Suudi Arabistan ve Rusya petrol üretim kesintilerini sürdürme konusunda anlaştı

Riyad'daki Suudi Menkul Kıymetler Borsası’ndaki ekranda hisse senedi fiyatları görülüyor (Reuters-Arşiv)

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) en büyük petrol üreticisi Suudi Arabistan ve OPEC üyesi olmayan Rusya, şuan yürürlükte olan rekor seviyedeki petrol üretim kesintilerini bir ay daha sürdürme konusunda anlaştı.
Öte yandan Reuters’ın kaynaklardan aktardığı bilgiye göre Suudi Arabistan ve Rusya, üretim kesintilerinin daha fazla etkili olması için üretimi kesintilerine tam olarak uymayan ülkeler üzerindeki baskıyı arttırma konusunda da uzlaştı.
OPEC üyeleri ile OPEC dışı bazı ham petrol üreticisi ülkelerden oluşan grup OPEC + Mayıs ve Haziran aylarındaki petrol üretiminde günlük 9,7 milyon varil ya da bir başka deyişle küresel üretimin yaklaşık yüzde 10'unu kadar kesinti yapmayı kararlaştırdı. Böylece yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla mücadele kapsamında uygulanan izolasyon önlemleri nedeniyle petrole olan talebin çökmesiyle düşen fiyatların yükseltilmesi hedeflendi.
OPEC üyeleri ve müttefikleri, şimdi Haziran ayı sonrasında da kesintileri sürdürmeyi tartışıyorlar. OPEC’ten bir kaynak, “Suudi Arabistan ve Rusya, üretim kesintilerini bir ay daha uzatmayı kabul ediyor” ifadelerini kullandı. Reuters’ın aktardığı açıklamasında kaynak, “Üretim kesintilerini uzatmak için yapılacak herhangi bir anlaşma, Mayıs ayında bu kesintilere tam olarak uymayan ülkelerin, önümüzdeki aylardaki fazla üretimi dengelemek için kesintilere uymalarına bağlı” yorumunda bulundu.
Öte yandan OPEC dönem başkanı Cezayir, 9 veya 10 Haziran’da yapılması planlanan bir toplantı tarihi belirlenmesi önerisinde bulunmasının ardından bugün internet üzerinden üretim politikasının ele alınması beklenen bir OPEC + grup toplantısı yapılması umuluyor. Ancak toplantının yapılıp yapılmayacağına dair hala bir takım şüpheler devam ediyor.
OPEC kaynağı konuyla ilgili olarak “4 Haziran’da erken tarihli bir toplantı yapılması da uzlaşılmasını gerektiriyor. Üretim kesintilerine tam olarak uymayan ülkelerin başvuru kriterleri ve önümüzdeki aylarda fazla üretimi nasıl dengeleyecekleri konusunda tartışmalar halen sürüyor” dedi.
Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, OPEC + toplantısından hemen önce, Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük petrol üreticilerinin, ham petrol üretim kesintileri taahhütlerine bağlı kalacakları ve rota değiştirerek küresel ekonomiye zarar vermeyeceklerini düşünüyor.
ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, Reuters'a yaptığı açıklamada, bugün yapılacak OPEC+ toplantısı öncesinde Washington’ın küresel petrol üreticilerine yönelik tutumunun ne olduğuyla ilgili bir soruyu şöyle yanıtladı:
“Büyük petrol üreticilerinin, daha önce eşi benzeri görülmemiş küresel ekonomik koşullar çerçevesinde düzenli ve hızlı bir şekilde toparlanmanın önünde engel oluşturan politikalara geri dönmeyeceğinden eminiz.”
İki OPEC üyesi Irak ve Nijerya, Mayıs ayında hedeflenen üretim kesintilerine tam olarak uymadı. Bununla birlikte bir kaynak, Kazakistan'ın da OPEC + anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğini söyledi. Buna karşın bir başka kaynak ise Suudi Arabistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi OPEC üyelerinin, Haziran ayından sonra da petrol üretiminde gönüllü olarak günlük 1,18 milyon varil ek kesinti yapmayı planladıklarını aktardı.
Bir diğer gelişmede ise koronavirüs salgınının başladığı Çin'de devam eden toparlanma sayesinde petrol fiyatları Nisan ayında yükselişe geçti. Diğer ekonomiler de salgına karşı alınan izolasyon tedbirlerinin hafifletilmesiyle yavaş yavaş faaliyetlerine devam ediyorlar.
İlk OPEC kaynağı açıklamasında ayrıca şunları söyledi:
“Piyasa genel olarak, izolasyon tedbirlerinin kademeli olarak hafifletilmesi ile doğru yönde ilerliyor. Ancak her zaman yeni bir koronavirüs dalgası riski bulunduğundan dikkatli olmalıyız. Diğer bir konu ise taleplerin hızla toparlanmasıdır. Hisse senetleri hala ortalama seviyelerin üzerinde ve bu konunun bir an evvel ele alınması gerekiyor.”
Öte yandan Mart ayından bu yana geçtiğimiz Salı günü ilk kez en yüksek seviyesini (40 doları aştı) gören petrol fiyatları dün yeniden geriledi. Söz konusu gerileme, Bloomberg haber ajansının bugün yapılması planlanan toplantının olup olmayacağına dair şüphelerin bulunduğunu duyurmasının ardından piyasa üzerinde oluşan baskıdan dolayı kaydedildi.
Ağustos kontratlı Brent ham petrol varil fiyatı vadeli işlemlerde dünya saatiyle (GMT) 11.50’de 73 sentlik (yüzde 1,8) düşüşle 38,84 dolara geriledi. Petrolün varil fiyatı 6 Mart'tan bu yana en yüksek seviye olan 40,53 dolara yükselmişti. ABD'nin Batı Teksas (WTI) tipi ham petrolü varil fiyatı ise 79 sentlik (yüzde 2,2) düşüşle 36,02 dolardan işlem gördü.
Göstergeler son haftalarda petrolün varil fiyatında hızlı bir artışa işaret etti. Brent ham petrol son 21 ayın en düşük seviyesine düştükten sonra iki katın üstünde artış kaydetti. Petrolün varil fiyatı 16 doların altına düşerken, ABD ham petrolünün fiyatı 0 doların altına inmişti.