BM, Afganistan’daki insan haklarını izlemek için özel raportör atayacak

Cenevre’deki Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi (Reuters-Arşiv)
Cenevre’deki Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi (Reuters-Arşiv)
TT

BM, Afganistan’daki insan haklarını izlemek için özel raportör atayacak

Cenevre’deki Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi (Reuters-Arşiv)
Cenevre’deki Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi (Reuters-Arşiv)

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi, Avrupa Birliği (AB) tarafından ülkedeki insan hakları durumunu izleme ve tavsiyelerde bulunmakla sorumlu olarak Mart 2022’de sahada çalışacak özel bir raportöre sahip olmak için getirilen kararı onayladı.
Avrupa Birliği’nin (AB) Cenevre’deki Birleşmiş Milletler (BM) Delegasyonu Başkanı Lotte Knudsen, “Bu, kendini işine adamış ve bağımsız bir uzman aracılığıyla sürekli izlemeyi sağlamak ve Afganistan’daki insan hakları durumunun daha da kötüleşmesini önlemeye yardımcı olmak için önemli bir adımdır. Kadınların ve kız çocuklarının hakları bizim için özellikle önemlidir. Taliban’ın kadınlara ve kız çocuklarına yönelik eylemleri ve haklarının ihlali son derece endişe verici” dedi.
Bir yıllık görev süresi sağlayan ve ABD ile bir önceki hükümet tarafından atanan Afgan diplomatın desteğiyle sunulan karara, 47 üyeli konseyde 28 ülke lehte, 14’ü çekimser ve 5’i aleyhte oy kullandı. Çin, Pakistan, Rusya, Eritre ve Venezuela önergeye karşı çıktı.
Bazı ülkeler, bu takip mekanizmasının 24 Ağustos’ta gerçekleştirilen Afganistan konulu özel oturumda yürürlüğe girmesini istedi ancak Pakistan da dahil olmak üzere diğer ülkeler bunu yapma konusunda isteksiz olduklarını ifade etti.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet, son haftalarda konuyla ilgili tekrar konuştu ve Afganistan’daki insan hakları ihlallerini izlemek için bir mekanizma kurulması çağrısında bulundu.
Raportör, Afganistan’daki insan hakları durumunun gelişimini izlemekten ve iyileştirme için tavsiyelerde bulunmaktan sorumlu olacak.
Aynı zamanda, insani bir kriz ve güvensizlik içinde olan ülkenin onayladığı uluslararası anlaşmalardan doğan insan hakları yükümlülüklerini yerine getirmesine ve sivil topluma tavsiye sağlamasına yardımcı olacak.
Kararda ayrıca, Afganistan’daki tüm insan hakları ihlalleri ve suistimallerinin yanı sıra uluslararası insancıl hukuk ihlallerine derhal son verilmesi, barışçıl toplanma ve ifade özgürlüğü de dahil olmak üzere temel özgürlüklere saygı gösterilmesi çağrısında bulunuldu.



İran’dan BM’ye: Düşman olmayan gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verildiğini bildirdi

NASA tarafından çekilen Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü (DPA)
NASA tarafından çekilen Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü (DPA)
TT

İran’dan BM’ye: Düşman olmayan gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verildiğini bildirdi

NASA tarafından çekilen Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü (DPA)
NASA tarafından çekilen Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü (DPA)

Reuters'ın dün gördüğü bir notta, İran'ın BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne, "düşman olmayan gemilerin" İranlı yetkililerle koordinasyon sağlamaları koşuluyla Hürmüz Boğazı'ndan geçebileceklerini bildirdiği gösterildi.

ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş, dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birinin boğazdan geçişini neredeyse durma noktasına getirerek petrol tedarikini aksattı.

İran Dışişleri Bakanlığı, bu notayı pazar günü BM Güvenlik Konseyi’ne ve BM Genel Sekreteri António Guterres’e gönderdi. Ardından mektup, dün, Londra merkezli ve uluslararası deniz seyrüseferinin emniyeti ve güvenliğini düzenlemekle ve kirliliği önlemekle sorumlu bir BM ajansı olan Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün (IMO) 176 üye ülkesine dağıtıldı.

Mektupta, “İran'a karşı savaş faaliyetlerine katılmayan veya bunları desteklemeyen ve ilan edilen güvenlik ve emniyet kurallarına tam olarak uyan, diğer ülkelere ait veya bunlarla bağlantılı gemiler de dahil olmak üzere, düşmanca niyetleri olmayan gemilerin, İran'ın ilgili makamlarıyla koordinasyon içinde Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş yapmalarına izin verilir” denildi.

Mektupta ayrıca İran'ın, saldırganların ve destekçilerinin “Hürmüz Boğazı'nı kendisine karşı askeri operasyonlar düzenlemek için kullanmasını önlemek amacıyla gerekli ve orantılı tedbirleri aldığı” belirtildi. ABD veya İsrail'e ait gemiler, teçhizat ve diğer varlıkların “ayrıca saldırıya katılan diğer tarafların da” buradan geçiş yapma hakkının olmadığına işaret edildi.

Financial Times gazetesi, mektubun dün Uluslararası Denizcilik Örgütü üye ülkelerine dağıtıldığı haberini ilk yayınlayan yayın organı oldu.


Kaynak: ABD, İran'a savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan gönderdi

Dünyanın en büyük ABD uçak gemisi Gerald Ford, Ortadoğu'daki savaş operasyonlarının bir parçası olarak görev yaptıktan sonra 23 Mart 2026'da Yunanistan'ın Girit adasındaki Suda Körfezi deniz üssüne geldi (AFP)
Dünyanın en büyük ABD uçak gemisi Gerald Ford, Ortadoğu'daki savaş operasyonlarının bir parçası olarak görev yaptıktan sonra 23 Mart 2026'da Yunanistan'ın Girit adasındaki Suda Körfezi deniz üssüne geldi (AFP)
TT

Kaynak: ABD, İran'a savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan gönderdi

Dünyanın en büyük ABD uçak gemisi Gerald Ford, Ortadoğu'daki savaş operasyonlarının bir parçası olarak görev yaptıktan sonra 23 Mart 2026'da Yunanistan'ın Girit adasındaki Suda Körfezi deniz üssüne geldi (AFP)
Dünyanın en büyük ABD uçak gemisi Gerald Ford, Ortadoğu'daki savaş operasyonlarının bir parçası olarak görev yaptıktan sonra 23 Mart 2026'da Yunanistan'ın Girit adasındaki Suda Körfezi deniz üssüne geldi (AFP)

Konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynak dün Reuters'e verdiği demeçte, Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a Ortadoğu'daki savaşı sona erdirmek için 15 maddelik bir plan gönderdiğini söyledi.

New York Times daha önce, iki yetkiliye atıfta bulunarak Washington'ın planı Pakistan üzerinden ilettiğini bildirmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada, Washington'ın "artık lideri kalmamış" İran ile müzakere ettiğini ve görüşmelerin "doğru kişilerle yapıldığını, düşmanlıklara son vermek için bir anlaşma yapmak istediklerini" iddia etti. ABD güçlerinin İran'da "muazzam başarılar elde ettiğini ve Tahran üzerinde özgürce uçtuklarını" da ifade etti.

Trump'ın Washington ve Tahran arasında görüşmeler yapılacağına dair sürpriz açıklamasının ardından, dün, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava saldırıları ve İran'ın İsrail'e yönelik füze saldırıları devam etti.


ABD, Ortadoğu'ya binlerce seçkin asker göndermeye hazırlanıyor

82. Hava İndirme Tümeni’ne bağlı paraşütçüler, Kuzey Carolina'daki Fort Bragg'da bulunan Holland Atlayış Bölgesi’ne toplu bir hava taktik tatbikatı gerçekleştirirken (ABD Ordusu)
82. Hava İndirme Tümeni’ne bağlı paraşütçüler, Kuzey Carolina'daki Fort Bragg'da bulunan Holland Atlayış Bölgesi’ne toplu bir hava taktik tatbikatı gerçekleştirirken (ABD Ordusu)
TT

ABD, Ortadoğu'ya binlerce seçkin asker göndermeye hazırlanıyor

82. Hava İndirme Tümeni’ne bağlı paraşütçüler, Kuzey Carolina'daki Fort Bragg'da bulunan Holland Atlayış Bölgesi’ne toplu bir hava taktik tatbikatı gerçekleştirirken (ABD Ordusu)
82. Hava İndirme Tümeni’ne bağlı paraşütçüler, Kuzey Carolina'daki Fort Bragg'da bulunan Holland Atlayış Bölgesi’ne toplu bir hava taktik tatbikatı gerçekleştirirken (ABD Ordusu)

Dün Reuters’a konuşan iki kaynak, ABD Savaş Bakanlığı'nın (Pentagon) seçkin birliklerden biri olan 82. Hava İndirme Tümeni'nden binlerce askeri Ortadoğu'ya göndereceği ve bunun, Başkan Donald Trump yönetiminin İran'la görüşmeler yapmaya çalıştığı bir dönemde, halihazırdaki devasa askeri takviyeleri daha da artıracağını söyledi.

Reuters, ilk kez 18 Mart'ta Trump yönetiminin binlerce takviye askerin konuşlandırılmasını değerlendirdiğini bildirmişti. Bu adım, seçenekleri İran topraklarına asker göndermeyi de kapsayacak şekilde genişletiyor. Tansiyonu yükselten bu hamle, dördüncü haftasına giren ve küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açan savaşın şiddetini önemli ölçüde artırabilir.

Kimliklerini açıklamak istemeyen yetkili iki kaynak, birliklerin Ortadoğu'nun hangi bölgesine gönderileceğini ve bölgeye ne zaman varacaklarını belirtmedi. Askerler şu anda Kuzey Carolina eyaletindeki Fort Bragg Üssü’nde bulunuyor. ABD ordusu, yorum talebiyle yöneltilen soruları Beyaz Saray'a yönlendirirken Beyaz Saray, askerlerin konuşlandırılmasıyla ilgili tüm açıklamaların Pentagon tarafından yapılacağını belirtti.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Yardımcısı Anna Kelly, yaptığı açıklamada, “Daha önce de söylediğimiz gibi, Başkan Trump her zaman tüm askeri seçeneklere sahip” ifadelerini kullandı.

Reuters'a konuşan kaynaklardan biri, İran'ın içine asker gönderilmesine ilişkin herhangi bir karar alınmadığını, ancak bu birliklerin gelecekte bölgede olası operasyonlara hazırlık amacıyla kapasiteyi güçlendirmek üzere görev yapacağını söyledi. Bir diğer kaynak ise Pentagon'un bölgeye 3 bin ila 4 bin asker göndermeye hazırlandığını belirtti.

Reuters, 20 Mart’taki bir haberinde, ABD'nin binlerce deniz piyadesi ve denizciyi, amfibi saldırı gemisi USS Boxer ile birlikte, ona bağlı keşif deniz piyade birimi ve eşlik eden savaş gemileriyle Ortadoğu'ya gönderme kararı aldığını bildirmişti. Takviye birliklerin gönderilmesinden önce bölgede 50 bin ABD askeri konuşluydu. Beklenen asker konuşlandırma haberleri, Trump'ın İran'ın enerji tesislerini bombalama tehditlerini ertelemesinden iki gün sonra basında yer aldı. Trump, İran ile ‘verimli’ görüşmeler yapıldığını söyledi. Ancak İran, ABD Başkanı ile herhangi bir görüşme yapıldığını yalanladı.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik askeri operasyonlarının başlamasından bu yana ABD, İran'da 9 bin hedefe saldırı düzenledi. ABD'li bir yetkili, savaşta şimdiye kadar 13 ABD askerinin öldüğünü, 290 askerin ise yaralandığını belirtti. Yetkilinin verdiği bilgilere göre 10 askerin durumu hâlâ kritik olmakla birlikte, 255 asker görevine geri döndü.

Trump bir sonraki adımları değerlendiriyor

Daha önce bazı kaynaklar, ABD ordusunun İran'la savaşta çeşitli seçenekleri değerlendirdiğini, bunlara Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlama ve belki de İran kıyılarına ABD askerleri konuşlandırma seçeneklerinin de dahil olduğunu bildirmişti. Trump yönetimi ayrıca, İran'ın petrol ihracatının yüzde 90'ını oluşturan Hark Adası'na kara birlikleri gönderme seçeneklerini de tartıştı.

ABD Ordusu 82. Hava İndirme Tümeni, paraşütle indirme operasyonları yürütmede uzman ve emir aldıktan sonra 18 saat içinde harekete geçebilir. ABD Kara Kuvvetleri’nin kullanılması -sınırlı bir görevde bile olsa- İran'a karşı gerçekleştirilen askeri operasyonlara yönelik ABD halkının desteğinin azalması ve Trump'ın seçimlerden önce ABD'yi Ortadoğu'daki yeni çatışmalara dahil etmemek için verdiği sözler nedeniyle, Trump için büyük siyasi riskler oluşturabilir.

Reuters ve Ipsos tarafından ortak yapılan ve sonuçları dün yayınlanan bir ankete göre Amerikalıların yüzde 35'i ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarını destekliyor. Bu oran, geçtiğimiz hafta yapılan anketteki yüzde 37'ye göre düşüş gösterirken yüzde 61’i ise saldırıları reddettiğini belirtiyor. Bu oran geçtiğimiz hafta yüzde 59 olarak kaydedilmişti.