Müslüman Kardeşler’in Londra Cephesi içindeki anlaşmazlıklar Münir'in yerine geçecek ismin açıklanmasını geciktirdi mi?

Müslüman Kardeşler Rehberlik Konseyi Başkanı Muhammed Bedii, Aralık 2018 (Reuters)

Müslüman Kardeşler (İhvan-ı Müslimin) Londra Cephesi, Müslüman Kardeşler Rehberlik Konseyi Başkan Vekilliği’ni üstlenecek isim üzerinde uzlaştığına dair spekülasyonlara rağmen henüz İbrahim Munir’in yerine geçecek yeni ismi resmen duyurmadı. Bu durum, Londra Cephesi içinde Rehberlik Konseyi Başkan Vekilliği’ne gelecek ismin duyurulmasını engelleyen bir takım anlaşmazlıklar yaşandığı şüphesini doğurdu.
Salah Abdulhak ve Hilmi el-Cezzar, söz konusu makam için şanslı isimler olarak görülürken Rehberlik Konseyi Başkan Vekilliği’ni ‘geçici olarak’ üstlenen Muhyiddin ez-Zait'in akıbetiyle ilgili soru işaretleri ortaya çıktı. Gözlemciler, Londra Cephesi içinde yeni Rehberlik Konseyi Başkan Vekili’nin açıklanmasını geciktiren bazı anlaşmazlıklar ya da krizler olabileceğini düşünüyorlar.
Muhyiddin ez-Zait, İbrahim Münir'in geçtiğimiz yıl 4 Kasım’da vefatının ardından, yeni Başkan Vekili’nin seçilip duyurulması için bir aylık bir süre tanıdı. Zait'in İhvan’ın tüm idari meselelerini üstlenmesinin ve yeni Başkan Vekili’nin seçilmesi için verdiği sürenin üzerinden iki buçuk ayı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu yönde herhangi bir gelişme olmadı.
Londra Cephesi, Zait'in Başkan Vekilliği görevine ‘geçici olarak’ getirildiğini duyururken İhvan’ın liderliği konusunda mücadele eden taraflardan biri olan İstanbul Cephesi hiç vakit kaybetmeden Mahmud Hüseyin'in Rehberlik Konseyi Başkan Vekili olarak atandığını ilan etti. İstanbul Cephesi'ne bağlı Genel Şura Meclisi, bu kararını, Müslüman Kardeşler tüzüğündeki ‘Rehberlik Konseyi Başkanı’nın görevini yerine getirmesine engel teşkil eden zorlayıcı nedenler olması halinde yerine önce birinci yardımcısı, sonra teşkilatın en yaşlısı, sonra vekillerin en yaşlısı, ardından Rehberlik Konseyi üyelerinin en yaşlısı getirilir’ maddesine dayandırdı.
Köktendinci hareketler uzmanı Mısırlı araştırmacı Ahmed Zalul, Londra Cephesi’nin yeni Rehberlik Konseyi Başkan Vekili'nin adını açıklamamasının, grup içinde Münir'in yerine geçecek isim konusunda bir anlaşma olmadığı ya da bir takım anlaşmazlıklar ve krizler olduğu anlamına gelebileceğini söyledi. Münir, Londra Cephesi’ni yönetirken, Müslüman Kardeşler’in Münir’in yerine alternatif bir isim belirlemediğine dikkati çeken Zalul, eğer Münir’in yerine bir isim belirlenmiş olsaydı bu ismin İhvan tarafından basına pazarlanacağını ve Münir'in ölümünden hemen sonra görevi üstlendiğinin duyulacağını söyledi. Zalul ayrıca, Zait'in görevi geçici olarak üstlendiği ve görevde kalma şansının, göreve gelecekler isimlerin olup olmamasına bağlı olduğunun da altını çizdi.
Zalul, Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, Salah Abdulhak ya da Hilmi el-Cezzar’ın Rehberlik Konseyi Başkan Vekilliği’ni üstleneceğine dair spekülasyonlar rağmen halen bir ismin açıklanmamasının Londra Cephesi içindeki gruplar arasında birtakım anlaşmazlıklar ve bölünme olduğunun bir işareti olabileceğini söyledi.
Geçtiğimiz ay Müslüman Kardeşler’in önde gelen isimlerinden Salah Abdulhak’ın Rehberlik Konseyi Başkan Vekili olarak seçildiği bildiril, ancak Londra Cephesi’nden konuyla ilgili herhangi bir resmi açıklama yapılmadı. Gözlemciler o dönemde yaptıkları değerlendirmede, Abdulhak’ın göreve seçimle değil, İbrahim Münir'in isteği üzerine atandığını söylediler. Ancak gözlemcilere göre Abdulhak’ın göreve seçilmesinin, tanınmış bir isim olmamasından ötürü Müslüman Kardeşler'in gençleri tarafından kabul görmeyeceğine dair bazı korkular söz konusu.
Bu ay içinde ayrıca Müslüman Kardeşler’in önde gelen isimlerinden bir diğeri Hilmi el-Cezzar’ın, Londra Cephesi içinde yapılan seçimlerin ardından Rehberlik Konseyi Başkan Vekili seçildiğine dair haberler ortaya atıldıysa da Londra Cephesi Cezzar'ın seçildiğine dair resmi bir açıklamada bulunmadı. Bunun yanında Müslüman Kardeşlere ait bazı sosyal medya sayfalarından bu seçimi eleştiren bir karalama kampanyası başlatıldı.
Zalul, Londra Cephesi içindeki bölünmelerin Mahmud Hüseyin'in çıkarına olduğuna ve Londra Cephesi’nin artık İstanbul Cephesi karşısında bir güç olamayacağına işaret etti.
İstanbul Cephesi geçtiğimiz günlerde Londra Cephesi ile Rehberlik Konseyi Başkan Vekilliğine ilişkin müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlandığını ve aynı isim üzerinde anlaşmaya varılamadığını açıklamıştı. Londra Cephesi’ni de ‘Müslüman Kardeşleri parçalamaya ve yasa dışı paralel oluşumlar kurmaya çalışmakla’ suçlamıştı.
Zaul, Londra Cephesi'nin yeni Rehberlik Konseyi Başkan Vekili’nin adının duyurulması için verdiği tarih ile ilgili olarak ise yeni isim için önce anlaşma olması gerektiğini, henüz duyurunun yapılmadığını, ancak yeni isim üzerinde anlaşmaya varmak için bir girişim başlatılmış olabileceğini düşündüğünü söyledi. Zalul, bunun nedenini ise Londra Cephesi’nin kendi içinde bir bölünme olduğunu göstermek istememesine bağladı. Çünkü Zalul’a göre Londra Cephesi kendisini Müslüman Kardeşler’e birlik ve uyum içinde bir grup olarak gösterdi. Eğer bir isim önerilir ve Londra Cephesi içinde bu konuda bir tartışma çıkarsa, bu durum, Müslüman Kardeşler üyelerinin gözündeki Londra Cephesi’nin konumunu olumsuz etkileyebilir.
Gözlemciler, Londra Cephesi içinde adı geçen Salah Abdulhak, Hilmi el-Cezzar, Muhyiddin ez-Zait, Muhammed el-Buhayri ve Mahmud el-İbiari'nin isimlerinin yine cephe içindeki çeşitli gruplarla bağlantılı olduklarına, göz ardı edilemeyeceklerine, seçimlere aday gösterilmesi gereken isimlerin olduğuna ve bu kişilerin farklı farklı ülkelerde ikamet ettiklerine dikkati çekiyorlar.