Tahran nükleer dosyada ‘Umman arabuluculuğunu’ yeniden aktifleştirdi

Abdullahiyan Amerikalılarla iletişim kurma çabaları kapsamında Muskat’tan sonra Doha’yı ziyaret etti.

Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani dün İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan’ı karşıladı. (QNA)

Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, dün Doha’da İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile yaptığı görüşmelerde bölgedeki gelişmeleri ve durumu ele aldı.
Doha, İran Dışişleri Bakanı’nın geçen yıl Ağustos ayında Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin başkanlığındaki yeni hükümette göreve başlamasından bu yana çıktığı Körfez turunun ikinci durağı oldu.
İran’ın açıklamalarına göre, Tahran söz konusu ziyaretlerle nükleer dosya konusunda ABD yönetimiyle iletişim hatlarını yeniden kurmaya çalışıyor. Abdullahiyan gazetecilere yaptığı açıklamada Katar’daki temasları kapsamında Viyana’daki nükleer görüşmeleri, yaptırımların kaldırılması ve çeşitli alanlarda ortak yatırımları görüştüğünü belirtti.
Nükleer dosya meselesinde Umman arabuluculuğunun yeniden aktifleştiğini duyuran İranlı Bakan, “Ummanlılar müzakereleri sürdürülebilir ve iyi bir sonuca ulaştırmak için samimi niyetlere sahipler ve yeni bir anlaşmaya varılmasında müzakere masasına yardımcı olmak için diplomatik çabalarını sürdürüyorlar” ifadelerini kullandı.
Katar resmi haber ajansı QNA’nın aktardığına göre Katar Emiri Şeyh Temim, Bakan Abdullahiyan ve beraberindeki heyeti dün sabah Emirlik Divan’ında karşıladı. Görüşmede iki ülke ilişkilerini destekleme ve güçlendirmenin yolları ve bölgedeki gelişmeler ve durumlar başta olmak üzere öne çıkan bölgesel ve uluslararası meselelerde görüş alışverişinde bulunulduğu bildirildi.
Abdullahiyan aynı zamanda Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile benzer görüşmeler gerçekleştirdi. Bakan Şeyh Muhammed, İranlı mevkidaşıyla görüşmesinde “bölgedeki son gelişmeleri ve ortak öneme sahip bazı konuları” ele aldıklarını söyledi. Şeyh Muhammed, Twitter hesabından paylaştığı mesajda, “Katar Devleti müzakere etmenin ve yapıcı diyaloğun etkinliğine ve bölgesel ilişkilerin iyi komşuluk ilişkileri ile karşılıklı saygıya dayanması gerektiğine inanıyor” ifadesini kullandı.
QNA’nın haberine göre, Bakan Abdullahiyan, Katarlı mevkidaşı ile görüşmesi sırasında, “İran hükümetinin yaklaşımı, komşularla ilişkiler alanına özen göstermektir” dedi. İranlı Bakan iki ülke heyetlerinin en üst düzeyde istişareler yürüttüğünü vurguladı.
Abdullahiyan, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Teknelerle karşılıklı emtia alışverişi ve Viyana’daki nükleer görüşmelerin yeniden başlaması, yaptırımların kaldırılması ve çeşitli alanlarda ortak yatırımları” görüştüğünü kaydetti.
Abdullahiyan konuşmasının devamında şunları kaydetti:
“Katar’da fırsatlar var. Bunların arasında Dünya Kupası’nın düzenlenmesi de var. Nitekim geçmişte bu hususta ve bu bağlamda İran’ın teknik ve mühendislik hizmetleri alanındaki enerjisinden faydalanma imkanıyla ilgili görüşmeler yapıldı. Ziyaret sırasında bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınmasının yanı sıra özellikle ticari ikili işbirliğini geliştirme konusunda görüşme yapılacak.”
Abdullahiyan önceki gün Umman’ın başkenti Mustkat’ı ziyaret etti. Bu ziyaret, geçen yıl Ağustos ayının sonlarında kurulan yeni hükümette göreve başlamasından bu yana Abdullahiyan’ın ziyaret ettiği ilk körfez ülkesi olma özelliğine sahip.
Abdullahiyan Muskat’taki temasları kapsamında Umman Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad bin Hamoud al Busaidi ve Umman Sultan Yardımcısı Fahd bin Mahmud Al Said ile bir araya geldi. Görüşmelerde siyasi, ekonomik, kültürel ve bölgesel meselelerin ele alındığı bildirildi.
Bu ziyaret aynı zamanda Viyana’da Tahran ile uluslararası grup arasında bazı engellerin aşılmasının ardından 8’inci tur görüşmelerin yapıldığı bir dönemde geldi. Söz konusu engellerden biri de ABD’nin yaptırımları kaldırmakla ilgili şartlarına karşılık İran’ın talep ettiği ‘garantiler’ idi.
Tahran, Umman Sultanlığı başta olmak üzere arabulucular yoluyla ABD yönetimi ile iletişimi aktifleştirmeye çalışıyor. Aynı zamanda Katar hükümeti de iki taraf arasında mektuplaşmayı sağlamada rol oynuyor.
Bu bağlamda İran basın yayın organlarında yer alan haberlere göre Abdullahiyan Doha’ya ulaştığında yaptığı açıklamada, Ummanlı yetkililerle nükleer müzakereler konusunda istişareler yürüttüğünü belirterek, “Ummanlılar iyi bir anlaşma için diplomatik çabalarını sürdürecekle” dedi.
Muskat’taki istişareleri kapsamında Yemen, Afganistan ve Filistin dahil olmak bölgesel meseleleri görüştüklerini aktaran Abdullahiyan ayrıca İran nükleer anlaşmanın canlandırılmasıyla ilgili Viyana’da süren görüşmelere değindiklerini kaydetti.
Abdullahiyan, “Uluslararası düzeyde Viyana müzakerelerinin yapılmasına, ABD yaptırımlarının kalkması gözüyle bakıyoruz. Başbakan ve Ummanlı mevkidaşımla detaylı görüşmeler yaptım. Ummanlılar bu müzakerelerin nükleer anlaşmaya ulaşmasında bazı batılı taraflar da dahil çok taraflı düzeyde rol oynadı. Ummanlılar müzakereleri sürdürülebilir ve iyi bir sonuca ulaştırmak için samimi niyetlere sahipler ve yeni bir anlaşmaya varılmasında müzakere masasına yardımcı olmak için diplomatik çabalarını sürdürüyorlar” diye konuştu.
Abdullahiyan’ın pazartesi günü Muskat’a gerçekleştirdiği ziyaret, İran dini lideri Ali Hamaney’in “Düşman ile yapılan müzakere, görüşme ve kurulan ilişki teslim olmak demek değildir” sözünden bir gün sonra geldi.
Bu söz, Hamaney’in 2013’te Hasan Ruhani hükümetinin göreve başlamasının başlarında yaptığı çağrıyı hatırlattı. Hamaney o dönem yaptığı konuşmada “kahramanca esneklik” çağrısında bulunmuştu. Bu çağrıdan kısa bir süre önce ise ABD ve İran’ın 2012’nin sonlarında Muskat’ta müzakereler yürüttüğü ortaya çıkmıştı. Daha sonra iki ülke arasındaki müzakere maratonu Temmuz 2015’te nükleer anlaşmayla sonuçlandı.
Muskat’taki görüşmelerinde ekonomi meselelerini de ele aldığını belirten Abdullahiyan, “Ekonomi alanında, koronavirüsün kontrol altına alınması göz önüne alınarak iki ülkenin ticari tekne seferlerinin yeniden başlaması görüşüldü. Zira Umman tarafı, yakın gelecekte karşılıklı emtia alışverişinde bulunmak amacıyla iki ülke arasında tekne seferinin yeniden başladığını görebilmemiz için konuyu takip etme sözü verdi” diye konuştu.
İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığına göre Abdullahiyan konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Ayrıca Çabahar Limanı yatırımı (İran’ın güneydoğusunda) da dahil olmak üzere İran içinde çeşitli alanlardaki bazı projelerde ortak yatırım konusunu görüştük. Aynı zamanda iki ülkenin ticari işlerde ve toplumsal faaliyetlerde çalışan vatandaşları için Iran Air ve Oman Air aracılığıyla uçuş seferlerinin yeniden başlatılması meselesi görüşüldü. Zira bu konuyla ilgili gerekli önlemlerin alınması için anlaşmaya varıldı.”
İranlı Bakan önceki gün Muskat’ta Husi milislerin baş müzakerecisi Muhammed Abdusselam ile bir araya geldi. Abdullahiyan dün Doha’da ise Hamas Hareketi Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye ile görüştü.