inceleme ve değerlendirme aşamasında tutulması anlamına geldiğini ifade etti.

Zübeydi ve Libyalı diplomatların değerlendirmelerine göre Libya’nın çıkarları, meselenin “günübirlik siyasi hesaplara indirgenmemesini”, hukuki ve teknik unsurların Libya’nın komşu ve Akdeniz ülkeleriyle ilişkileriyle birlikte dengelenmesini gerektiriyor.


Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
TT

Libya'da özel jeti alkollü kullandıkları şüphesiyle iki pilot gözaltına alındı

Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)
Libya’nın başkenti Trablus’taki Misrata Havalimanı’nda uçaklar (Reuters-Arşiv)

İstanbul'dan Libya'ya giden özel jet Misrata Havalimanı’nda iniş sırasında pistten çıkarak alev almıştı. Libya Başsavcılığı, kazadan yara almadan kurtulan pilot ve yardımcı pilotun olay sırasında alkollü olduğunu açıkladı. İki pilotun gözaltına alınmasına karar verildiğini duyuran başsavcılık olayda can kaybının yaşanmadığı bildirildi.

Başsavcılık pilotların kimliklerini açıklamazken, özel Libya el-Ahrar televizyonu, uçağın kaptanının Alman, yardımcısının ise Türk olduğunu bildirdi.

Türkiye merkezli bir şirket tarafından işletilen özel uçağın, pazartesi günü Misrata Havalimanı’na iniş sırasında pistten çıktığı ve ardından alev aldığı bildirildi.

Televizyon kanalı, Türk vatandaşı bir kabin görevlisinin uçaktaki tek yolcu olduğunu aktardı.

Başsavcılık, soruşturmayı yürüten savcının iki pilotun uçağı “alkollü halde kullandıkları” yönündeki tespitiyle şüphelilerin tutuklu yargılanmasına karar verildiğini bildirdi.

gthyju
İtfaiye ekipleri, 14 Eylül 2026'da Misrata Uluslararası Havalimanı’nda düşen uçağın ardından çıkan yangını söndürmeye çalışıyor. Görüntü sosyal medyadan alınmıştır (Reuters)

Başsavcılık, iki pilotun “kendi can güvenlikleri ve uçağın güvenliği açısından kesin bir tehlike, havalimanı ve kullanıcıları açısından potansiyel bir tehlike oluşturduğunu” ve ayrıca “uçağın geçtiği hava sahasının güvenliğini tehdit ettiğini” kaydetti.

Açıklamada, soruşturmayı yürüten savcının, olayla ilgili incelemeleri “ulusal ve uluslararası ilgili kurallar doğrultusunda” sürdürdüğü belirtildi.

İnternette yayılan görüntülerde, uçağın kokpit bölümü dışında tamamının alevler içinde kaldığı görüldü.