İran’ın Harvard’ı, ülkedeki nüfuzlu insanları mezun ediyor

3 Ekim'de başkent Tahran'ın merkezindeki bir pazarda vatandaşlar (AFP)
3 Ekim'de başkent Tahran'ın merkezindeki bir pazarda vatandaşlar (AFP)
TT

İran’ın Harvard’ı, ülkedeki nüfuzlu insanları mezun ediyor

3 Ekim'de başkent Tahran'ın merkezindeki bir pazarda vatandaşlar (AFP)
3 Ekim'de başkent Tahran'ın merkezindeki bir pazarda vatandaşlar (AFP)

İmam Sadık Üniversitesi’nin Tahran'ın kuzeyindeki lüks bölgede yer alan kampüsü, başkentin büyüleyici modern mimari örneklerinden biri sayılıyor. Esasen Harvard Üniversitesi'ndeki İran İdari Araştırmalar Merkezi'nin bir şubesinin yer alması için tasarlanan bu tesisin İran ekonomisinin üst düzey birimlerine yönelik bir eğitim alanı olması, en son bilimsel ve ekonomik araştırmalar baz alınarak yöneticiler yetiştirmesi öngörülüyordu.
1979 yılındaki İran İslam Devrimi’yle birlikte bu planlar değişmiş olsa da, Foreign Policy tarafından hazırlanan habere göre, üniversite hala İran'ın siyasi seçkinleri için bir geçiş aşaması görevi görüyor. Altıncı Şii İmam’ın ardıyla yeniden yapılandırılan İmam Sadık Üniversitesi 1982'de kuruldu. Böylece, tüm üniversitelerin kapatıldığı, ‘Batı taklitçisi’ olarak görülen profesör ve öğrencilerin tasfiye edildiği İslam Devrimi ardından açılan ilk İran üniversitesi oldu. Üniversite sonradan teoloji, siyaset bilimi ve hukuka vurgu yaparak İslam'ı savunan politikacı ve hukukçular yetiştirmeye adandı. Ardından disiplinleri olarak iletişim, yönetim ve finans eklendi. Bugün ise üniversitenin faaliyetleri, zengin hayırseverlerin yardımıyla kurulan fabrikaların yanı sıra nüfuzlu dini vakıf Astan Kuds Razavi'nin fonları da dahil olmak üzere farklı kanallar aracılığıyla finanse ediliyor.
Bu üniversitede kurulan derin ağlar, İran siyasetinin üst seviyelerini anlamanın anahtarı sayılıyor. İmam Sadık Üniversitesi'nden birçok mezun, devletin kuruluşu dahil olmak üzere İran'daki çeşitli ideolojileri temsil ettikleri görevlerde bulundu. Ancak etkileri ve halkın bu etkiye farkındalığı, hiçbir zaman mevcut Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin muhafazakar yönetimi altında olduğu kadar kuvvetli olmamıştı. İmam Sadık Üniversitesi'ne kabul edilmek kolay değil; adayların giriş sınavının yanı sıra siyasi, kültürel, sosyal ve dini eğilimleri ve inançları hakkında röportaj yaptıkları yoğun bir inceleme sürecinden geçmeleri gerekiyor. Aynı zamanda İslami ideolojiye sıkı bağlılıklarının doğrulanması için özgeçmiş kontrolüne tabi tutuluyorlar. Dini konular spesifik olarak belirleyici bir kriter sayılmıyor; üniversite, ülkeye mevcut anayasaya göre hizmet etmeye istekli oldukları sürece, gerçekten en yetenekli ve zeki gençlerin peşine düşüyor.
Şarku’l Avsat'ın edindiği bilgilere göre, bugün radikallerin kalesi olarak bilinen İmam Sadık Üniversitesi, ilim havzası tarafından verilen sertifikaları üniversite derecelerine uymaları için onaylıyor. Üniversitenin yönetim kurulu başkanı Bilim Bakanlığı tarafından değil, aynı zamanda yönetim kurulu üyelerini seçen Dini Rehber Ali Hamaney tarafından seçiliyor. Üniversite aslında beşeri bilimlerin İslamlaştırılması modelini sunuyor.
Üniversitede genellikle çok sayıda reformist düşüncede öğrenci bulunurken eski İran Cumhurbaşkanı Hatemi'nin Sözcüsü Abdullah Ramazanzade ve eski politikacı Mustafa Kavakebian, üniversitenin mezunları arasında yer alıyor. Çok sayıda reformist ve muhalif figürlerin bir zamanlar fakültede önde gelen pozisyonlarda bulunduğu da biliniyor. Üniversite, İslami rejime geleceğin liderlerini hazırlamak için çeşitli siyasi bakış açılarını memnuniyetle karşılayan bir politika izliyor.
Şu anda İran hükümetinde çalıştığı için isminin açıklanmaması koşuluyla açıklamalarda bulunan İmam Sadık Üniversitesi mezunu Muhsin, öğrencilerin görüşlerinde nispeten farklılıklar olduğunu söyleyerek “Dışarıdan baktığımızda sadece belli bir eğilimi temsil eden, muhafazakar ve devrimci İmam Sadık mezunları görüyoruz. Ancak mevcut koşulları eleştiren ya da muhafazakar olmayan çok sayıda mezunu da var” diyor.
2000'lerin sonlarında üniversitede bir tartışma kaydedilmiş, profesörlerin tasfiye edilmesi ardından, geleneksel görüşlere sahip olmayan öğretim üyeleri de üniversiteden ayrılmıştı.
Adını vermek istemeyen bir diğer mezun Hüseyin ise “Üniversite, en parlak yıllarına 1995 ve sonrasında tanık oldu. Çünkü ülkenin önde gelen üniversitelerinden en yetkin profesörler öğretim için davet edildi. Öğrenciler hem bilimsel hem de dini açıdan daha az baskı altındayken, profesörler ise oldukça nitelikliydi. Hatta İmam Sadık'ın o zamanlar İran'daki en iyi üniversite olduğu bile iddia edilebilir” ifadelerini kullanıyor.
Üniversite seminer derslerini akademik müfredata zamanla giderek daha fazla dahil etmeye çalıştı. Bugün üniversitedeki hemen hemen tüm akademik bölümlerde ‘İslami öğretiler’ ifadesi yer alıyor ( ‘İslami öğretiler ve ekonomi’ gibi). Diğer yandan lisans derecesini tamamlamak için öğrencilerin İngilizce ve Fransızca gibi diğer yabancı dillerin yanı sıra Arapça dilinde yeterli olmaları, İslami öğretilere aşinalık göstermeleri gerekiyor.
Üniversite tarafından desteklenen kolektif kimlik ve öğrencileri siyaset kurumu genelinde mezunlara bağlayan köklü ağlar ise üniversiteye dair değişmeyen hususlardan. Birinin okulda geliştirdiği arkadaşlıklar, kişinin gelecekteki kariyeri için ideolojik inançlarından daha önemli olabiliyor. Bu konuda Muhsin, “Bir iş imkanı varsa İmam Sadık mezunları birbirlerine destek oluyorlar. Üniversiteden arkadaşlar aralarında fikir ve görüş farklılıkları olsa dahi birbirlerine iş önerilerinde bulunuyor” diyor.
İmam Sadık mezunlarının nüfuz kazanma yollarından biri de İran Radyo ve Televizyon Kurumu (IRIB) bünyesinde devlete bağlı radyo ve televizyon istasyonları. İmam Sadık mezunları, yönetici kültürel politika yapıcı pozisyonlara geçmeden önce, IRIB bünyesinde haber bölümünde yer alıyorlar (yakın zamanda Hamaney tarafından IRIB Başkanı olarak atanan mezun Peyman Cebelli gibi).
Ancak muhakemeleri her zaman kusursuz olmayabiliyor; zirâ son yıllarda alınan en tartışmalı programlama kararlarından bazılarının izi İmam Sadık mezunlarına kadar sürülebiliyor. Nitekim ünlü bir spor programı sunucusu, radikallere ve İmam Sadık Üniversitesi mezunlarının atamalarına meydan okuması ardından görevden alınmıştı. Üniversitenin America's Got Talent benzeri bir yarışmaya katılan mezunları ise alay konusu olmuştu.
Mahmud Ahmedinejad'ın 2005'teki cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanması ardından İmam Sadık mezunları İran devlet aygıtına daha geniş çapta dahil oldu. Hüseyin, bunu ülkenin dört bir yanındaki İmam Sadık öğrencilerinin iyi organize edilmiş kampanyalarına bağlıyor. Dolayısıyla yeni yönetim, üniversite mezunlarına kollarını açarak onlara çeşitli düzeylerde kilit pozisyonlar görevler sağladı. İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi Sekreteri ve Nükleer Başmüzakereci Said Celili de bu kişiler arasında bulunuyor.
İmam Sadık Üniversitesi mezunları, Ahmedinejad döneminde diğer zamanlarda olduğundan daha yoğun bir şekilde hükümet pozisyonlarında yer aldı. Hüseyin ise Ahmedinejad yönetiminin İmam Sadık mezunlarına sadece orada okudukları için değil, nitelikleri ve bilimsel değerleri sebebiyle öne çıkmalarına yardımcı olduğu konusunda ısrar ediyor.
2013'te iktidara gelen Hasan Ruhani yönetimi ise yabancı üniversite mezunları ve ideolojik olmayan teknokratları aradı; ancak İmam Sadık Üniversitesi mezunlarını görmezden gelmedi. Örneğin Ruhani, İmam Sadık'ta iletişim profesörlüğü yapan Hüsameddin Aşina’yı kişisel asistanı olarak atadı. Ancak Aşina, dönemin dışişleri bakanı Muhammed Cevad Zarif’in sızıntı röportajındaki skandal açıklamalar nedeniyle istifa etmek zorunda kalmıştı. Zarif, Aşina’nın siyasete askeri müdahalesini eleştirmişti.



Katar'dan İran-ABD hattında arabuluculuk girişimi: Tarafların uzlaşması için temaslar sürüyor

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)
TT

Katar'dan İran-ABD hattında arabuluculuk girişimi: Tarafların uzlaşması için temaslar sürüyor

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari (Katar Haber Ajansı - QNA)

Katar, ABD ile İran arasındaki krizin çözümüne yönelik arabuluculuk çabaları kapsamında salı günü İran tarafıyla bir görüşme gerçekleştirdi. Doha yönetimi, tarafların masadaki öneriler konusunda görüşlerini yakınlaştırmayı amaçlayan girişimlerin sürdüğünü belirtirken, bölgedeki gerilimin tırmanmasının arabuluculuk çabalarını zorlaştıracağı uyarısında bulundu.

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ve Başbakanlık Danışmanı Macid el-Ensari, haftalık basın bilgilendirme toplantısında yaptığı açıklamada, İran tarafıyla salı günü yapılması planlanan görüşmenin son günlerde gerçekleştirilen temasların devamı niteliğinde olduğunu söyledi.

Görüşmelerde masadaki önerilerin ele alındığını ve tarafların tutumları arasındaki farklılıkların giderilmesi için yollar arandığını belirten Ensari, girişimlerin temel amacının tarafların görüşlerini birbirine yakınlaştırmak ve aralarındaki görüş ayrılıklarını azaltmak olduğunu ifade etti.

Bölgede, özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim ve Bahreyn'deki tırmanışa dikkati çeken Ensari, arabuluculuk çabalarının sürdüğünü ancak olası bir tırmanışın diplomatik girişimleri olumsuz etkileyeceğini kaydetti.

Ensari, "Bölgede yaşanacak herhangi bir tırmanış, arabuluculuk çabalarını şüphesiz daha da zorlaştıracaktır." dedi.

Tüm taraflara itidal çağrısında bulunan Ensari, diplomatik süreci sekteye uğratabilecek adımlardan kaçınılmasını istedi.

'Ne savaş ne barış' durumu

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ensari, krizin çözüme kavuşturulamadan devam etmesinin ekonomik ve güvenlik alanlarında doğurabileceği sonuçlara dikkati çekerek mevcut belirsizliğin hiçbir tarafın çıkarına olmadığını vurguladı.

Ensari, "Bu durumdan yarar sağlayan hiçbir taraf yok. Aksine, söz konusu durum yalnızca bölge ekonomilerini ve Körfez'in güvenliğini etkilemekle kalmıyor, küresel enerji piyasalarının istikrarını, küresel gıda güvenliğini ve uluslararası barış ile güvenliği de doğrudan ve ciddi biçimde etkiliyor." ifadelerini kullandı.

Mevcut çıkmazın sürmesinin ve sürecin durgunluğa girmesinin kimsenin çıkarına olmadığını belirten Ensari, diplomatik çabaların ilerleme kaydedememesinin beraberinde getirdiği risklere işaret etti.

Ensari'nin açıklamaları, Körfez'in güvenliği ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin enerji tedariki ve uluslararası ticaretle doğrudan bağlantılı olduğu bir dönemde, bölgesel gerilimin düşürülmesine yönelik diplomatik girişimlerin önem kazandığı süreçte geldi.

Katar-Türkiye savunma işbirliği

Katar ile Türkiye arasındaki askeri işbirliğine ilişkin soruları da yanıtlayan Ensari, Doha'da imzalanan ortak savunma anlaşması ile Bedir Anlaşması'nın Katar'ın savunma kapasitesini güçlendirme ve bölgesel tehditlere karşı güvenlik ortaklıklarını genişletme çabalarının bir parçası olduğunu söyledi.

Katar ile Türkiye arasındaki stratejik ilişkilerin "iki ülkenin ortak kaderi ve ulusal güvenliği" temelinde şekillendiğini belirten Ensari, iki ülkenin ulusal ve bölgesel güvenliği ilgilendiren tehditler karşısında benzer tutumlar sergilediğini ifade etti.

Bölge ülkelerinin, Katar'ın da aralarında bulunduğu şekilde, "ortak savunma esasına dayalı yeni bir bölgesel güvenlik sistemi oluşturmak" için çalıştığını kaydeden Ensari, özellikle savunma sanayisi ve güvenlik ihtiyaçlarının karşılanması alanlarında askeri işbirliğinin geliştirilmesinin önemini vurguladı.

Bu yaklaşımın Körfez ülkeleri arasındaki savunma işbirliği ve bölgesel güvenlik ortaklıklarıyla bağlantılı olduğunu belirten Ensari, Doha'nın imzaladığı anlaşmaların istikrarın güçlendirilmesi ve ortak tehditlerle mücadele çerçevesinde değerlendirildiğini söyledi.

Ensari, Körfez Savunma Konseyi aracılığıyla yürütülen işbirliğinin yanı sıra bölgesel anlaşma ve ortaklıkların da "istikrarın pekiştirilmesi ve zorluklarla mücadele için birlikte hareket edilmesi" amacı taşıdığını dile getirdi.

Böylece Doha yönetimi, ABD-İran krizinin çözümüne yönelik diplomatik girişimlerle bölgesel savunma işbirliğinin geliştirilmesini birlikte yürüttüğü bir yaklaşım izlediğini ortaya koydu.

Gazze ve Batı Şeria

Filistin meselesine de değinen Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ensari, İsrail'i Gazze Şeridi'ndeki ateşkes anlaşmasını ihlal etmeyi sürdürmekle ve Batı Şeria'daki askeri operasyonlarını yoğunlaştırmakla suçladı. Ensari, bu uygulamaların bölgesel güvenlik ve istikrar açısından sonuçları olacağı uyarısında bulundu.

Katar'ın Gazze'deki savaşın başladığı ilk günden itibaren Filistinlileri ve bölge halklarını daha fazla tırmanıştan koruyacak bir ateşkes sağlanması için çalıştığını belirten Ensari, sahadaki gelişmelerin saldırıların sürmesi ve insani yardımların ulaştırılmasının engellenmesi yönünde ilerlediğini söyledi.

Ensari, "Bugün yardımlar bölgeye girmiyor, saldırılar devam ediyor. İsrail'in sahadaki varlığı değişmedi, aksine artıyor." ifadelerini kullandı.

Batı Şeria'daki gelişmelerden de endişe duyduklarını belirten Ensari, bölgede yaşanan tırmanışın, "mevcut durumun onlarca yıldır görülmemiş biçimde değiştirilmesi anlamına geldiğini" ifade etti.

Ensari, İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki operasyonlarını, köyleri ve altyapıyı hedef almasını da eleştirerek Gazze, Batı Şeria ve Lübnan'daki tırmanışın bölge halklarının çıkarına olmadığını vurguladı.

Bölgedeki gelişmelerden siyasi çıkar elde etmek isteyenler dışında hiçbir tarafın yaşanan tırmanıştan fayda sağlamadığını belirten Ensari, "Bölgede yaşanan tüm bu tırmanıştan yalnızca siyasi kazanım elde etmek isteyenler yarar sağlıyor. Bölgesel barış ve güvenlik açısından bakıldığında, bugün bölgede hiçbir halk bu uygulamalardan fayda görmüyor." dedi.

Doha'nın İsrail'e taahhütlerini yerine getirmesi için baskı yapılması amacıyla uluslararası ortaklarıyla çalışmayı sürdürdüğünü belirten Ensari, Gazze'deki ateşkes anlaşmasının uygulanmasına yönelik arabuluculuk girişimlerinin de devam ettiğini kaydetti.

Ensari, İsrail'in anlaşmayı "her gün ihlal ettiğini" savunarak Katar'ın Gazze'de ateşkesi sağlayan anlaşmanın "tam ve kapsamlı biçimde uygulanması" için çabalarını sürdüreceğini vurguladı.


Tahran’dan Washington’a sert mesaj: ABD güçlerini Güney Kutbu’na kadar uzaklaştıracağız

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)
TT

Tahran’dan Washington’a sert mesaj: ABD güçlerini Güney Kutbu’na kadar uzaklaştıracağız

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)

Tahran yönetimi, salı günü askeri söylemini, ABD ve İsrail’le arasında nisan ayında sağlanan ateşkesten bu yana en üst seviyeye çıkardı. İran’dan peş peşe gelen açıklamalar ve gelişmeler, gerilimin yeniden tırmandığına işaret etti. Bu kapsamda Genelkurmay Başkanı’ndan daha önce benzeri görülmemiş ifadeler gelirken Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı da sert bir uyarıda bulundu. İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda petrol tankerlerinde meydana gelen bir dizi patlamayı duyururken İran’ın Kişm Adası’nda da patlama sesleri duyuldu.

Askeri açıklamalarda bulunan İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî, ülkesinin “ABD güçlerini denizde geri çekilmeye zorlamayı başardığını” söyledi. Abdullahî, Amerikan güçlerini bölgeden tamamen çıkararak Güney Kutbu’na kadar uzaklaştıracakları tehdidinde bulundu.

frgthy
İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî (IRNA)

Abdullahî bu açıklamayı, Tahran’da “Kutsal Savunma ve Direniş Değerlerini Koruma ve Yayma Vakfı” tarafından düzenlenen bir sergiye katıldığı sırada yaptı. Sergide İran’ın ABD ve İsrail’le son iki savaşta elde ettiğini öne sürdüğü “stratejik kazanımları” anlattı.

Güney Kutbu vurgusu

Şarku’l Avsat’ın  Press TV’den aktardığı habere göre Abdullahî, “Deniz alanında büyük başarı elde ettik ve düşmanı çok uzak mesafelere çekilmeye zorladık. Allah’ın yardımıyla Amerikalıları bölgenin dışına, Güney Kutbu’na kadar mutlaka çıkaracağız. Bunun gerçekleşmesini beklesinler” dedi.

ABD’nin askeri gücünün zirvesinin deniz kuvvetlerinden kaynaklandığını belirten Abdullahî, uçak gemileri, muhripler ve kruvazörlerin Washington’a dünya okyanuslarına ulaşma imkânı sağladığını söyledi. Abdullahî ayrıca İran Silahlı Kuvvetleri’nin artık düşman savaş uçaklarıyla geçmişe kıyasla daha güçlü ve isabetli biçimde mücadele edebildiğini ileri sürdü.

Abdullahî’nin açıklamaları, İran’ın son haftalarda sık sık dile getirdiği resmi söylemin devamı niteliğinde. Tahran yönetimi, ABD savaş gemilerinin İran kıyılarından 500 kilometreden fazla uzaklaşmaya zorlandığını ve artık Umman Denizi’nde bulunmadığını savunuyor. İranlı yetkililer, Amerikan gemilerinin yeniden Körfez’e dönmesinin de mümkün olmadığını öne sürüyor. Abdullahî daha önce bu konuda yaptığı bir açıklamada, Körfez’e dönüşün ABD Başkanı Donald Trump’ın “mezara götüreceği bir hayal” olacağını söylemişti.

Buna karşılık ABD’li bir yetkili pazartesi günü, USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin pazar günü ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) sorumluluk alanına ulaştığını açıklamıştı. Böylece bölgedeki Amerikan uçak gemisi görev gruplarının sayısı üçe yükseldi.

Geçen eylül ayında San Diego’daki üssünden ayrılan Roosevelt, nisandan bu yana bölgede bulunan USS George Bush ve ağustostan beri bölgede görev yapan USS George Washington uçak gemilerine katıldı.

ABD Deniz Kuvvetleri’nin verilerine göre Umman Denizi’ndeki Amerikan deniz gücü şu anda üç uçak gemisi, 13 muhrip, iki kruvazör ve bir kıyı muharebe gemisinin yanı sıra 20 binden fazla denizci ve deniz piyadesinden oluşuyor. Bu, ABD’nin Orta Doğu’da nisan ayından bu yana ve daha önce 2003’teki Irak işgalinden bu yana oluşturduğu en büyük deniz gücü yığınağı olarak nitelendiriliyor.

CENTCOM daha sonra yaptığı açıklamada, Roosevelt’in planlı bir konuşlandırma kapsamında şu anda komutanlığın sorumluluk alanında görev yaptığını bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump ise son günlerde İran’a yönelik yeni saldırı düzenlenmesi ihtimalinin son derece düşük olduğunu söylemişti.

Yıkıcı ve acı verici karşılık

Öte yandan Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Tümgeneral Ahmed Vahidi, İran’a yönelik yeni bir saldırı düzenlemeyi düşünebilecek tüm taraflara sert bir uyarıda bulundu.

Şarku’l Avsat’ın Tesnim Haber Ajansı’ndan aktardığı habere göre  Vahidi, “En küçük saldırı bile yıkıcı ve acı verici bir karşılıkla karşılanacaktır” dedi. Vahidi, tehditlere ve yaptırımlara rağmen İran’ın füze ve savunma kapasitesini geliştirmeyi sürdürdüğünü vurguladı.

Vahidi daha önce de İran’ın füze gücünü geliştirme sürecinin tehdit veya yaptırımlarla durdurulamayacağını belirtmiş, bu sürecin “kan ve inançla” devam edeceğini söylemişti.

Vahidi’nin açıklamaları, 28 Şubat’ta eski dini lider Ali Hamaney’in öldürülmesinden bu yana İran’daki karar alma mekanizmasında yaşanan belirgin değişimin ardından geldi. Batılı medya kuruluşlarının haberlerine dayandırılarak İran basınında yer alan bilgilere göre savaş, barış ve nükleer politika gibi temel konulardaki kararlar artık Vahidi ve Abdullahî’nin yanı sıra Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın da aralarında bulunduğu altı üst düzey isimden oluşan kolektif bir güvenlik konseyi tarafından alınıyor.

Kişm Adası’nda patlamalar

İran'ın Kişm Adası'nda salı günü patlama sesleri duyuldu. Fars Haber Ajansı, patlamaların ardından adanın kuzeybatısında duman yükseldiğini bildirdi. Olayın nedeni henüz bilinmiyor.

gthyjukı
İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî (IRNA)

Bu gelişme, başta Wall Street Journal olmak üzere Amerikan medyasının ABD’nin pazartesi akşamı adaya sınırlı çaplı saldırılar düzenlediğini duyurmasından bir gün sonra yaşandı. ABD’li bir yetkili saldırıları savunma amaçlı bir adım olarak nitelendirirken İran’ın resmi haber ajansı IRNA, adada art arda beş patlama sesi duyulduğunu bildirmişti.

Hürmüz Boğazı’nda tanker patlamaları

Hürmüz Boğazı’nda da gerilim dolu bir gün yaşandı. İran Deniz Kuvvetleri, petrol tankerlerini kapsayan bir dizi patlama meydana geldiğini duyurdu.

Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, salı günü yaptığı açıklamada iki petrol tankerinde deniz mayınlarına çarpmaları sonucu patlama meydana geldiğini bildirdi. Açıklamada tankerlerin isimleri, hangi ülkenin bayrağını taşıdıkları veya olayda yaralanan olup olmadığına ilişkin bilgi verilmedi.

Daha sonra İran Ordusu Deniz Kuvvetleri, üçüncü bir tankerin boğazın doğusunda deniz mayınına çarpmasının ardından alev aldığını ve kullanılamaz hale geldiğini duyurdu. Açıklamada, aynı olayda dördüncü bir tankerin de ağır hasar gördüğü belirtildi.

IRNA ve devlet televizyonunda yayımlanan açıklamada İran ordusu, tankerlerin boğazın doğusundaki yasaklı bir bölgede seyrettiğini ve seyir sistemlerinin kapalı olduğunu öne sürdü. Açıklamada, denizcilik şirketleri, silahlı kuvvetlerle koordinasyon sağlamadan yasaklı bölgelere girmemeleri konusunda uyarıldı.

İran ordusunun açıklamasında, “Silahlı kuvvetlerle koordinasyon sağlanmadan ve kurallara aykırı biçimde gerçekleştirilen her türlü yasa dışı hareketin sonucu, mayınlara çarpma ve yangın olacaktır” ifadeleri kullanıldı.

Şarku’l Avsat’ın Tesnim Haber Ajansı'ndan aktardığı habere göre Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusunda seyreden bir LNG tankerinin, izin verilmeyen rotadan geçmeye çalışırken deniz mayınına çarptığını açıkladı. Çarpmanın ardından tankerde yangın çıktığı ve büyük bir patlama yaşandığı bildirildi. Tankerin daha önce defalarca uyarıldığı ileri sürüldü.

İran güçleri, ABD’nin su yolunun yeniden açıldığı yönündeki önceki açıklamalarına karşılık Hürmüz Boğazı’nın “hâlâ kapalı olduğunu ve İran İslam Cumhuriyeti gerekli gördüğü sürece kapalı kalacağını” bildirdi.

Eş zamanlı gelişmeler, askeri açıklamalardan Hürmüz Boğazı’ndaki tanker olaylarına kadar bölgede gerilimin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Tahran, savaştan daha güçlü çıktığı ve Körfez ile Hürmüz Boğazı’nda kendi kurallarını uygulayabilecek kapasiteye ulaştığı yönündeki söylemini öne çıkarıyor. Ancak tankerlerde yaşandığı bildirilen olaylara ilişkin bağımsız bilgiler henüz doğrulanmış değil. Hasar gören gemilerin isimleri açıklanmadığı gibi, olaylara ilişkin tarafsız kaynaklardan da teyit gelmedi.


İran'la gerilim sürerken ABD'nin üçüncü uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
TT

İran'la gerilim sürerken ABD'nin üçüncü uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)

İran'la gerilimin devam ettiği ve aylardır süren müzakerelerde ilerleme sağlanamadığı bir dönemde, ABD'ye ait üçüncü bir uçak gemisinin Ortadoğu'da konuşlandırılmış askeri güçlere katılması bekleniyor.

Şarku’l Avsat’ın New York Times gazetesinden aktardığı habere göre, USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin pazartesi günü bölgedeki USS George H.W. Bush ve USS George Washington uçak gemilerine katılması planlanıyor. Axios haber sitesi ise ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, geminin pazar günü bölgeye ulaştığını bildirdi. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bu bilgiyi henüz resmen doğrulamadı.

Üçüncü uçak gemisinin ABD'nin bölgedeki askeri varlığını daha da güçlendirmek amacıyla mı gönderildiği, yoksa mevcut iki uçak gemisinden birinin yerini mi alacağı henüz netlik kazanmadı.

Üç uçak gemisinin de bölgedeki konuşlanmasını sürdürmesi halinde, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığı geçen nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış olacak.

Bu askeri hareketlilik, ABD Başkanı Donald Trump'ın büyük çaplı askeri operasyonlara yeniden başlamak istemediğine yönelik açıklamalarına rağmen Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor.