Blinken’den Hamaney'e tepki: Top İran’da

ABD Dışişleri Bakanlığı, Tahran'ın tüm faaliyetleriyle ilgili korkuların arttığını vurguladı.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken. (AP)

Dün Kuveyt'e gelen ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, İran Rehberi Ali Hamaney'in nükleer anlaşmaya karşılıklı dönüşle ilgili yönelttiği eleştirilere tepki gösterdi. Blinken, Viyana sürecinin sonsuza dek sürmeyeceği uyarısında bulunarak topun İran'da olduğunu söyledi.
Viyana’da düzenlenen görüşmelerdeki başarısızlığı ‘inatçılığa’ bağlayan Hamaney anlaşmaya dönüşün füze dosyası ve İran’ın bölgesel rolüne bağlandığını vurgulamış, dünya güçleriyle aynı anda nükleer anlaşmaya dönüş yönündeki Viyana müzakerelerinin askıya alınmasından ABD’nin sorumlu olduğunu savunmuştu. Söz konusu iddialara tepki gösteren Blinken ise Hamaney’e şu cevabı verdi:
“İyi niyetimizi ve nükleer anlaşmaya karşılıklı uyumluluğa geri dönme yönündeki isteğimizi açıkça gösterdiğimizi düşünüyorum. Bu süreç sonsuza dek süremez. Top İran'da. Nükleer anlaşmaya yeniden uyum sağlayıp sağlayamayacağımızı görmek için Viyana'da Avrupa, Rusya ve Çin’in eşliğinde İran ile dolaylı yoldan çok sayıda müzakere turuna katıldık. ABD bu yönde iyi niyetli bir çaba sarf etti. Ancak ne yazık ki İran, yeniden uyum sağlamak için gerekli olanı yapmaya istekli olup olmadığına dair temel kararı henüz almadı.”
İran’ın bu yönde bir karar alacağı umudunu dile getiren Blinken sözlerini şöyle sürdürdü:
“İran, nükleer anlaşmanın getirdiği kısıtlamaları kaldırarak nükleer programında ilerleme kaydetmeye devam ederse anlaşmaya geri dönerek başa çıkamayacağımız bir noktaya gelinecek.”
Blinken’in gündeminde İran’da patlak veren protestolar da vardı:
“Uzak bölgelerde başlayan protestoların şimdi Tahran'da da başladığına tanık oluyoruz. Çünkü insanlar, hükümetten su da dahil olmak üzere temel ihtiyaçlarını karşılamasını istiyorlar. İran halkının ihtiyaçlarını karşılamayan ciddi bir yanlış yönetim var. İranlılar dört gözle özgürlüğü bekliyor. Biz ise seslerini duyurmaya çalışan insanların yanındayız. İran hükümeti barışçıl protesto hakkına saygı duyarak gösterileri bastırmamalı.”
Diğer yandan bir ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Şarku'l Avsat'a gönderdiği mailde “Biden yönetimi, nükleer anlaşmaya karşılıklı uyum sağlanmasına yönelik anlamlı bir diplomatik yol izlemeye ve İran ile ilgili tüm endişelerimizi ele almaya kararlı” vurgusunda bulundu.
ABD'li yetkililer, artan tehlikesi, güdümlü füzeler ile hassas saldırılar başlatma konusundaki gelişmiş yetenekleri ve bölgedeki ABD çıkarlarına ve müttefiklerine yönelik tehditlerin ardından Washington’ın Tahran’ın insansız hava aracı endüstrisine karşı yaptırım uygulamayı planladığını söyledi.
Wall Street Journal'ın haberine göre Batılı güvenlik yetkilileri, İran’ın bu alandaki yeteneklerinin Ortadoğu istikrarına nükleer ve balistik füze programlarından daha ağır doğrudan bir tehdit olarak gördüklerini belirtiyorlar. Habere göre Washington, Tahran’ın füze programlarına yaptırım uygulasa da ABD’li yetkililer bu hassas güdümlü uçakları ve füzeleri inşa etmede kullanılan temel parçaları İran'a yasa dışı bir biçimde tedarik eden ağları hedef almanın bu faaliyetleri daha etkili bir şekilde başarısızlığa uğratacağı düşüncesinde. Nitekim ABD'li üst düzey bir yetkili konuya dair yaptığı açıklamada “Bu, kapsamlı bir yaklaşımın parçasıdır. Bu yüzden İran’ın oluşturduğu tehdidin tüm yönlerini ele alıyoruz” ifadelerini kullandı.
ABD'li bir yetkili sözlerini şöyle sürdürdü:
“İnsansız hava aracına ve hassas güdümlü füze programlarına yönelik yaptırımlarının artırılması, Tahran'ı duran nükleer müzakerelere teşvik etme girişimi olarak yorumlanmamalı.”
Başta ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Orgeneral Kenneth F. McKenzie olmak üzere ABD’li bir dizi üst düzey askeri yetkili ve diplomat, daha önce İran'ın ABD kuvvetlerine ve müttefiklerine karşı artan güdümlü füze ve insansız hava araçları kullanımına karşı uyarıda bulunmuş, Washington'ın tehlike ile mücadelede aldığı önlemler dikkat çekmişti.
Nitekim Biden yönetimi, İran'ın bölgesel çatışmalara verdiği desteği ve uluslararası alanda yasaklı balistik füze programına karşı ABD’nin baskı kampanyasını sürdürmeyi planlıyor. Wall Street Journal’ın haberinde aynı zamanda İran'ın bu yeteneklerine 2019'da bir drone saldırısı Suudi Arabistan'ın ham petrol üretiminin yarısını devre dışı bıraktığında ışık tutulduğu belirtildi. ABD, bu saldırılardan Tahran’ı suçlu tutmuştu. Yetkililerin aylar sonra bildirdiğine göre Washington, Devrim Muhafızları’na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani suikastı ardından, tansiyon yükseldiği sırada İran'ın merkezindeki İsfahan şehri yakınlarında bu uçaklar için kullanılan bir fabrikayı bombalamayı planlamıştı.