Irak Yüksek Federal Mahkemesi IKBY’ye 400 milyar dinar gönderilmeye devam edilmemesi talebini reddetti

Irak’ın güneyinde bir sivil aktivisti kaçırmaktan suçlu bulunan iki kişinin gıyabında idam cezası verildi

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Irak Yüksek Federal Mahkemesi IKBY’ye 400 milyar dinar gönderilmeye devam edilmemesi talebini reddetti

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Irak Yüksek Federal Mahkemesi dün, devlet çalışanlarının maaşlarının ödenmesi için Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ne (IKBY) 400 milyar dinar gönderilmesinin durdurulması için bir ‘devlet emri’ çıkarılması talebini reddetti. Talep, Bağdat hükümetinin, söz konusu meblağı devlet çalışanlarının maaşlarının ödenmesi için IKBY Maliye Bakanlığına gönderme kararı almasının ardından (Şii) Koordinasyon Çerçevesi Üyesi Milletvekili Mustafa Cabbar Sened tarafından sunuldu. Irak Yüksek Federal Mahkemesi tarafından verilen devlet emirleri geçici niteliktedir. Böylece itiraz edilen usul, nihai bir karar verilmeden önce anayasaya uygunluğu ya da eksikliği olup olmadığı doğrulanana kadar askıya alınabilir.
Yüksek Federal Mahkeme, talebi reddetme kararında şu ifadelere yer verdi:
“Yüksek Federal Mahkeme, bağımsız bir talep üzere ya da önüne getirilen anayasa davalarında yer alan acil bir devlet emri çıkarılmasının yanı sıra Yüksek Federal Mahkeme yasasının ve usul kurallarının da ele alınmadığını tespit etmiştir.”
Milletvekili Mustafa Sened talebini, Yüksek Federal Mahkeme'nin geçtiğimiz ocak ayında verdiği ‘Bakanlar Kurulu'nun 2021 ve 2022 yıllarında aldığı kararların geçerli olmadığı’ kararına dayandırdı.
Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani, söz konusu kararın alındığı sırada Irak Yüksek Federal Mahkemesi'nin Bağdat hükümetinin IKBY’ye para göndermesini engelledikten sonra IKBY’ye karşı sergilediği düşmanca tavırdan duyduğu rahatsızlığı dile getirmişti.
Bağdat hükümetinin yaklaşık üç hafta önce IKBY’ye gönderdiği paralar, iki taraf arasında yıllardır süregelen gergin ortamın yumuşamasına katkıda bulundu. Ardından Irak Başbakanı Mustafa Şiya es-Sudani, geçtiğimiz hafta iki tarafın geçmiş yıllarda ulaşmayı başaramadığı uzlaşı formülüne ulaşacağına dair olumlu beklentileri güçlendirmek amacıyla IKBY’yi ziyaret etti. Başbakan Sudani’nin iki tarafın da bazı konularda fikir birliğine varmayı başardığını açıklaması, uzlaşı formülünün ilk belirtisi olarak görüldü. Başbakan Sudani, ilk kez IKBY’de çıkarılan petrolden elde edilen gelirlerin bir bankaya yatırılarak, Bağdat ile Erbil arasındaki petrol ve doğalgaz konusundaki sorunların çözülmesi konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu. IKBY’de çıkarılan petrolden elde edilen gelirlerin tek bir banka hesabına yatırılması şartı getirilirken, hesap yalnızca IKBY ve Irak başbakanları tarafından denetlenebilecek.
IKBY’nin petrol satışlarından elde ettiği mali gelir konusu, Bağdat ile Erbil arasındaki en karmaşık ve tartışmalı konuların başında geliyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre IKBY, Irak bütçesinden toplamının yüzde 12'sini aşan payını alması karşılığında, Irak hazinesine günlük 250 bin varil petrolden elde edilen geliri ödemiyor.
Zikar Ceza Mahkemesi’nden 2 kişiye ölüm cezası
Öte yandan Zikar Ceza Mahkemesi, 2020 yılında Zikar vilayetinin Nasiriye şehrinde Seccad el-Iraki adlı bir aktivisti kaçırma suçundan yargılanan iki kişiye gıyabında ölüm cezası verdi.
Zikar Ceza Mahkemesi tarafından yapılan açıklamada, kararın Ceza Kanunu'nun 421-c maddesi hükümleri ile 47, 48 ve 49’uncu maddelerine göre alındığı belirtildi.
Zikar’da 2020 yılının eylül ayı sonlarında, silahlı bir grupla ilişkili olduğuna inanılan bir grup, Aktivist, Seccad el-Iraki ve iki arkadaşının içinde bulunduğu özel bir aracı durdurarak onları bilinmeyen bir yere götürdü. Bu esnada kaçıranları durdurmaya çalışan Iraki’nin arkadaşlarından biri ateşli silahla yaralandı ve kaçıranları durdurmayı başaramadı. Iraki’ye ne olduğu halen bilinmiyor. Aktivistler ve protesto grupları Iraki’yi kaçıranların onu öldürdüğünü iddia ediyorlar. Iraki’nin kaçırılma olayını yakından takip eden kaynaklar, onu kaçıranların İran'a gitmek üzere ülkeyi terk ettiğini öne sürdüler.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.