Uluslararası 630 şirketin bölge ofislerinin merkezi olarak Suudi Arabistan’ı seçme nedeni nedir?

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’ın havadan görünümü (AFP)
Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’ın havadan görünümü (AFP)
TT

Uluslararası 630 şirketin bölge ofislerinin merkezi olarak Suudi Arabistan’ı seçme nedeni nedir?

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’ın havadan görünümü (AFP)
Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’ın havadan görünümü (AFP)

Suudi Arabistan son dönemde 180 uluslararası şirkete ülkede bölgesel merkez kurma lisansı verirken, 450 kadar şirket de bölgesel merkezlerini Suudi Arabistan’da kurmak için hazırlanıyor.

Şarku’l Avsat, uzmanlara bu şirketlerin, bölgesel merkez yeri olarak Suudi Arabistan’ı seçme nedenlerini sordu.

Yatırım Bakanı Mühendis Halid el-Falih dün (Perşembe), İnsan Kapasitesi Girişimi Konferansı’nda yaptığı konuşmada, çoğu başkent Riyad olmak üzere, ülkede bölgesel merkezlerini kurmaları için kendilerine lisans verilmesi amacıyla 450 yabancı yatırımcıyla anlaşmaya varıldığını duyurdu.

Mega projeler

Uzmanlar, Suudi Arabistan’ın şu anda uluslararası şirketler için cazip olan dev yatırım fırsatlarına ve projelere sahip olduğunu ve şirketlerin bu avantajla işlerini hedeflerine göre genişletmeye çalıştığını bildirdi.

Şirketlerin, aynı zamanda Suudi Arabistan’ın üç kıtayı birbirine bağlayan stratejik konumundan ve hızla büyüyen 40 pazara uçakla dört saatte ulaşabilme yeteneğinden yararlandığına da dikkat çektiler.

Suudi Arabistan’ın çok uluslu şirketlerin bölgesel merkezlerini kurmaları için ideal bir yer olduğuna vurgu yapan uzmanlara göre ülke ekonomik dönüşümlere tanık oluyor.

Suudi Arabistan ayrıca, hükümetin yabancı şirketlerin Suudi pazarına girişini kolaylaştıran düzenleyici ve yasal reformlar üzerinde çalışması nedeniyle cazip bir yatırım ortamına sahip.

Coğrafi konum

Şarku’l Avsat’a konuşan Suudi Yönetim Merkezi Başkanı Nasser es-Sahli, ülkenin Ortadoğu ve Kuzey Afrika’nın en büyük ekonomisi olduğunu ve dünyanın en büyük ekonomileri sıralamasında 18. sırada yer aldığını vurguladı.

Sahli, tüm bunların yanı sıra seçkin coğrafi konumu nedeniyle, Suudi Arabistan’ın bölge ofislerinin merkezi olarak büyük uluslararası şirketlerin ilgi odağı haline geldiğini söyledi.

Suudi Arabistan’ın halihazırda çok sayıda dev proje üzerinde çalıştığını, özel sektörü cezbeden tüm yetenek ve teşviklere sahip olduğunu ve bunun karşılığında birçok yabancı şirketin işlerini büyüterek bu projelere girmek için fırsat kolladığını dile getiren Sahli, sözlerine şöyle devam etti;

“Hükümet yasal ve düzenleyici reformlar gerçekleştirdi ve yabancı şirketlerin Suudi pazarına girişini kolaylaştırmak için birçok teşvik sağladı. Riyad, başkentte periyodik olarak düzenlenen dev ekonomik sergi ve konferansların yanı sıra tanık olduğu kültürel, sportif ve sanatsal etkinlikler nedeniyle günümüzün iş merkezi konumundadır.”

Uluslararası göstergeler

Şarku’l Avsat’a konuşan bir diğer uzman olan ekonomist Ahmed eş-Şehri ise konuya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı;

“Uluslararası şirketler, ülkenin ekonomik refahını ve tüm uluslararası göstergelerde somut ilerlemesini göz önünde bulundurarak, bölge ofislerinin merkezi olarak Suudi Arabistan'ı seçiyor. Bu durum, yabancı şirketlerin önemli hedefi olan mega projelerdeki yatırım fırsatlarının yanı sıra, ülkeyi özel sektör için de her alanda cazip bir lokasyon haline getiriyor.”

Şehri, Suudi Arabistan’ın üç kıtayı birbirine bağlayan coğrafi konumu nedeniyle şu anda cazip bir yatırım merkezi olduğunun altını çizerek, şu ifadelerle devam etti;

“Bu da ülkeyi çok uluslu şirketlerin bölgesel merkezlerini kurmaları için ideal bir yer haline getiriyor. Aynı zamanda dev projelerde mevcut olan fırsatlar ülkeyi, belirledikleri hedeflere ulaşmak için işlerini büyütmek isteyen şirketler için önemli bir destinasyon konumuna getirdi.”

Suudi Arabistan Şubat 2021’de yaptığı açıklamada, kamu bütçesinden harcama yapan kurumların, bölgesel yönetim merkezi Suudi Arabistan’da olmayan yabancı şirketler ve ticari kuruluşlarla olan sözleşmelerinin 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren durdurulmasına karar verildiğini duyurdu.

Açıklamada bu kararın, 2030 Vizyonu hedefleri doğrultusunda istihdam sağlama, ekonomik kaybı azaltma ve çeşitli devlet kurumları tarafından satın alınan ürün ve hizmetlerin ülkede uygun yerel içerikle  yapılmasını sağlama stratejisi çerçevesinde olduğu da ifade edildi.



Riyad Metrosu, ticari gayrimenkul yatırımları için yeni ufuklar açıyor

Kral Suud Üniversitesi istasyonuna doğru giden Riyad Metrosu (AFP)
Kral Suud Üniversitesi istasyonuna doğru giden Riyad Metrosu (AFP)
TT

Riyad Metrosu, ticari gayrimenkul yatırımları için yeni ufuklar açıyor

Kral Suud Üniversitesi istasyonuna doğru giden Riyad Metrosu (AFP)
Kral Suud Üniversitesi istasyonuna doğru giden Riyad Metrosu (AFP)

Riyad’daki toplu taşıma ağı, Suudi Arabistan genelindeki raylı sistemlerin 2026 yılının üçüncü çeyreğinde 40,9 milyondan fazla yolcu taşıması ve bu yolcuların 30,4 milyonunun Riyad Metrosu’nu tercih etmesiyle birlikte gayrimenkul yatırımcılarının hesaplamalarında etkili bir faktör haline gelmeye başlıyor. Bu yoğun ilgi, istasyonlara yakın ticari konumların cazibesiyle kafe, restoran ve perakende mağazalarının yolcu hareketliliğinden yararlanma fırsatlarını yeniden gündeme getiriyor. Uzmanlar ise metronun kiralar ve doluluk oranları üzerindeki gerçek etkisini ölçmek için, pazarı etkileyen diğer unsurları da dikkate alarak gayrimenkullerin işletim öncesi ve sonrası performanslarının karşılaştırılması gerektiğini belirtiyor.

Bu kapsamda Manasat Gayrimenkul şirketi CEO’su Halid el-Mubeyyed, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Riyad Metrosu’nun iyi bir ticari konum kavramında dönüşüm başlatmaya başladığını, seçkin konumun artık yalnızca ana caddelerde yer alan gayrimenkullerle sınırlı kalmayıp toplu taşıma ile erişim kolaylığının da yatırım cazibesinde ek bir faktör haline geldiğini ifade etti.

El-Mubeyyed, Riyad’daki büyük alışveriş merkezlerinin ortalama yıllık metrekare kiralarının 2026 yılının ilk yarısında yüzde 1,2’lik bir büyüme ile yaklaşık 2 bin 650 riyale ulaştığını, doluluk oranının ise yüzde 91 seviyesinde sabit kaldığını ekleyerek, bu göstergelerin yalnızca metroya bağlanamayacağına dikkati çekti.

Ayrıca toplu taşıma ile bağlantılı ticari faaliyetlerin artan öneminin pratik göstergelerinden birinin, toplu taşıma ağı bünyesinde 733 ticari ünitenin satışa/kiraya sunulması ile kafe ve finansal hizmetler için sunulan fırsatlar olduğunu kaydetti.

Metro, ticari lokasyonların cazibesini artırıyor

El-Mubeyyed, başta kafeler, restoranlar ve hızlı hizmet sektörleri olmak üzere günlük müşteri sirkülasyonuna dayanan ticari faaliyetlerin, yoğun kullanılan istasyonlara yakın konumlar sayesinde avantaj sağlayacağını öngördü. Ayrıca istasyonlara yakınlığın, yatırımcılar ve geliştiriciler nezdinde konum seçimi ile karma kullanımlı projelerin planlanmasında daha fazla önem kazanacağını belirtti.

frgthy
Riyad Metrosu, Finans Merkezi istasyonundan çıkarken (SPA)

Gelecekte ticari bir konumun değerinin yalnızca önünden geçen araç sayısıyla ölçülmeyeceğini vurgulayan el-Mubeyyed, konuma araç kullanmaya gerek kalmadan kolayca ulaşabilen kişi sayısının da kritik bir kriter haline geleceğini ifade etti.

Gayrimenkul etkisinin ölçülmesi, piyasa karşılaştırmasını gerektirir

Öte yandan Amaken International Group Başkanı Halid el-Casir, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Riyad Metrosu’nun faaliyete geçmesinin şehrin altyapısında önemli bir gelişmeyi temsil ettiğini ve özellikle erişim kolaylığından ve yüksek kullanıcı hareketliliğinden yararlanan ticari konumlarda, gayrimenkul talebi haritasına kademeli olarak yansımasının beklendiğini söyledi.

Gayrimenkulün toplu taşıma istasyonlarına yakınlığının yatırım cazibesini artırabileceğini belirten el-Casir, ancak etkinin büyüklüğünün konuma, ticari faaliyetin niteliğine ve bölgedeki talep düzeyine göre farklılık gösterdiğini vurguladı. El-Casir, kira artışlarının veya doluluk oranlarının pazarı etkileyen diğer unsurlar analiz edilmeksizin yalnızca metronun faaliyete geçmesine bağlanamayacağının altını çizdi.

Gerçek etkinin ölçülebilmesi için istasyonlara yakın ve uzak benzer ticari gayrimenkullerin, işletim öncesi ve sonrası dönemlerde ortalama kiralar, doluluk oranları ve talep hacmi açısından karşılaştırılması gerektiğini belirten el-Casir, bu yöntemin erişim kolaylığındaki artışın gayrimenkul performansına yansımasını netleştirmeye yardımcı olacağını ifade etti.

Ulaşım kolaylığı, yatırımcılar için önemli bir faktör

El-Casir, yatırım fırsatları incelenirken erişim kolaylığı ve toplu taşıma ağlarıyla bağlantının giderek daha fazla dikkate alınması gereken unsurlar haline geldiğini ekledi. Buna göre yatırımcıların, konum ve alanın yanı sıra gayrimenkulün kiracıları ve faydalanıcıları çekme potansiyelini, ayrıca müşterilerin ve çalışanların buraya ne kadar kolay ulaşabildiğini değerlendirdiğini belirtti.

İstasyonların yakınındaki sürekli yaya hareketliliğinden kafelerin, restoranların, perakende mağazalarının ve günlük hizmet sektörlerinin yararlanabileceğini kaydeden el-Casir; ticari ofislerin ise çalışan ve müşterilerin ulaşım kolaylığından fayda sağlayabileceğini ifade etti. Ayrıca toplu taşımayla bağlantılı konumların cazibesinin, ticari, ofis ve hizmet faaliyetlerini bir araya getiren karma kullanımlı projelerin geliştirilmesi açısından artabileceğine dikkat çekti.

dcfvgth
Riyad Metrosu Sarı Hat (SPA)

İstasyona yakınlığın yatırımdaki tek başarı faktörü olmadığını vurgulayan el-Casir; ekonomik fizibilite, kira seviyeleri, fiili talep, ticari faaliyetin niteliği ve konum kalitesinin karar alma süreçlerinde temel unsurlar olmayı sürdürdüğünü belirtti. İstasyonlara yakın tüm gayrimenkullerin değerinin veya kiralarının aynı oranda artacağını varsaymak yerine, toplu taşıma ile gayrimenkul geliştirme arasındaki entegrasyonun incelenmesi ve bunun beklenen nakit akışları ile yatırım getirileri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti.


Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikleri ziyaret etti

Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Feyyaz er-Ruveyli, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikleri ziyaret etti, (Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı)
Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Feyyaz er-Ruveyli, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikleri ziyaret etti, (Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı)
TT

Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikleri ziyaret etti

Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Feyyaz er-Ruveyli, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikleri ziyaret etti, (Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı)
Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Feyyaz er-Ruveyli, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikleri ziyaret etti, (Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı)

Suudi Arabistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Feyyaz er-Ruveyli, ülkenin güney bölgesindeki askerî birlikler ile güney sınır hattında konuşlu birlikleri ve Hamis Muşayt ile Cizan’daki askerî komutanlıkları ziyaret etti.

Ziyareti sırasında Genelkurmay Başkanı, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman’ın güney sınırında görev yapan silahlı kuvvetler mensuplarına selamlarını iletti. Bakanın, askerlerin “dini, hükümdarı ve vatanı savunma” konusundaki çabalarını ve cesur duruşlarını takdir ettiği; gösterdikleri fedakârlıklar ve üstlendikleri kahramanca görev nedeniyle kendilerine teşekkür ettiği belirtildi.

ghyju
Orgeneral er-Ruveyli, ziyaret sırasında sınır hattında görev yapan birliklerin çalışmalarını yerinde inceledi (Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı)

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, dün yaptığı açıklamada, Genelkurmay Başkanı’nın ziyaret kapsamında operasyonel görevler hakkında brifing aldığını ve sınır hattında konuşlu birliklerdeki çalışmaların işleyişini yerinde incelediğini bildirdi.


Suudi Arabistan ve Kuveyt’ten Husilerin saldırılarına karşı uluslararası tutum çağrısı

Körfez ülkelerinin enformasyon bakanları, çarşamba günü Bahreyn’de düzenlenecek 29. toplantıları öncesinde (SPA)
Körfez ülkelerinin enformasyon bakanları, çarşamba günü Bahreyn’de düzenlenecek 29. toplantıları öncesinde (SPA)
TT

Suudi Arabistan ve Kuveyt’ten Husilerin saldırılarına karşı uluslararası tutum çağrısı

Körfez ülkelerinin enformasyon bakanları, çarşamba günü Bahreyn’de düzenlenecek 29. toplantıları öncesinde (SPA)
Körfez ülkelerinin enformasyon bakanları, çarşamba günü Bahreyn’de düzenlenecek 29. toplantıları öncesinde (SPA)

Suudi Arabistan ve Kuveyt, Husilerin terör saldırılarına karşı uluslararası toplumun kararlı bir tutum alması ve bölgenin güvenlik ve istikrarının yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu açıklama, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile Kuveytli mevkidaşı Şeyh Cerrah es-Sabah arasında bugün (Çarşamba) Riyad’da gerçekleştirilen görüşmeler sırasında yapıldı.

İki bakan, bölgedeki son gelişmelerin yanı sıra gerilimi düşürme ve tansiyonu kontrol altına alma çabalarını da ele aldı. Görüşmede, bölgenin güvenlik ve istikrarının yeniden sağlanmasına katkıda bulunacak adımlar değerlendirildi.

Taraflar ayrıca iki ülke arasındaki köklü kardeşlik ilişkilerini gözden geçirerek farklı alanlarda ikili iş birliğini geliştirme yollarını görüştü.

Kuveyt Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre Şeyh Cerrah es-Sabah, Prens Faysal bin Ferhan ile görüşmesinde, Husilerin Suudi Arabistan’ın çeşitli bölgelerine yönelik terör saldırılarını ve Mekke ile Medine’yi hedef alma girişimlerini Kuveyt’in şiddetle kınadığını yineledi.

Şeyh Cerrah es-Sabah, söz konusu saldırıların Suudi Arabistan’ın egemenliğinin açıkça ihlal edilmesi anlamına geldiğini belirterek bunların uluslararası hukuk ve uluslararası insancıl hukukun ağır biçimde çiğnenmesi, İslam’ın kutsal mekânlarının dokunulmazlığına ve dinî konumuna yönelik açık bir saldırı ve dünyanın dört bir yanındaki Müslümanların duygularını provoke eden bir eylem olduğunu ifade etti.

Sistematik düşmanca eylemlerin sürmesinin ve tekrarlanmasının, sivil yerleşimlerin ve kritik tesislerin hedef alınmasıyla birlikte, tehlikeli bir tırmanışa yol açtığını vurgulayan Şeyh Cerrah es-Sabah, bunun Suudi Arabistan’ın güvenliğini ve bölgenin istikrarını doğrudan tehdit ettiğini kaydetti.

dfrgty
Prens Faysal bin Ferhan, Şeyh Cerrah es-Sabah’ı Riyad’da kabul etti (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Saldırıların sivillerin güvenliği ve hava ulaşımı açısından da ciddi riskler oluşturduğuna dikkati çeken Kuveytli Bakan, sorumluların hesap vermesini ve cezalandırılmasını sağlayacak kararlı bir uluslararası tutum alınması gerektiğini söyledi.

Kuveyt Dışişleri Bakanlığı, görüşmede iki ülke ve halkları arasındaki köklü tarihî bağlar ile güçlü ilişkilerin de ele alındığını bildirdi. Açıklamada, iki ülkenin liderlerinin direktifleri doğrultusunda farklı alanlarda ve her düzeyde iş birliği ile koordinasyonun geliştirilmesi, ortak entegrasyonun ve iş birliğinin daha ileriye taşınması konusunda ortak kararlılığın teyit edildiği belirtildi.

Prens Faysal bin Ferhan ve Şeyh Cerrah es-Sabah, bölgesel gelişmeleri ve bunların bölgenin güvenlik ve istikrarı üzerindeki etkilerini de değerlendirdi. İki bakan, Suudi Arabistan ile Kuveyt’i ve halklarını bir araya getiren tarihî bağların ve güçlü ilişkilerin önemine vurgu yaptı.

Taraflar, bölgenin içinden geçtiği hassas koşullar karşısında mevcut zorluklarla mücadele etmek için ortak çabaların artırılması, farklı düzeylerde istişare ve koordinasyonun sürdürülmesi gerektiğini belirtti. İki ülkenin ortak kader ve çıkar anlayışından hareketle bölgesel güvenlik ve istikrarın temellerini güçlendirme konusundaki kararlılığı da vurgulandı.

Öte yandan Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman da Şeyh Cerrah es-Sabah ile bir araya geldi. Görüşmede iki ülke arasındaki köklü tarihî bağlar ve ilişkilerin farklı alanlarda güçlendirilip geliştirilmesinin yolları ele alındı. Taraflar, iki ülke liderlerinin direktifleri doğrultusunda daha ileri düzeyde bütünleşme ve ortak iş birliği hedefini teyit etti.

Kuveyt Dışişleri Bakanı, ikili görüşmede ülkesinin Suudi Arabistan’la tam dayanışma içinde olduğunu yineleyerek Riyad yönetiminin egemenliğini korumak, güvenlik ve istikrarını sağlamak ve Husilerin terör saldırılarına karşı koymak amacıyla aldığı önlemlere tam destek verdiklerini belirtti. Şeyh Cerrah es-Sabah, Suudi Arabistan’ın güvenliğinin Körfez ülkelerinin güvenliğinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı.

Resmî ziyaret kapsamında daha önce Riyad’a gelen Şeyh Cerrah es-Sabah’ı Kral Halid Uluslararası Havalimanı’nda karşılayanlar arasında Suudi Arabistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Mühendis Velid el-Hureyci de yer aldı.