Şam ve çevresindeki ‘keyfi tutuklamalar’ güvenlik güçleri için bir zenginleşme aracı oldu

Önceden hazırlanan suçlamalar gereken ücret ödenince düşüyor.

Rejim güçlerinin kontrol noktasında denetimler hız kazandı. (Suriye İnsan Hakları Gözlemevi)

Suriye rejimine bağlı güvenlik güçleri son zamanlarda Şam ve çevresinde süregelen keyfi tutuklamaları yoğunlaştırdı. Teşkilatlardaki yetkililer söz konusu faaliyeti, tutukluların ailelerinden zorla büyük meblağlarda para almak için bir araç olarak kullanıyor.
Şam ve çevresindeki kontrol noktalarında her geçen gün güvenlik güçlerinin sayısının arttığı ve yoldan geçenlerin, toplu taşıma yolcularının, motosiklet ve bisiklet sürücülerinin kimlik kartlarında sıkı kontroller yaptıkları belirtiliyor. Bu durum son birkaç aydır hız kazanmış durumda. Şarku'l Avsat, söz konusu unsurların genç ve orta yaşta olanları gözaltına alarak kontrol noktalarına yakın güvenlik müfrezelerine götürdüklerine tanıklık etti. Şam ve kırsalındaki sivil kaynaklar, güvenlik güçlerinin evlere yaptığı baskınlarda gençleri, yetişkinleri, yaşlıları ve hatta kadınları tutuklama operasyonlarına hız verdiğini aktardı.
Şam'ı çevreleyen banliyölerin birinde yaşayan bir ailenin reisi olan M.R, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada en büyük oğlunun her gün batımından önce işini bitirdikten sonra eve geldiğini söyledi. Ama bir gün olağandışı bir şekilde eve dönmekte gecikti. Bu da babasında endişe uyandırdı. Çalışma arkadaşına ulaştı. M.R, kontrol noktası personelinin yolcuların kimlik kartlarını kontrol ettikten sonra oğlundan otobüsten inmesini istediğini ve onu gözaltına aldığını söyledi.
M.R, oğlunun tutuklandığı haberini duyunca kendisinin ve tüm ailesinin korkuya kapıldığını belirttiği açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Çünkü ülkedeki koşullar anormal, güvenlik yok. Oğlumun hiçbir sorunu olmamasına ve günlük programı evden atölyeye, atölyeden eve olmasına rağmen hakkında her türlü suçlamayı uydurmak mümkün.”
M.R, oğlunun gözaltına alınma nedenini öğrenmek ve serbest bırakılmasını ağlamak için endişeyle, ayakkabılarını bile giymeden kontrol noktasına koştuğunu söyledi. Ancak memurlar, oğlunun orada olmadığını söylediler ve kontrol noktasına girmesini engelleyerek bölgeden kovdular.
M.R., daha sonra ‘kontrol noktası ve müfreze şefleriyle anlaşabilmek’ için bir aracı aradığını’, saatlerce uğraştıktan sonra içlerinden birine ulaştığını ve birkaç telefon görüşmesinin ardından ‘büyük miktarda para’ karşılığında oğlunu serbest bırakmak için kendisine söz verildiğini’ söyledi. Oğlu için kendisine “Tutukluluk sebebi ciddi, aylarca tutuklu kalabilir. Sonra yargıya havale edip cezaya çarptırabilir” denildiğini ifade eden M.R., “Tutarı ödedikten sonra tutukluluk sebebini dahi bilmeden gece yarısı oğlumu serbest bıraktılar” dedi.
Şam mahallelerinin pek çok sakini, düzenli ordudaki zorunlu hizmete kaydolmadıkları için güvenlik kontrol noktalarında genç erkeklerin gözaltına alındığını aktarıyor. Ayrıca bu tutukluların çoğunun, 100 bin ila 150 bin lira arasında değişen meblağları ödedikten sonra serbest bırakıldığını belirtiyor.
Daha önceki yaşanan olaylar, avukatların genç, yetişkin ve hatta kadınların güvenlik güçleri tarafından tutuklanmasının ‘uydurma’ gerekçeleriyle ilgili anlattıklarına da ışık tutuyor. Bazıları bu teşkilatların bodrum katlarında aylarca kalıyor. Bir avukat, Şarku’l Avsat'a vatandaşların yıllar önce telefonlarında bazı kişilerin telefon numaraları bulunduğu için ‘terörizm, terörü desteklemek ve terörü finanse etmek’ suçlamasıyla tutuklandığını aktardı. Söz konusu avukat açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Yıllardır tutuklu olanlar ve yeni tutuklananlar komşu olabilir. Komşunun telefon numarasını komşusuna vermesi normaldir, birlikte çalışmaları gerekmez. Güvenlik teşkilatının bu yeni tutukladığı vatandaşların serbest bırakılması bin dolardan başlayıp üç bin dolara varan çok büyük meblağlara mal oluyor. Para ödenmediği takdirde terör mahkemesine sevk edilecekler ve teröristlerle bağlantılı olmakla suçlanacaklar.”
Başka bir avukat da Şarku’l Avsat'a yaptığı açıklamada, zor yaşam koşulları, düşük maaş ve ücretler nedeniyle, rejim kontrolündeki bölgelerdeki bazı kişilerin para kazanabilecekleri, basit ücretler karşılığında sıradan insanlara teslim edilmek üzere yurt dışındaki mültecilerden ve gurbetçilerden para transferleri aldıkları aktardı.
Avukat konuya dair şunları söyledi:
“Neredeyse her gün güvenlik güçleri bu kişileri gözaltına alıyor ve İçişleri Bakanlığı da bu kişilerin yasa dışı yolla para transferi suçlamasıyla tutuklandığını duyuruyor. Ellerindeki paraya el konuluyor ve yargıya sevk ediliyorlar. Bazıları on milyonlarca Suriye lirası ve on binlerce dolar tutarında para cezasıyla yıllarca hapis cezasına çarptırılıyor.”
Avukat, ‘yasa dışı yolla para transferi’ suçlamasıyla tutuklananlardan bazılarının yargıya sevk edilmeyebileceğini, ancak bunun ‘tahmini 4-6 bin dolar arasında değişen çok yüksek bir bedeli olduğunu’ vurguladı.
Suriye İnsan Hakları Ağı (SNHR), 2 Mart'ta yayınladığı raporda, en az 137 keyfi tutuklama/gözaltı vakası olduğunu bildirdi. Şubat 2023’te belgelenenlere göre bunlar arasında, altı çocuk ve üç kadın da bulunuyor.