WHO maymun çiçeği içi küresel acil durum ilan etti

Maymun çiçeği, insanlarda çiçek hastalığına benzer nadir görülen bir viral hastalık (İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı)
Maymun çiçeği, insanlarda çiçek hastalığına benzer nadir görülen bir viral hastalık (İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı)
TT

WHO maymun çiçeği içi küresel acil durum ilan etti

Maymun çiçeği, insanlarda çiçek hastalığına benzer nadir görülen bir viral hastalık (İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı)
Maymun çiçeği, insanlarda çiçek hastalığına benzer nadir görülen bir viral hastalık (İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı)

WHO, maymun çiçeği salgınını Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu ilan etti.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), maymun çiçeği salgınını Uluslararası Halk Sağlığı Acil Durumu ilan etti.



Araştırmacılar yanıtladı: Doğum oranlarındaki düşüş tersine dönecek mi?

Küresel doğum oranları yıllardır düşüyor. Yeni veri analizi, bu eğilimlerin devam edebileceğini gösteriyor (AFP)
Küresel doğum oranları yıllardır düşüyor. Yeni veri analizi, bu eğilimlerin devam edebileceğini gösteriyor (AFP)
TT

Araştırmacılar yanıtladı: Doğum oranlarındaki düşüş tersine dönecek mi?

Küresel doğum oranları yıllardır düşüyor. Yeni veri analizi, bu eğilimlerin devam edebileceğini gösteriyor (AFP)
Küresel doğum oranları yıllardır düşüyor. Yeni veri analizi, bu eğilimlerin devam edebileceğini gösteriyor (AFP)

Dünya genelinde doğum oranlarının düştüğü sır değil.

Çocuk ölümlerinin azalması, doğum kontrolüne erişimin yaygınlaşması, çocuk yetiştirme maliyetlerinin artması, kadınların eğitim düzeyinin yükselmesi, evlenen kişi sayısının azalması ve birçok krizin aynı anda yaşanmasıyla bu eğilim onlarca yıldır devam ediyor.

Ancak sonsuza kadar düşmeye devam edemez, değil mi?

Teksas Üniversitesi Austin kampüsü ve New York'taki Hunter College'dan araştırmacıların yıllara yayılan ilgili veriler üzerinde yaptığı yeni bir analiz, bu oranların düşmeye devam edebileceğini gösteriyor.

ABD Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu'nun bu ay yayımladığı araştırma raporunun yazarları, "Doğurganlığın sistematik biçimde toparlanacağına veya yaygın olarak varsayılan doğurganlık düzeylerinden herhangi birinde istikrarlı bir denge noktasına ulaşacağına dair güçlü bir kanıt bulunmadığını gösteriyoruz. Buna karşılık, doğurganlığın düşük seviyelere indiği yerlerde ve dönemlerde düşmeye devam etme eğiliminde olduğunu görüyoruz" diye yazıyor.

Bu durumun, Birleşmiş Milletler'in toplam doğurganlık oranlarına ilişkin verileri, çevrimiçi İnsan Doğurganlık Veritabanı projesi, Japonya, Hindistan ve ABD'deki bölgesel ve yerel verilerdeki doğurganlık oranları da dahil çeşitli veri kaynaklarında geçerliliğini koruduğu anlaşılıyor.

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen makaledeki sonuçlar, doğurganlık düşüşünü durdurmanın ortalama eğilimlerden sapma olacağını gösteriyor ancak araştırmacılar, "kesin bir çıkarımda bulunmak" için henüz yeterli veri olmadığı sonucuna varıyor.

Araştırmacılar, bu çalışmadan ayrı ve daha önceki bazı tahminlerin doğurganlık oranlarının toparlanıp istikrar kazanacağı bir hız öngördüğünü ve bu tahminlerin varsayım olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Araştırmacılar, "Bu sonuçları, 2000'lerin başında düşük doğurganlık oranına sahip bazı ülkelerdeki doğurganlık eğilimlerinin tersine döndüğünü belgeleyen önceki literatürle bağdaştırıyoruz" dediler. 

Bulgularımız, yaygın kullanılan nüfus tahminlerinde yer alan denge ve toparlanma varsayımlarını yeniden incelemek için ampirik bir temel sağlıyor.

Öte yandan yazarlar, daha sonraki araştırmaların kendi çalışmalarında dikkate almadıkları faktörleri ortaya çıkarabileceğine değiniyor.

SDVEGBR
ABD'de nüfus dinamikleri şimdiden değişirken son 20 yılda doğumlar neredeyse 4'te bir oranında azaldı (AFP)

Gelecek ne gösterirse göstersin, ABD'deki nüfus dinamikleri çoktan değişti. 

Öncelikle ABD nüfusu yaşlanırken (ABD Nüfus Sayım Bürosu, 2060'a gelindiğinde yaşlıların nüfusun yüzde 23,4'ünü oluşturacağını söylüyor) federal verilere göre doğumlar 2007'den bu yana neredeyse 4'te bir oranında düştü.

Büroya göre eyaletlerin yarısından fazlasında ölüm sayısı, doğum sayısını aşıyor.

Diğer yandan büronun ocak ayındaki açıklamasına göre, göçteki düşüşler nedeniyle nüfus artışı önemli ölçüde yavaşlarken Temmuz 2024-2025 döneminde yüzde 0,5'e geriledi.

Bu eğilim devam ederse Amerika'nın nüfusu ileride azalabilir bile.

Bunun Amerikalılar için ne anlama geleceği henüz net değil ancak Virginia Üniversitesi Weldon Cooper Kamu Hizmeti Merkezi'ndeki Demografi Araştırmaları Grubu Direktörü Qian Cai, göç politikasındaki değişikliklerin bu durumu değiştirebileceğini öne sürüyor.

Cai, temmuzda yaptığı açıklamada şöyle demişti:

Gelecek 20 yıl içinde göç önemli ölçüde artmadığı sürece ABD'nin nüfus artışının geçmişe kıyasla ciddi derecede daha yavaş seyretmesi ve tarihi seviyelere düşmesi bekleniyor.

Independent Türkçe


Her 8 kanser vakasından biri yaygın enfeksiyonlarla bağlantılı

Filistinli kanser hastaları, ocak ayında Gazze Şeridi'ndeki bir sağlık kuruluşunda tedavi görüyor (Middle East Images/AFP)
Filistinli kanser hastaları, ocak ayında Gazze Şeridi'ndeki bir sağlık kuruluşunda tedavi görüyor (Middle East Images/AFP)
TT

Her 8 kanser vakasından biri yaygın enfeksiyonlarla bağlantılı

Filistinli kanser hastaları, ocak ayında Gazze Şeridi'ndeki bir sağlık kuruluşunda tedavi görüyor (Middle East Images/AFP)
Filistinli kanser hastaları, ocak ayında Gazze Şeridi'ndeki bir sağlık kuruluşunda tedavi görüyor (Middle East Images/AFP)

Yeni bir araştırmaya göre dünyadaki her 8 kanser vakasından biri, her yıl milyonlarca kişiyi etkileyen virüsler, bakteriler ve diğer enfeksiyonlarla bağlantılı.

Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'nın 2024 verilerini değerlendirdiği çalışma, o yıl ortaya çıkan yaklaşık 2,3 milyon yeni kanser vakasının bilinen bir düzine enfeksiyon etkeniyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.

Ajans, internette yayımlanan soru-cevap bölümünde, "En fazla vakadan sorumlu etkenler Helicobacter pylori, insan papilloma virüsü (HPV), hepatit B virüsü (HBV), Epstein-Barr virüsü (EBV) ve hepatit C virüsüydü (HCV)" ifadelerini kullandı.

Bu enfeksiyonlar, enfeksiyon kaynaklı kanser vakalarının neredeyse tamamından sorumlu.

H. pylori diye de bilinen ve mide zarına saldıran bulaşıcı Helicobacter pylori, yaklaşık 760 binle en fazla vakadan sorumlu enfeksiyondu. Bunu cinsel yolla bulaşan HPV (750 bin), tükürükle aktarılan Epstein-Barr (260 bin) ve enfekte kana maruz kalınca yayılan hepatit C virüsü (160 bin) izledi.

H. pylori mide kanseri vakalarıyla, HPV rahim ağzı kanseri vakalarıyla, Epstein-Barr ise nazofarenks kanseri ve bazı mide kanserlerinin yanı sıra Hodgkin lenfomayla ilişkilendirildi.

Sorumlu diğer enfeksiyonlar arasında yer alan HBV ve HCV ise karaciğer kanseri vakalarıyla bağlantılıydı.

Pittsburgh Üniversitesi Yenilikçi Kanser Araştırmaları Programı Başkanı Dr. Patrick Moore, pazartesi günü Newsweek'e yaptığı açıklamada bu tahminlerin "gayet ihtiyati" olabileceğini bile söyledi.

Moore, "Enfeksiyon, kanserde çoğu kişinin fark ettiğinden çok daha önemli bir faktör ve her bir enfeksiyonun önemi coğrafyayla yakından ilişkili" dedi.

Amerikan Kanser Derneği'ne göre, bu yıl 626 binden fazla Amerikalının kanserden hayatını kaybedeceği öngörülüyor.

Bilim insanları enfeksiyonları kanserle uzun zamandır ilişkilendiriyordu ancak araştırmacılara göre bu bulgular, vaka sayılarını azaltmak için enfeksiyonları önlemeye yönelik daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Enfeksiyonla ilişkili kanserlerin çoğu, HPV ve HBV aşıları gibi halk sağlığı önlemleriyle zaten önlenebilir. Ancak bu önlemlere erişimin önündeki sosyal, siyasi ve ekonomik engeller hâlâ varlığını sürdürüyor.

Araştırmacılar, HPV aşıları ve bulaşıcı etkenlere yönelik testler gibi müdahalelerin yaygınlaştırılmasının yanı sıra prezervatiflere ve kanser taramalarına erişimin sağlanması gibi çeşitli çözümler öneriyor.

Veriler ayrıca Epstein-Barr virüsü ve H. pylori aşıları gibi henüz mevcut olmayan önleme araçları geliştirecek araştırmalara yatırım yapılmasını da destekliyor.

Çalışmanın kıdemli ortak yazarı Dr. Gary Clifford yaptığı açıklamada, "Bu güncellenmiş analiz, bilimsel kanıtlar geliştikçe enfeksiyonla ilişkili kanserlere dair tablonun da değişmeye devam ettiğini gösteriyor" dedi.

Özellikle etkili bir aşısı henüz bulunmayan EBV gibi enfeksiyonlara karşı yeni önleme araçlarına gelecekte yapılabilecek yatırımların en büyük etkiyi nerede yaratabileceğini de vurguluyor.

Independent Türkçe


Gençlik pınarının anahtarı organ nakilleri mi?

Bilim insanları, nakledilen kalplerin alıcının yaşına uyum sağladığını keşfetti (AFP)
Bilim insanları, nakledilen kalplerin alıcının yaşına uyum sağladığını keşfetti (AFP)
TT

Gençlik pınarının anahtarı organ nakilleri mi?

Bilim insanları, nakledilen kalplerin alıcının yaşına uyum sağladığını keşfetti (AFP)
Bilim insanları, nakledilen kalplerin alıcının yaşına uyum sağladığını keşfetti (AFP)

Organ nakillerini inceleyen bilim insanları, organların ameliyat sonrasında biyolojik yaşlarını hızla ayarlayarak alıcının vücuduna uyum sağladığını keşfetti.

Nature'da yayımlanan araştırmada genç alıcılara nakledilen yaşlı kalpler biyolojik gençleşmenin belirgin işaretlerini gösterirken, yaşlı vücutlara nakledilen genç kalplerin ise daha hızlı yaşlandığı saptandı.

İlk genetiği değiştirilmiş domuz kalbi naklini gerçekleştiren Maryland Üniversitesi cerrahı Dr. Bartley Griffith "Bu harika çalışma, yaşlanmayı ve 'gençlik pınarı'nın şifresini çözebilecek kan faktörlerinin etkisini anlamaya yönelik yeni bilimsel bulgularla uyumlu" diyor.

Araştırmacılar, bu teoriyi ilk olarak üç farklı yaş grubundaki farelere kalp nakli yaparak test etti.

Ameliyatlardan 4 ila 6 ay sonra farelerin dokularında yapılan analizler, hücresel yaşlanmayı ölçmek için kullanılan kritik bir kimyasal belirteç olan DNA metilasyonunun alıcı vücudun biyolojik saatini yansıtacak şekilde kökten değiştiğini ortaya koydu.

Başyazar Jesse Poganik ve ekibi, aynı kuralların insanlarda da geçerli olup olmadığını test etmek için Boston'daki Brigham ve Kadın Hastanesi'nde insanlara yapılan 11 kalp naklinden alınan biyopsi örneklerini inceledi.

İnsan vakalarında, donörlerle alıcılar arasında 8 ila 50 yıl arasında değişen önemli yaş farkları vardı.

Dr. Poganik, "İşin çarpıcı yanı, farelerde gördüğümüz etkilerin aynısını insanlarda da tespit etmemiz" diyor.

Ameliyattan bir yıl sonraki elektronik tıbbi kayıtların analizi, kalp atış hızı, kas kalınlığı ve egzersiz kapasitesi gibi temel göstergelerin, donörün asıl yaşından ziyade alıcının yaşına daha yakın seyrettiğini gösterdi.

SCDFV
Dr. Bartley Griffith, bu araştırmanın “gençlik pınarının” kapısını açabileceğini öne sürdü (Maryland Üniversitesi Tıp Fakültesi)

Dr. Poganik, "Hepsi değil ancak bazı fonksiyonel ölçümler, bu yaşlı kalplerin genç bireylerde biyolojik açıdan daha gençmiş gibi işlev gördüğü ve bunun tersinin de geçerli olduğu öngörüsünü doğruladı" diye açıklayarak bazı fiziksel değişikliklerin geri döndürülemeyeceğini de ekliyor.

Araştırmacılar, alıcıların kalbinin iç saatinin değişmesine rağmen onu çevreleyen diğer organlarda herhangi bir biyolojik yaş değişikliğinin tetiklenmediğini doğruladı.

Tıp uzmanları, bu keşfin sadece donör organlarının tahsis edilme şeklinde değil, aynı zamanda yaşlanma bilimi ve yaşlanmanın tersine çevrilip çevrilemeyeceğine ilişkin araştırmalarda da devrim yaratabileceğine inanıyor.

Kalp cerrahları daha önce yaşlı donörlerin kalplerini genç hastalara nakletmeye karşı daha temkinli davranırken, bu bulgular uzun süredir kabul gören klinik varsayımları sorgulatabilir.

Dr. Griffith, "Artık daha yaşlı donörlerin kalplerini yalnızca yaşlı alıcılarda değil, belki yaşlı bir organın ileri düzeydeki hücresel yaşlanmasını hafifletebilecek genç hastalarda da kullanmaya yönelik yoğun bir talep doğacak mı?" diye soruyor.

Bu çalışma, nakil listesinde bekleyen gençler için yaşlı donör kalplerinin ve muhtemelen tüm organların kullanımını artırma potansiyeline sahip. Ne heyecan verici bir süreçteyiz!

Independent Türkçe