Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Daklu: Ülkenin ekonomik ve siyasi sorunları ulusal uzlaşmayla çözülür

Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Muhammed Hamdan Daklu (Getty Images)
Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Muhammed Hamdan Daklu (Getty Images)
TT

Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Daklu: Ülkenin ekonomik ve siyasi sorunları ulusal uzlaşmayla çözülür

Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Muhammed Hamdan Daklu (Getty Images)
Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Muhammed Hamdan Daklu (Getty Images)

Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti), Sudan'ın safları sıkılaştırıp kendi içerisinde bütünleşip, bölgesel ve aşiret bağlılıklarından vazgeçerek ilerleme kaydedeceğini açıkladı. Hamideti, kuzeydeki Nil Nehri Eyaletinde yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Ülkenin saf ve söz birliği ile geri kalmasına katkıda bulunan parti, aşiret ve bölgesel farklılıkları terk etmeye ihtiyacı var. Sudan fikir, parti ve aşiret fanatizmiyle ilerleme sağlayamaz.”
Sudan'da mutasavvıfların kalelerinden bir olan bu bölgede Kurban Bayramı'nın üçüncü günü yaptığı konuşmasının devamında Hamideti: “Ülkenin ekonomik ve siyasi sorunlarının çözümü uzlaşma ve anlaşmada yatmaktadır. Kalkınma ve başarının tüm faktörleri mevcuttur, yeter ki el ele verelim. Fikir ayrılıkları yaşasak da anavatan hususunda mutabık kalalım ve tüm ülke halkına Sudan'ın hepimize yeteceğini söyleyelim” ifadelerini kullandı.
Hamideti, ülke zenginliğini "çok ve sonsuz" olarak nitelendirerek, yatırımları engelleyebilecek anlaşmazlıklar ve bölünmelerle zaman kaybetmeye karşı uyardı. Hamideti, “Bu (devrim) tarihi fırsat bir daha tekrarlanmayacak, bunu iyi değerlendirmeli, kişisel ve partizan çıkarlarımızı terk etmeli, darlıktan ve hayatın zorluklardan musdarip halkımızın yararı için birlikte çalışmalıyız. Geçiş hükümetindeki asker ve siviller tam bir mutabakat içinde çalışıyorlar, ancak Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) aralarındaki fikir ayrılıklarını bir kenara bırakıp uzlaşıya varmalılar. Marjinalleşme ve gelişme eksikliğinden büyük zarar gören Kedbaş ve Batı Berberi halkımıza yarınların bugünden ve dünden daha iyi olacağını söylüyoruz. Sağlık, su, yol ve elektrik gibi temel hizmetlere ilişkin sorunlarınızın ve ihtiyaçlarınızın farkında olduğumuzu ve bu gerekli ihtiyaçların yerine getirilmesi için eyalet ve federal hükümetle birlikte hareket edeceğimizi temin ederiz.”
Hamideti ayrıca bölgedeki tarikat önderlerinin isimlerini selamlayarak onlardan ülkenin kalkınması, istikrarı ve büyümesi için dua etmelerini istedi.
Hamideti, memleketinde Nil Nehri'nin Kundato bölgesindeki bayram tatilini geçirmekte olan Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan'a özel bir ziyaret gerçekleştirdi. Hamideti'nin Kuzey Sudan ziyareti ve Abdulfettah el-Burhan'ı özel ziyareti, Burhan liderliğindeki ordu ve Hızlı Destek Güçleri arasındaki ilişkilerde ayrılık ve gerginlik yaşandığına dair iddiaların ortaya atılmasının ardından geldi.
Geçen ay basında çıkan haberlerde, kuvvetler arasında ciddi gerginlik yaşandığı bildirilirken, ordunun genel komutanlık bölgesindeki tedbirleri sıkılaştırdığı kaydedildi. Daha sonra bu iddiaların güçler arasında bir çatışma çıkarmak isteyenlerin ortaya attığı "söylentiler" olduğu belirtildi.
Geçiş dönemi ortakları arasında uzlaşma girişiminde bulunan Başbakan Abdullah Hamduk, bir yanda siviller arasında, bir yanda siviller ile ordu arasında, diğer yanda ise ordu içindeki bölünmelere karşı uyardı. Hamduk, ülkedeki demokratik geçişin başarısını ulusal sorun olması nedeniyle güvenlik ve askeri alanda yapılacak reformlarla ilişkilendirdi. Ancak Hamduk, demokratik geçişin başarısının sadece orduyla sınırlı olmadığını, geçiş için kilit bir konu olan sivil toplumun sürece katılması gerektiğini, sivil toplum olmadan ekonomi, geçiş dönemi adaleti ve sivil bir devlet inşası konularındaki sorunların çözülemeyeceğini savundu.
Hamduk, girişiminde yapısal reformlar ve yeni bir askeri doktrin yoluyla ulusal bir ordu kurmanın ve Sudan’ın çeşitliliğinin orduda temsil edilmesinin önemini vurguladı.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.