Kaynaklar Şarku’l Avsat’a konuştu: Mısır ve İran arasında iletişim kanalları var

Mısır Dışişleri Bakanı, İklim Zirvesi’ne (COP 27) katılan İran heyetini Mısır’ın Şarm eş-Şeyh kentinde kabul etti (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
Mısır Dışişleri Bakanı, İklim Zirvesi’ne (COP 27) katılan İran heyetini Mısır’ın Şarm eş-Şeyh kentinde kabul etti (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
TT

Kaynaklar Şarku’l Avsat’a konuştu: Mısır ve İran arasında iletişim kanalları var

Mısır Dışişleri Bakanı, İklim Zirvesi’ne (COP 27) katılan İran heyetini Mısır’ın Şarm eş-Şeyh kentinde kabul etti (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
Mısır Dışişleri Bakanı, İklim Zirvesi’ne (COP 27) katılan İran heyetini Mısır’ın Şarm eş-Şeyh kentinde kabul etti (Mısır Dışişleri Bakanlığı)

Mısır, İran’ın iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden başlatma çağrıları hakkında resmi olarak yorum yapmaktan kaçınırken, konuya yakın Mısırlı bir kaynak, iki ülke arasında iletişim kanalları olduğunu söyledi.
Mevcut görevine gelmeden önce İran’ın Kahire'deki çıkarlarını koruma ofisi başkanı olan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, dün yaptığı açıklamada Mısır’ın bölgede önemli bir ülke olduğunu vurguladı.
İranlı yetkili, her iki ülkenin de bölgede birbirinin önemine inandığını dile getirerek, ilişkilerin yeniden başlatılması çağrısı yaptı.
Kenani bu açıklamaları, Suudi Arabistan ve İran’ın, Çin girişiminin bir parçası olarak diplomatik ilişkilerin normalleşmesine yol açan anlaşmaya varmasından günler sonra yaptı.
Ürdün’ün geçen yıl ev sahipliği yaptığı 2. Bağdat Zirvesi’ne atıfta bulunan Kenani, “İran Dışişleri Bakanı ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi arasında Amman’da kısa ve olumlu bir görüşme gerçekleşti” dedi.
Şarku’l Avsat, Mısır Dışişleri Bakanlığı’ndan Kahire’nin Tahran’ın ilişkileri yeniden başlatma çağrısına ilişkin bir yorum almaya çalıştı, ancak bu mümkün olmadı.
Konuya yakın Mısırlı bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Kahire ile Tahran arasındaki iletişim kanalları özel nitelikteki çevrelerle sınırlı değil” dedi ancak detay vermeyi reddetti.
Söz konusu kaynak, “İran’dan Mısır’a ve onun siyasi liderliğine büyük bir takdir ifadesi var” dedi.
İlişkileri yeniden başlatma yolunda siyasi olarak adım atmanın zamanlamasını ve İran’ın önerisine Mısır’ın ne zaman yanıt vereceğini tahmin etmenin zor olduğunu söyleyen kaynak, “Tahran’ın Hamas ve İslami Cihad hareketleriyle ilişkisi dışında, iki taraf arasında önemli bir ihtilaf noktası yok” diye ekledi.
Şarku’l Avsat’a konuşan Mısır eski Dışişleri Bakanı ve Mısır Dışişleri Konseyi Başkanı Büyükelçi Muhammed Urabi ise, “Mısır-İran ilişkilerinin belirleyicileri diğerlerinden farklı ve uzun süredir büyükelçi rütbesiyle maslahatgüzarlığımız var” dedi.
İran’ın bölgede önemli rolü olan bir ülke olduğunu vurgulayan Urabi şu ifadeleri kullandı;
“Mevcut aşamada bu konuda adımları hızlandırmak için stratejik bir ihtiyaç yok. Genişlememe ve devletlerin içişlerine karışmama yönünde yeni bir İran politikası mı var? Önümüzdeki dönemde İran’ın davranışını bekleyip görmeliyiz. Daha fazla değerlendirmeye ihtiyacımız var.”
Kenani, 6 Mart’ta düzenlediği basın toplantısında, İran’ın komşularıyla ilişkileri genişletme arzusunu dile getirerek, “Dost ülkelerle ilişkileri genişletmeye ve onlarla sorunları ve yanlış anlamaları çözmeye bakıyoruz. İran, Mısır da dahil olmak üzere dış ilişkilerini geliştirmek için her fırsatı değerlendiriyor” dedi.
İran, geçen yıl ‘Kahire ile diyaloğu’ memnuniyetle karşılayan birkaç mesaj gönderdi.
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Aralık ayında yaptığı bir açıklamada, Irak Başbakanı Muhammed es-Sudani’nin ‘Kahire ile Tahran arasında bir diyalog başlatma’ önerisini memnuniyetle karşıladı.
Abdullahiyan, “Irak Başbakanı, 2. Bağdat Zirvesi’nin oturum aralarında, İran-Mısır müzakerelerini güvenlik ve siyasi düzeylerde başlatma arzusunu dile getirdi” diyerek, bu fikri memnuniyetle karşıladıklarını sözlerine ekledi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.