Husi milislerin Abu Dabi’ye yönelik saldırısı geniş çapta kınandı

Husi milislerin hedef aldığı Musaffah Sanayi Bölgesi’nden bir görüntü (AFP)
Husi milislerin hedef aldığı Musaffah Sanayi Bölgesi’nden bir görüntü (AFP)
TT

Husi milislerin Abu Dabi’ye yönelik saldırısı geniş çapta kınandı

Husi milislerin hedef aldığı Musaffah Sanayi Bölgesi’nden bir görüntü (AFP)
Husi milislerin hedef aldığı Musaffah Sanayi Bölgesi’nden bir görüntü (AFP)

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Yemen’deki İran destekli Husi milislerin Abu Dabi’ye yönelik 3 kişinin ölmesine, 6 kişinin de yaralanmasına neden olan terör saldırısının cezasız kalmayacağını bildirdi.
Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “Husi milislerin BAE topraklarını ve sivil tesisleri hedef alan saldırısını kınıyoruz. Bu saldırı cezasız kalmayacak. BAE, bu terör saldırılarına ve gerilimin tırmandırılmasına karşı cevap hakkını saklı tutmaktadır” ifadeleri kullanıldı.
Söz konusu saldırının, uluslararası hukuka aykırı olduğu vurgulanan açıklamada, uluslararası topluma sivilleri ve sivil tesisleri hedef alan bu terör saldırılarını kınama çağrısı yapıldı.
Açıklamada ayrıca, saldırıda hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı, yaralananlara da acil şifa temennisinde bulunuldu.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Abu Dabi Veliaht Prensi telefonda görüştü
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bin Abdulaziz, dün Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Görüşme, bölgesel meseleler ve ortak çıkar konularına odaklandı.
Suudi Arabistan Veliaht Prensi, terörist Husi milislerin Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) yönelik terör saldırılarını kınadığını ifade etti. BAE’deki saldırıda hayatını kaybedenler için taziye ve yaralılar için de acil şifa dileklerini iletti.
İki lider, ülkelerini hedef alan bu terör eylemlerinin, ‘Yemen’de kardeş halkı öldüren şer ve terör güçleri tarafından gerçekleştirilen saldırıları engellemeye devam etme’ yönündeki kararlılıklarını artıracağını vurguladı.
Görüşmede, Husilerin bölgenin güvenlik ile istikrarını bozmak ve bölgede kaosu yaymak için sefil ve başarısız girişimleriyle terör eylemlerine devam ettiğine dikkat çekilerek, uluslararası toplumun bölgesel ve küresel barış ile güvenliği tehdit eden bu terör suçlarını reddetmesi ve kınaması gerektiği ifade edildi.
Abu Dabi Veliaht Prensi, Muhammed bin Selman’ın iki ülkeyi ve halkı birleştiren sağlam bağları ve teröre karşı koyma kararlılıklarını doğrulayan samimi duygular için derin teşekkürlerini dile getirdi.

Ne olmuştu?
Abu Dabi polisi, dün petrol firması ADNOC’un depolama tesisleri yakınındaki Musaffah Sanayi Bölgesi’nde petrol yakıtı taşıyan üç tankerde patlama meydana geldiğini ve Abu Dabi Uluslararası Havaalanı’ndaki bir şantiyede küçük bir yangın çıktığını bildirdi.
Ön incelemelere göre, söz konusu iki bölgeye düşerek patlama ve yangına neden olmuş olabilecek silahlı insansız hava araçlarına (SİHA) benzer ‘küçük bir uçak’ görüldü.
Abu Dabi polisi, akaryakıt tanklarının patlaması sonucu Hindistan ve Pakistan vatandaşı 3 kişinin öldüğünü, 6 kişinin de yaralandığını bildirdi.

Karkaş: Saldırı şeffaflıkla ele alınıyor
BAE Devlet Başkanı’nın Diplomasi Danışmanı Enver Dr. Karkaş, ülkedeki ilgili makamların Abu Dabi’deki bazı sivil tesislere yapılan Husi saldırısını şeffaflık ve sorumlulukla ele aldığını açıkladı.
Dr. Karkaş, terörist Husi milislerin bölge güvenliğine zarar verdiğini de vurguladı.
Husi milislerin Abu Dabi’ye yönelik terör saldırısı geniş tepkiler aldı.

Suudi Arabistan’dan kınama
Suudi Arabistan, Husi milislerin bir sanayi bölgesi ve Abu Dabi Uluslararası Havaalanı’nı hedef alarak 3 kişinin ölmesine, 6 kişinin de yaralanmasına neden olan terör saldırısını en güçlü şekilde kınadı.
Dışişleri Bakanlığı tarafından dün yapılan açıklamada, Suudi Arabistan’ın güvenlik ve istikrarını tehdit eden her şey karşısında kardeş BAE’nin yanında olduğu ifade edildi.
Açıklamada, şer güçleri Husi milislerin arkasında olduğu bu terör saldırısının, söz konusu terör örgütünün taşıdığı tehlikeye ilaveten, bölge ve dünyada güvenlik, barış ve istikrara yönelik tehdidini yeniden teyit ettiğine vurgu yapıldı.
Suudi Arabistan’ın, Yemen’deki meşru hükümeti destekleyen Arap Koalisyonu aracılığıyla Husi milislerin tüm terör eylemi ve girişimlerine karşı koymaya edeceğinin altı çizildi.
Açıklamaya göre, Suudi Arabistan kurbanların aileleri, BAE hükümeti ve kardeş halkına en içten taziyelerini ileterek, bu saldırıda yaralanan herkese acil şifalar diledi.

Suudi Bakan BAE’li mevkidaşı ile görüştü
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, BAE’li mevkidaşı Şeyh Abdullah bin Zayid Al Nahyan ile bir telefon görüşmesi yaptı.
Prens Faysal, terörist Husi milislerin BAE topraklarındaki sivil alanlar ve tesislere yönelik terörist saldırısını ülkesinin güçlü bir şekilde kınadığını dile getirdi.

Fas Kralı ve Bakanlık saldırıyı kınadı
Fas Kralı 6. Muhammed, Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan ile yaptığı telefon görüşmesinde, BAE’deki masum sivilleri ve sivil tesisleri hedef alan terörist Husi milislerin saldırısını kınadı.
Kral 6.Muhammed, Husi milisler ve arkasındakilerin terör saldırıları karşısında BAE’nin toprakları ve vatandaşlarını savunmak için attığı tüm adımlara ülkesinin verdiği desteği dile getirdi.
Dışişleri, Afrika İşbirliği ve Yurtdışında Yaşayan Faslılar Bakanlığı ise, “Fas, Kralı, hükümeti ve halkı, Husiler tarafından Musaffah sanayi bölgesine ve Abu Dabi Havaalanı’na düzenlenen menfur saldırıyı şiddetle kınıyor” şeklinde bir açıklama yaptı.

Cezayir’den kınama
Cezayir, Abu Dabi Havaalanı’nı hedef alan saldırıları kınayarak, bu kardeş ülke ve bölgede güvenlik ve istikrarı zedeleyecek tüm eylemleri kesinlikle reddettiğini yineledi.
ABD’den kınama geldi
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, dün BAE Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah bin Zayid Al Nahyan ile telefonda görüştü.
Blinken, Abu Dabi’deki saldırıyı kınarken, BAE halkıyla dayanışma içinde olduklarını söyledi ve hayatını kaybedenler için baş sağlığı diledi.

Mısır Dışişleri Bakanı BAE’li mevkidaşını aradı
Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şukri, BAE Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah bin Zayid Al Nahyan ile yaptığı telefon görüşmesinde, ülkesinin Husi milisler tarafından BAE ve vatandaşlarının güvenlik ve istikrarını hedef alan terör eylemini kınadığını bildirdi.
Şukri ayrıca, Mısır’ın BAE’nin herhangi bir terör eylemiyle başa çıkmak için aldığı tüm önlemlere verdiği desteği de dile getirdi.

Bahreyn kınadı
Bahreyn Dışişleri Bakanlığı, olayı uluslararası insancıl hukuk ve tüm uluslararası yasaların ihlalini oluşturan korkakça bir terör saldırısı olarak nitelendirerek kınadı.
Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında saldırının BAE egemenliğinin apaçık ihlali olduğunu belirtilerek, bu eylemlerle mücadelede BAE’nin atacağı tüm adımların desteklendiği ifade edildi.

Kuveyt de saldırıyı kınadı
Kuveyt Dışişleri Bakanlığı, saldırıyı kınayarak, güvenlik ve istikrarını korumak için attığı tüm adımlarda BAE’ye verilen desteği vurguladı.
Bakanlık, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) Husi milislerin saldırgan davranışlarına son vermesi ve uluslararası barış ve güvenliği koruması çağrısında bulundu.

Katar’dan kınama
Katar Dışişleri Bakanlığı da, ölüm ve yaralanmalara neden olan saldırıyı şiddetle kınayarak, bunu uluslararası normlara ve yasalara aykırı bir terör eylemi olarak nitelendirdi.
Açıklamada, saldırıda hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı, yaralılara acil şifa, BAE ve halkına ise güvenlik ve istikrar temennisinde bulunuldu.

Umman: BAE’nin yanındayız
Umman, BAE ile dayanışmasını ve güvenlik ile istikrarını korumak için aldığı önlemlere verdiği desteği bildirdi.

Yemen Abu Dabi ve Suudi Arabistan’ın hedef alınmasını kınadı
Yemen, Husi milislerin Abu Dabi’yi SİHA’lar ile hedef almasının yanı sıra Suudi Arabistan’ın güneyine 8 SİHA göndermesini kınadı.
Yemen Dışişleri Bakanlığı kınama açıklamasında, “Bu saldırı, İran destekli Husilerin Marib ve Şebve cephelerindeki yenilgilerinin ardından yaşadığı kafa karışıklığı ve hayal kırıklığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.

KİK: Saldırı hesap verebilirliği gerektiren bir savaş suçudur
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Genel Sekreteri Dr. Nayef el-Hacraf, Abu Dabi Havaalanı’nı hedef alan terör saldırısını kınadı.
Dr. Hacraf, saldırıyı sivillerin hayatını tehlikeye atan, uluslararası hukuk ve insancıl hukuka göre hesap verebilirliği gerektiren bir savaş suçu olarak nitelendirdi.

Guterres’ten kınama ve azami itidal çağrısı
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Husilerin saldırını kınayarak, sivillere ve sivil altyapıya yönelik saldırıların uluslararası insancıl hukuk tarafından yasaklandığını hatırlattı.
Guterres, Yemen’de yaklaşık altı yıldır devam eden çatışmaya dahil olan tüm tarafları azami itidal göstermeye ve bölgede artan gerilimler arasında herhangi bir tırmanışı önlemeye çağırdı.
Yemen’deki çatışmanın askeri bir çözümü olmadığını vurgulayan Guterres, tarafları BM Yemen Özel Temsilcisi  Hans Grundberg’in siyasi süreci ilerletmek ve çatışmayı sona erdirmek amacıyla kapsamlı müzakere edilmiş bir anlaşmaya varmak için yaptığı arabuluculuk çabalarına ‘yapıcı ve ön koşulsuz’ şekilde katılmaya çağırdı.

Ürdün’den kınama
Ürdün Dışişleri Bakanlığı yaptığı yazılı açıklamada, 3 kişinin hayatını kaybettiği saldırıyı korkak terör saldırısı olarak nitelendirerek kınadı.
Açıklamada, BAE’nin güvenliğinin, Ürdün’ün güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğu ifade edildi.

Lübnan da kınadı
Lübnan Başbakanı Necib Mikati, yayımladığı yazılı açıklamada, saldırıyı kınayarak, BAE ile dayanışma içinde olduklarını belirtti.
Lübnan Dışişleri ve Göçmenler Bakanlığı da, saldırıyı kınayarak, egemenliği, güvenliği ve istikrarını etkileyen herhangi bir saldırı karşısında kardeş BAE halkı ve hükümetiyle olan dayanışmayı ifade etti.
Arap Parlamentosu: Husilerin BAE’ye yönelik terör saldırısı bölgenin istikrarı için açık bir tehdittir
Arap Parlamentosu, Husi milislerin Abu Dabi’de bir sanayi bölgesi ve Abu Dabi Uluslararası Havaalanı’nı hedef alarak 3 kişinin ölmesine, 6 kişinin de yaralanmasına neden olan terör saldırısını en güçlü şekilde kınadı.
Arap Parlamentosu tarafından yapılan açıklamada, yaşananların korkakça bir terör saldırısı ve uluslararası insancıl hukuk ile tüm uluslararası yasaların açık bir ihlali olduğuna vurgu yapıldı.
BAE’nin egemenliğine açık bir saldırı olan bu terör eyleminin, terörist Husi milislerin saldırılara devam etme ısrarını kanıtladığı ifade edildi.
Açıklamada, Arap Parlamentosu’nun BAE’nin sabotaj eylemlerine karşı alınacağı tüm önlemlere verdiği destek belirtildi.
Arap Parlamentosu, uluslararası toplumu, suç eylemleriyle bölgenin güvenlik ve istikrarı için ciddi bir tehdit oluşturan bu milislere karşı sağlam adımlar atmaya da çağırdı.

İİT’den kınama
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreterliği, Abu Dabi Havaalanı’nı hedef alan terör saldırısını en güçlü şekilde kınadı.
Genel Sekreterlik tarafından yapılan açıklamada, Husi milislerin sivil tesisleri hedef alarak uluslararası yasaları açıkça ihlal etmedeki ısrarı da kınandı.
İİT Genel Sekreteri Hüseyin İbrahim Taha, bu menfur saldırıyı şiddetle kınadığını dile getirerek, BAE ile dayanışma içinde olduklarını dile getirdi.



Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi
TT

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi

Suudi Arabistan'a ait 81. uçak Gazze halkına yardım ulaştırmak üzere geldi

Suudi Arabistan, Gazze Şeridi sakinlerinin çektiği zor yaşam koşullarını hafifletmek için Filistin halkına yardım elini uzatmaya devam ediyor. Kral Selman Yardım ve İnsani Çalışmalar Merkezi (KSrelief) tarafından gönderilen 81. yardım uçağı, Suudi Savunma Bakanlığı ve Kahire'deki Riyad Büyükelçiliği koordinasyonunda Mısır'daki el-Ariş Uluslararası Havalimanı'na ulaştı.

Uçakta, Gazze Şeridi'ndeki etkilenen Filistinlilere gönderilmek üzere gıda sepetleri ve barınma kitleri bulunuyor.

Bu yardım, Suudi Arabistan'ın Kral Salman Kral Selman Yardım ve İnsani Çalışmalar Merkezi (KSrelief) aracılığıyla Gazze Şeridi'ndeki Filistin halkına sağladığı desteğin devamı olup, yaşadıkları zor yaşam koşullarını hafifletmeyi amaçlamaktadır.


Suudi Arabistan ABD’nin İsrail Büyükelçisinin "Nil’den Fırat’a uzanan bölge İsrail’in hakkı" açıklamasını kınadı

Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.
Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.
TT

Suudi Arabistan ABD’nin İsrail Büyükelçisinin "Nil’den Fırat’a uzanan bölge İsrail’in hakkı" açıklamasını kınadı

Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.
Suudi Arabistan, Ortadoğu'daki devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her şeye karşı kesin tavrını yineledi.

Suudi Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İsrail Büyükelçisi'nin İsrail'in tüm Ortadoğu'yu kontrol etmesinin kabul edilebilir olacağını pervasızca ifade ettiği açıklamalarını en şiddetli şekilde kınadı ve tamamen reddetti.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı tarafından dün yayınlanan açıklamada, uluslararası hukuku, Birleşmiş Milletler Şartı'nı ve diplomatik normları ihlal eden ve bir ABD yetkilisinden gelen tehlikeli emsal teşkil eden bu sorumsuz açıklamaları kategorik olarak reddettiğini belirtti. Bu açıklamaların, bölge ülkeleri ile ABD arasındaki seçkin ilişkilere de saygısızlık olduğu ifade edildi.

Bu aşırı önerinin vahim sonuçlar doğuracağını ve bölgedeki ülkelere ve halklara karşı düşmanlığı körükleyerek ve dünya ülkelerinin geçmişte milyonlarca insanın hayatını alan kanlı savaşlara son vermek için üzerinde anlaştığı uluslararası sistemin temellerini, ülkelerin coğrafi sınırlarına ve toprakları üzerindeki egemenliklerine saygı açısından kurduğu ilkeleri hiçe sayarak küresel güvenliği ve barışı tehdit ettiğini belirtti. Açıklamada, “ABD Dışişleri Bakanlığı, dünyanın tüm barışsever ülkeleri tarafından reddedilen bu öneri hakkındaki tutumunu netleştirmelidir” denildi.

Bu bağlamda Suudi Arabistan, devletlerin egemenliğine, sınırlarına ve toprak bütünlüğüne tecavüz edecek her girişime karşı kesin tavrını yineleyerek, adil ve kapsamlı bir barışa ulaşmanın tek yolunun "iki devletli çözüm" temelinde işgale son vermek ve Doğu Kudüs'ü başkent olarak kabul eden, 1967 sınırları üzerinde bağımsız bir Filistin devleti kurmak olduğunu vurguladı.

ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin "İsrail'in Ortadoğu'yu kontrol etme hakkı" konusundaki açıklamaları, Arap ve İslam çevrelerinde büyük öfkeye yol açarken, Mısır, Ürdün ve Filistin'de de kınamalara neden oldu.


Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
TT

Suudi deneyimi... Tarihi bir an, bir yönetim projesine dönüştüğünde

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)
Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Sosyolog ve araştırmacı Dr. Abdurrahman eş-Şukayr, Suudi devletinin kuruluş deneyimini daha önce görülmemiş bir yorum çerçevesine oturtuyor. Tarihi, birbirinden kopuk olaylar dizisi olarak değil; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ölçülebilir ve karmaşık ilişkiler tarafından yönetilen bir sistem olarak ele alıyor. Bu yaklaşımın, karmaşıklık bilimi ile ‘tarihin yasaları’ olarak da bilinen kliodinamik teorisine dayandığını belirten eş-Şukayr, devletlerin nasıl ortaya çıktığını, büyüdüğünü ve ardından seçkinlerin aşırı çoğalması nedeniyle baskı aşamasına girerek kriz ve zirve noktalarına ulaştığını; sonrasında ise istikrarı yeniden üreten bir lider figürünün ortaya çıktığını açıklıyor.

Eş-Şukayr, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bu çerçeve sayesinde Diriye’nin Muhammed bin Suud öncesinde elit doygunluğa ve yapısal istikrarsızlığa ulaşmış yerel bir sistem olduğunun anlaşılabildiğini söyledi. Buna göre Muhammed bin Suud’un yükselişi, yönetim merkezini yeniden şekillendiren ve yeni bir siyasi döngü başlatan tarihsel bir yeniden ayar anı olarak yorumlanıyor.

Karmaşıklık bilimi

Eş-Şukayr, karmaşıklık biliminin; toplumlar ya da ekonomi gibi birbiriyle bağlantılı çok sayıda parçadan oluşan sistemleri incelediğini belirtti. Bu sistemlerde her küçük unsur diğerini etkilerken, yoğun etkileşim sonucunda yalnızca tek tek parçaların incelenmesiyle anlaşılamayacak yeni örüntü ve davranış biçimleri ortaya çıkıyor. Bu çerçevede karmaşıklık bilimi, zaman içinde küçük etkileşimlerin birikmesi sonucu istikrarın, kaosun ya da büyük ölçekli değişimlerin nasıl ortaya çıktığına odaklanıyor.

Devlet dönüşümünün beş yıllık döngüsü

Eş-Şukayr, devletlerin dönüşümüne ilişkin beş aşamalı döngüye de değinerek, devletlerdeki değişimlerin ölçülebilir dinamiklere tabi olduğunu ve genel eğilimlerinin öngörülebileceğini söyledi. Bu çerçevede toplumların beş aşamalı bir döngü içinde hareket ettiğini belirten eş-Şukayr, süreci şöyle açıkladı:

- Büyüme aşaması: Kaynakların genişlediği ve devletin kontrol kapasitesinin arttığı evreyi ifade ediyor. Bu süreç, nüfus artışı ve seçkinlerin çoğalmasıyla eş zamanlı ilerliyor. Aşama; tarihçilerin metinlerine ihtiyaç duyulmaksızın, nüfus ve ekonomik kaynaklara ilişkin yaklaşık veriler ve göstergeler üzerinden ölçülebiliyor ve öngörülebiliyor.

- Baskı aşaması: Kaynak bolluğunun görece azaldığı, kamu görevlerine talip olanların sayısının arttığı ve mevcut elitlerin konumlarını korumaya çalıştığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu durum, devletin herkesi bünyesinde barındırma kapasitesini aşan bir tablo ortaya çıkarıyor. Nüfus artışı, siyasi, ekonomik, bilimsel ve toplumsal elitlerin sayısını artırırken, mevcut pozisyonların sayısı yetersiz kalıyor.

- Kriz aşaması: Seçkinler arasındaki birliğin sarsıldığı ve örtük gerilimlerin açık çatışmalara dönüştüğü evreyi oluşturuyor.

- Zirve aşaması: Kriz ve istikrarsızlığın doruğa ulaştığı bu safhada ittifaklar çözülüyor, dışlamalar ve ayrışmalar hız kazanıyor.

- İstikrar aşaması: Yeni bir liderliğin ya da revize edilmiş bir yönetim sisteminin, nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi toplumun yeni ruhuna uygun biçimde yeniden düzenlemeyi başardığı dönem olarak tanımlanıyor. Bu aşamayla birlikte, önceki döngüye kıyasla daha bütünlüklü yeni bir süreç başlıyor.

Kontrol edilemeyen rekabet

Eş-Şukayr, zirve aşamasının Hicri 1139 yılına yakın dönemde belirginleştiğini belirterek, yönetici kollar arasındaki rekabetin artık kontrol edilemez bir seviyeye ulaştığını ifade etti. Bu süreçte elitler içindeki ayrışmalar hız kazanırken, bazı isimlerin kısa süreli emirlik deneyimleri yaşadığı ve sadakatlerin hızla el değiştirdiği görüldü. Bu tablo, iç dengeleri yönetme kapasitesinin çöktüğünü ortaya koydu. Bu koşullar altında siyasi sistemin sınırına dayandığını kaydeden eş-Şukayr, yönetim makamına talip olanların sayısının emirliğin iktidarı düzenleme kapasitesini aştığını vurguladı. Böylece zirve aşaması, yeniden kurucu bir liderliğin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan tam ölçekli bir yapısal çözülme anına dönüştü.

Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)Tarihsel hareketin aşamaları (Araştırmacı Abdurrahman eş-Şukayr tarafından hazırlanan illüstrasyon)

Muhammed bin Suud’un yükselişi, Diriye’de istikrar koşullarının olgunlaşmasının bir sonucu olarak gerçekleşti. Seçkinlerin aşırı çoğalması, eski yönetim sistemini sürdürülemez hale getirirken, çatışan elitlerin okuyamadığı tabloyu kavrayabilecek bir lideri gerekli kılan tarihsel bir moment ortaya çıktı. Bu çerçevede Muhammed bin Suud’un iktidarı devralması, Diriye içindeki güç dengelerinin yeniden ayarlanması anlamına geldi. Böylece yerel siyasi düzen, yapısal istikrarını yeniden tesis etme kapasitesini kazandı.

Yönetim merkezinin inşası

Muhammed bin Suud, Diriye’de yeni bir büyüme sürecinin başlangıcı olarak et-Turayf mahallesini kurarak burayı yönetim merkezi haline getirdi. Oysa daha önce Diriye emirleri Gusaybe ya da el-Mulaybid bölgelerinde ikamet ediyordu. Muhammed bin Suud, siyasi, dini ve askeri elitleri yeni devlet kurumları içinde yeniden dağıtarak, Diriye’deki iktidar yapılarını düzenleyerek, elit fazlasını azaltarak ve rekabet halindeki kollar arasındaki ilişkileri kontrol altına alarak yönetim merkezini yeniden inşa etti.

Bu yapısal düzenleme, emirliğin nüfus, kaynaklar ve elitleri tek bir çerçeve içinde yönetme kapasitesini yeniden kazanmasını sağladı. Böylece, Diriye merkezli yeni bir kuruluş döngüsünün önü açıldı ve bu süreç Diriye Emirliği olarak bilinen yapının çekirdeğini oluşturdu.

Eş-Şukayr, bu yeni okumanın Arap Yarımadası’nda devletlerin ortaya çıkışını; nüfus, kaynaklar ve seçkinler arasındaki ilişkiyi esas alan yapısal döngüler üzerinden açıklayan yeni bir araştırma ufku sunduğunu belirtti. Yerel çevrelerin farklılığına bağlı olarak denetim mekanizmalarının değiştiğini vurgulayan eş-Şukayr, yaklaşık nüfus ve mali istatistiklerin oluşturulmasının, tarihi test edilebilir ve karşılaştırılabilir bir alana dönüştürmek için zorunlu bir giriş olduğunu ifade etti. Bunun ise bölge tarihine ilişkin verilerin toplanmasını ve sınanabilir hipotezlerin geliştirilmesini gerektirdiğini kaydetti. Bu yaklaşımın, parçalı anlatıların ötesine geçen, daha uzun vadeli, daha hassas ve daha bağımsız bir Arap yorum modeli inşa edilmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

Öte yandan, Muhammed bin Suud hakkında kaleme alınan çalışmaların analitik ve anlatısal boyutunun sınırlı kaldığına dikkat çekildi. Kurucu eylemin mantığını açıklayan kapsamlı bir tarihsel biyografinin bulunmadığı, tarih kayıtlarının ise kuruluş öncesi ve kuruluş sırasındaki gelişmeleri yeterince aydınlatmadığı belirtildi. Bu boşluğun, Muhammed bin Suud’un hayatını olayların iç yapısından hareketle yeniden kurgulamayı gerektiren bir araştırma hattını zorunlu kıldığı ifade edildi. Kararların, ittifakların ve çatışmaların; yönetim tasavvurunu ve devletin koşullarını ortaya koyan anlamlı bir sistem olarak okunmasıyla, gerçekliğin hareketinden süzülen bir tarihsel biyografi ve siyasi projenin seyrine ilişkin bütünlüklü bir yorum üretilebileceği vurgulandı.