Pekin, Washington ile çekişmesinde ABD’nin devlet borcu silahını mı kullanıyor?https://turkish.aawsat.com/home/article/2899506/pekin-washington-ile-%C3%A7eki%C5%9Fmesinde-abd%E2%80%99nin-devlet-borcu-silah%C4%B1n%C4%B1-m%C4%B1-kullan%C4%B1yor
Pekin, Washington ile çekişmesinde ABD’nin devlet borcu silahını mı kullanıyor?
FTSE Russell’in Çin'in devlet tahvillerini Dünya Devlet Tahvili Endeksi'ne (WGBI) dahil etmesinin ardından Pekin, dünyaya açılmaya daha fazla odaklandı
Pekin ile Washington arasındaki ekonomik ve siyasi rekabet, Çin'in ABD Hazine tahvilleri satın almasını engellemedi (Reuters)
İstanbul/Şarkul Avsat
TT
TT
Pekin, Washington ile çekişmesinde ABD’nin devlet borcu silahını mı kullanıyor?
Pekin ile Washington arasındaki ekonomik ve siyasi rekabet, Çin'in ABD Hazine tahvilleri satın almasını engellemedi (Reuters)
Ahmed Mustafa
Çin'in, sahip olduğu büyük miktarlardaki ABD Hazine tahvillerinden kurtulması veya düzenli olarak açık artırmalarla bunları elden çıkarması beklenmiyor. Çin, elinde bulunan, değeri 1 trilyon doların üzerindeki ABD Hazine tahvilleriyle bunlara sahip olan yabancı ülkeler arasında Japonya'dan sonra ikinci sırada yer alıyor.
Washington ile Pekin arasındaki gerilim giderek artarken, bazı basın kuruluşlarında Çin'in ABD'nin tutumlarına karşı devlet tahvilleri silahını kullanabileceği olasılığını gündeme geldi. Ancak birçok analist ve ekonomist böyle bir olasılığı reddediyor.
Araştırma şirketi BCA’nın Jeopolitik Stratejiler Bölümü Bakanı Matt Gertken, Reuters tarafından aktarılan açıklamasında, “(Pekin ve Washington arasında) gerginliğin artmasına rağmen Çin'in (ABD) Hazine tahvilleri yatırımında herhangi bir düşüş görmedik. Zira bu kendilerine zarar vermeden kullanabilecekleri bir silah değildir” ifadelerini kullandı.
Tahvil piyasasında, yüksek enflasyon ve merkez bankalarının faiz oranlarını erken artırma korkusu nedeniyle tahvil getirilerinin yükselmesiyle birlikte geçtiğimiz Şubat ayından bu yana çalkantılı bir süreç yaşanıyor. Getiri arttıkça, tahvillerin fiyatı düşer ve bu da getiri oranıyla ters düşen bir durumdur.
Büyük miktarlarda hazine bonosu satışı, fiyatı daha da düşürecek ve böylece getiriyi daha da artıracaktır. Getiri oranı, ABD’nin devlet borcunun ödenmesi yükünün bir göstergesidir.
Küçük bir yüzde
Çin'in ABD devlet borcunu, çok sayıda hazine bonosu şeklinde elinde tutmasına rağmen, tahviller borcun büyüklüğünün yalnızca yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyor. Yani Pekin borç silahı kullanıp piyasadaki ABD Hazine tahvillerinin hepsinden kurtulsa dahi bunun pek bir etkisi olmayacaktır.
ABD Hazine Bakanlığı ve Merkez Bankası'ndan (FED) alınan son verilere göre Japonya, 1,28 trilyon dolarlık ABD Hazine tahvilleriyle, ABD Hazine bonolarına sahip yabancı ülkeler arasında ilk sıralarda yer alıyor. ABD Hazine tahvillerinin en fazla elinde bulunduran ise elbette FED. FED’in elinde ABD Hazine bonolarının toplam değerinin 4,92 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor.
Çin ise Ekim 2020'de satın aldığı ABD Hazine tahvilleri sonrası elindeki tahvillerin değerini yaklaşık 1 trilyon 54 milyon dolara, ardından geçtiğimiz Ocak ayında 1 trilyon 95 milyon dolara yükseltti.
ABD devlet borcunun büyüklüğü, bir önceki yıl 17,19 trilyon dolar iken geçtiğimiz yılın sonunda 21,65 trilyon dolara ulaştı. Oysa ABD’nin devlet borcu, 2010 yılında 8,29 trilyon doları aşmıyordu.
Çin devlet tahvilleri
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre, Çin, 2013 yılından bu yana ABD Hazine bonosu alımlarını azaltsa da riskleri azaltma politikası çerçevesinde politik, teknik, ekonomik ve mali nedenlerden ötürü böyle bir eğilim sergiledi. Ancak, finansal hesapları etkileyen önemli bir risk faktörü olduğundan elbette siyaset göz ardı edilemez.
Çin aynı zamanda dünyanın geri kalan büyük ekonomileri gibi, Hazine tahvilleri satın alarak ABD'ye borç vermekten yararlanmaya devam ediyor. Hazine tahvillerinin doğrudan yararlı olduğu konu ise orta ve uzun vadede istikrarlı bir getiri garanti etmesidir. Getiri yüzde bir buçuk puanın üzerinde olmasa da, bu tahviller dünyadaki yatırımcılar için en cazip yatırım alanlarından olmaya devam ediyor. Çin'in yurtdışında Çin devlet tahvillerini pazarlamak ve küresel piyasaya daha fazla açılmak istemesine rağmen şuan bu durumda bir değişiklik gözlemlenmedi. Fakat FTSE Russell’in Çin'in devlet tahvillerini WGBI dahil etmesinin ardından tahvillerin bu yılın sonunda WGBI’da işlem görmeye başlayabileceği düşünülüyor.
Bazı ekonomistler ve analistler, Çin devlet tahvillerinin şuan yabancı yatırımcıların ilgisini çok fazla çekmese de ABD Hazine tahvillerinden daha cazip hale gelebileceğine inanıyorlar. Orta vadeli ABD 10 Yıllık Devlet tahvilinin yaklaşık yüzde 1,64'lük getirisine karşın, Çin devlet tahvillerinin benzer getiri oranı yüzde 3,22'dir.
Ancak Çin devlet tahvillerinin yüzdesindeki fazlalık, merkez bankalarının ve dünya çapındaki büyük yatırım fonlarının ilk hedefi olmaya devam eden ABD Hazine tahvilleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olamayacak.
Venezuela ve ABD petrol ihracatı konusunda görüşmelerde bulunuyorhttps://turkish.aawsat.com/ekonomi%CC%87/5227340-venezuela-ve-abd-petrol-ihracat%C4%B1-konusunda-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmelerde-bulunuyor
Venezuela ve ABD petrol ihracatı konusunda görüşmelerde bulunuyor
Venezuela'daki El Palito petrol rafinerisinden bir görünüm (Reuters)
Hükümet ile petrol ve taşımacılık sektörlerinden beş kaynak, dün Reuters’a yaptıkları açıklamada, Venezuelalı ve Amerikalı yetkililerin Venezuela ham petrolünün ABD’ye ihraç edilmesini görüştüğünü bildirdi.
ABD’nin Körfez kıyısında bulunan rafinerilerinin Venezuela ham petrolünü işleyebilecek kapasiteye sahip olduğu, bu rafinerilerin ABD’nin Venezuela’ya yaptırım uygulamasından önce söz konusu petrolü ithal ettiği hatırlatıldı.
Aynı çerçevede konuya vakıf üç kaynak, ABD’li petrol şirketlerinin üst düzey yöneticilerinin, Venezuela’daki yatırımları görüşmek üzere yarın (perşembe) Beyaz Saray’ı ziyaret etmesinin beklendiğini aktardı.
Kaynaklardan biri, toplantının ayrıntıları ve zamanlamasının halen görüşülmekte olduğunu söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ise dün, Venezuela’nın ham petrol üretimini artırmanın yıllar alacağı yönündeki değerlendirmeleri reddetti. Yönetim, Latin Amerika ülkesindeki petrol sektörünü hızla güçlendirmek için birçok seçeneğe sahip olduğunu savundu. Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip olan Venezuela’da ham petrol üretiminin artırılması, ABD güçlerinin cumartesi günü başkent Karakas’a düzenlediği operasyonda Venezuela lideri Nicolas Maduro’nun yakalanmasının ardından Trump’ın öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.
Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA'nın logosu, Venezuela'nın başkenti Karakas'ta bir yakıt tankerinin üzerinde, 14 Mayıs 2025 (Reuters)
Uzun süredir devam eden yatırım eksikliği nedeniyle altyapısı ciddi şekilde zarar gören Venezuela’da petrol ihracatı, 20 yıl önce günde 3 milyon varilin üzerindeyken, günümüzde 1 milyon varilin altına geriledi.
ABD İçişleri Bakanı Doug Burgum, Washington’un elindeki seçeneklerden birinin, Venezuela’nın petrol sahaları için hayati öneme sahip ekipmanlara ve diğer teknolojilere erişimini engelleyen yaptırımların kaldırılması olduğunu söyledi. Burgum, Fox Business Network’e verdiği röportajda, üretimi en üst seviyeye çıkarmak için bu adımların atılabileceğini belirterek, “Bu işlerin bir kısmı çok hızlı şekilde yapılabilir. Ticari açıdan bakıldığında orada gerçekten çok büyük bir fırsat var” ifadelerini kullandı.
Öte yandan ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın, bugün Miami’de düzenlenecek Goldman Sachs konferansında bir konuşma yapması bekleniyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan petrol sektörünün Venezuela’daki faaliyetlerini 18 aydan daha kısa bir sürede genişletebileceğini, bunun da muhtemelen mali destek yoluyla gerçekleşebileceğini söyledi. Trump, pazartesi günü NBC News’e yaptığı açıklamada, “Bunu daha da kısa bir sürede yapabileceğimizi düşünüyorum, ancak çok büyük miktarda para gerekecek” dedi. Trump, söz konusu maliyetin petrol şirketleri tarafından karşılanacağını, ardından bu harcamaların ya ABD tarafından telafi edileceğini ya da elde edilecek gelirler yoluyla geri kazanılacağını ifade etti. “Muazzam miktarda para harcanması gerekecek” diyen Trump, bu sürecin özel sektör eliyle yürütüleceğini vurguladı. Trump, salı günü ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçilere hitaben yaptığı konuşmada, Venezuela’daki petrol üretiminin artırılmasının Amerikalılar için enerji maliyetlerini düşürebileceğini savundu. Trump, “Çıkarabileceğimiz çok fazla petrol var ve bu da petrol fiyatlarının daha da düşmesine yol açacak” ifadesini kullandı.
Uzmanlar Maduro'nun tutuklanmasının küresel finans piyasaları üzerindeki etkileri hakkında ne düşünüyor?https://turkish.aawsat.com/ekonomi%CC%87/5226493-uzmanlar-maduronun-tutuklanmas%C4%B1n%C4%B1n-k%C3%BCresel-finans-piyasalar%C4%B1-%C3%BCzerindeki-etkileri
Uzmanlar Maduro'nun tutuklanmasının küresel finans piyasaları üzerindeki etkileri hakkında ne düşünüyor?
Venezuela'nın başkenti Karakas'ta Chavez destekçileri tarafından düzenlenen bir yürüyüşte Venezuela bayrağını dalgalandıran vatandaşlar (EPA)
2026 yılına girilirken, ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu tutukladığını açıklamasıyla küresel yatırımcılar yeni ve beklenmedik bir jeopolitik risk dalgasıyla karşı karşıya kaldı. Siyasi boyutu büyük bir olay olmasına rağmen, piyasalardaki ilk tepki ‘temkinli sakinlik’ şeklinde oldu. Petrol fiyatları belirgin dalgalanmalar gösterirken, güvenli liman olan varlıklara talep artışıyla altın fiyatları yükseldi; hisse senetleri ise teknoloji ve savunma sektörlerinin desteği ve ABD dolarının değer kazanmasıyla ivme kazandı.
Önde gelen finans piyasası analistlerinin bu gelişmelere ilişkin görüşleri şöyle özetlenebilir:
Singapur’daki Mizuho Bank’ın Ekonomi ve Strateji Başkanı Vishnu Varathan, piyasalara jeopolitik risklerin sadece ithalat rakamlarıyla sınırlı olmadığını hatırlatan yeni bir uyarı geldiğini belirtti. Varathan, tarihsel olarak Venezuela’ya uygulanan yaptırımlar ve ülkenin neredeyse tamamen petrol ihracatına bağımlı olmasının, rejim değişikliğinin ticaret ve yatırım kanalları üzerindeki etkisini ‘sınırlı ve çevrelenmiş’ hale getirdiğini, bu durumun piyasalarda geniş çaplı satış baskısının yaşanmamasını açıkladığını vurguladı. Buna karşın Varathan, Latin Amerika bölgesinin istikrarının artık test altında olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. Özellikle Başkan Trump’ın uyarılarını Küba, Kolombiya ve Meksika’yı kapsayacak şekilde genişletmesinin ardından, halkın ABD’ye yönelik algısının petrol ve maden kaynaklarından somut faydalar görmediği takdirde olumsuz yönde değişebileceğine dikkat çekti.
Değerli metaller, riskten korunma konusunda hükümetleri geride bırakıyor
Diğer yandan Capital.com’un kıdemli piyasa analisti Kyle Rodda, etkilerin kısa vadede hâlâ sınırlı olduğunu ve esas olarak enerji sektörüyle sınırlı kaldığını belirtti. Rodda, değerli metallerin fiyatlarındaki güçlü tepkilere dikkat çekerek, piyasanın hükümet adımlarını ‘önceden fiyatlamaya’ başladığını ve bunun altın gibi dolar dışı ve nakit dışı alternatiflere olan talebi artırdığını vurguladı. Analist, bunun dışında piyasanın hafta sonu yaşanan gelişmelerden çok, gelecekteki gelişmelerin ne getireceğini merakla beklediğini ifade etti.
Venezuela şu anda dünya sahnesinde etkili bir oyuncu değil
J.P. Morgan Varlık Yönetimi’nde Asya-Pasifik Piyasaları Baş Stratejisti Tai Hui, piyasanın tepkisinin zayıf olmasını, Venezuela’nın üretiminin dünya petrol üretiminin yalnızca yaklaşık yüzde 1’ini oluşturmasına bağladı. Hui, uzun yıllar süren yatırım eksikliğinin, Karakas’ın üretimi artırıp küresel piyasaya pompalamasını yakın vadede imkânsız kıldığını vurguladı. Ayrıca, Trump’ın Venezuela’yı kısa süreliğine ABD yönetimine devretme açıklamasının, etkileri yalnızca enerji piyasasıyla sınırlı tuttuğunu belirtti ve finansal piyasaların jeopolitik riskleri her zaman doğru şekilde fiyatlayamayabileceğine dikkat çekti.
Piyasa direnci, siyasi beklentileri test ediyor
OCBC Bank’ta Yatırım Stratejisi Genel Müdürü Vasu Menon, Trump’ın Venezuela petrol üretimini artırma taahhüdünün, ‘petrol musluklarının’ tamamen açılabilmesi için uzun süreli bir süreç ve büyük sermaye yatırımları gerektirdiğini belirtti. Menon, siyasi istikrarsızlıklar ve tedarik kesintilerinin fiyatları geçici olarak hafifçe yükseltebileceğini, ancak OPEC’in kararlarının fiyat istikrarına katkı sağlayabileceğini öngördü. Menon, piyasaların 2025’te yaşanan gelişmelerle olgunlaşması sayesinde jeopolitik şoklara karşı ‘daha az hassas’ hale geldiğini vurgulayarak, siyasi sürprizlerin etkisinin geçen yıl olduğu gibi geçici olabileceğini bildirdi.
‘Korkunç Amerikan üçgeni’ Venezuela'nın petrol endüstrisini nasıl yeniden yapılandırmayı planlıyor?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5226141-%E2%80%98korkun%C3%A7-amerikan-%C3%BC%C3%A7geni%E2%80%99-venezuelan%C4%B1n-petrol-end%C3%BCstrisini-nas%C4%B1l-yeniden
‘Korkunç Amerikan üçgeni’ Venezuela'nın petrol endüstrisini nasıl yeniden yapılandırmayı planlıyor?
Venezuela'nın devlet petrol şirketi PDVSA tarafından petrol zengini Orinoco Kuşağı'nda işletilen bir ağır ham petrol işleme tesisi (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump, enerji piyasalarında ‘jeopolitik deprem’ olarak nitelendirilen bir adım atarak, Venezuela’daki dev petrol rezervlerini kontrol altına alma niyetini açıkladı. Bu açıklama, eski lider Nicolas Maduro’nun tutuklanmasıyla sonuçlanan askeri operasyonun hemen ardından geldi. Mar-a-Lago’daki ikametgahından Venezuela için ‘yeni dönemin’ çerçevesini çizen Trump, ABD’nin geçiş sürecini yönetmekle yetinmeyeceğini, aynı zamanda stratejik bir iş birliğiyle Amerikan enerji devlerini kullanarak dünyadaki en büyük petrol rezervine el koyacağını vurguladı.
Bu yaklaşım, Latin Amerika ülkesindeki yıpranmış altyapıyı kapsamlı bir şekilde yeniden inşa etmek ve sektöre milyarlarca dolarlık yatırım çekmek amacıyla Amerikan petrol devlerini sürece dahil etmeyi hedefleyen stratejik bir vizyonun parçası olarak değerlendiriliyor. Bu adımlar, Venezuela’nın bir zamanlar küresel ekonominin ana itici gücü olan petrol sektörünün yeniden canlandırılmasını amaçlıyor.
Hafta sonları vadeli petrol sözleşmeleri işlem görmediği için bu kararın kısa vadeli fiyatlara etkisi belirsizliğini koruyor. Ancak Trump, ABD’nin geçici olarak Venezuela hükümetini yöneteceğini açıklayarak, “Dünyanın en büyük Amerikan petrol şirketlerini milyarlarca dolar harcamaları ve yıpranmış petrol altyapısını onarmaları için göndereceğiz” dedi.
Massachusetts, Boston Common'daki vatandaşlar, ABD'nin Venezuela'daki askeri operasyonlarını protesto ediyor. (AFP)
ABD liderliğindeki bu onarım çalışmaları, Venezuela’yı yeniden önemli bir petrol ihracatçısı haline getirebilir, Batılı enerji şirketlerine fırsatlar sunabilir ve üretim açısından yeni bir kaynak oluşturabilir. Ayrıca, genel olarak fiyat istikrarının sağlanmasına katkıda bulunabilir; ancak fiyatların düşmesi, bazı Amerikan şirketlerinin petrol üretiminden caymasına yol açabilir.
303 milyar varillik hazine
Venezuela, dünya petrol rezervlerinin yaklaşık beşte birine sahip bulunuyor ve 303 milyar varil ham petrol rezervine sahip. Ancak bu dev rezerv halen yerin altında; zira ülkenin petrol sektörü bugün günde yalnızca yaklaşık bir milyon varil üretebiliyor. Bu miktar, küresel üretimin yüzde 1’inin altında kalırken, önceki üretim zirvesinde günde 3,5 milyon varil seviyelerine ulaşılmıştı. Uzman değerlendirmelerine göre, üretimi günde iki milyon varil seviyesine çıkarmak hızlı bir süreç olmayacak. Bunun için boru hatları ve yarım yüzyıldır güncellenmemiş rafinerilerin onarımı amacıyla acil olarak 58 milyar dolarlık yatırım gerekiyor. Rystad Energy gibi danışmanlık kuruluşları, iki milyon varil hedefine ulaşmanın sürekli çalışmalarla iki ila beş yıl sürebileceğini öngörüyor. Tarihi zirveye dönmek ise önümüzdeki on yıl boyunca toplam 110 milyar dolarlık yatırımı gerektirecek.
Venezuela'nın devlet petrol şirketi PDVSA’nın kaderi
Bu patlayıcı tablo içinde, Trump tarafından ‘yıllardır başarısız’ olarak nitelendirilen Venezuela'nın devlet petrol şirketi PDVSA ile ilgili soru işaretleri öne çıkıyor.
Washington kaynaklı raporlara göre, Amerikan planı şirketi kapatmak veya tasfiye etmek değil; aksine yönetimini tamamen yeniden yapılandırmak ve üretimin Amerikan şirketleri denetiminde sürmesini sağlamak üzerine kurulu. Şirket yönetimi, son askeri operasyonlardan tesislerin zarar görmediğini açıklasa da teknik değerlendirmeler, PDVSA’nın mali çöküş ve yolsuzluk nedeniyle ‘ruhsuz bir yapı’ haline geldiğini ortaya koyuyor. Geçiş dönemi boyunca şirketin sembolik bir ortak olarak yönetilmesi, fiilen ise operasyon ve finansmanın Amerikan şirketlerinin kontrolünde yürütülmesi öngörülüyor. Bu model, ABD şirketlerinin yatırımlarını geri almasını garanti altına almayı ve daha sonra kararların Venezuela tarafına dönmesini amaçlıyor.
Teksas devleri
Gözler bugün, ‘ABD’nin korkutucu petrol üçgeni’ olarak adlandırılan Chevron, Exxon Mobil ve ConocoPhillips üzerinde toplanıyor. Bu dev şirketler, 20 yıl önce Hugo Chavez yönetimi tarafından varlıkları millileştirildikten sonra ülkeden çıkarılmıştı. Bugün ise tarihi bir fırsatla karşı karşıya bulunuyorlar.
* Chevron: Güvenli bir yatırım olarak öne çıkıyor. Şirket, Venezuela’yı tamamen terk etmeyen tek Amerikan petrol devi. Şarku’l Avsat’ın Bloomberg’ten aktardığına göre özel lisanslarla şu anda günlük yaklaşık 140 bin varil üretim yapıyor. Trump, Chevron’u üretimi hızla yeniden başlatacak ‘öncü güç’ olarak görüyor; zira şirketin mevcut teknik kadrosu ve tesisleri zaten var.
New York'un Brooklyn semtindeki bir gözaltı merkezinin önünde Venezuela bayrağı sallayan insanlar (AFP)
* Exxon Mobil ve ConocoPhillips: Bu iki şirket, planın ‘hesaplı tarafını’ temsil ediyor. Millileştirilen varlıkları nedeniyle her iki şirketin de milyarlarca dolarlık tazminat talepleri bulunuyor. Raporlara göre Trump yönetimi, şirketlere net bir mesaj ileterek “Hakların geri kazanılması, yatırımla mümkün olacak” vurgusunu yaptı.
Milyarlarca dolarlık borç
Trump’ın planı, yalnızca gelecekteki yatırımlarla sınırlı kalmıyor; aynı zamanda ‘ağır bir miras’ niteliğindeki hukukî ihtilafları da çözmeyi hedefliyor. ConocoPhillips, Hamaca ve Petrozuata gibi projelerinin millileştirilmesinin ardından uluslararası mahkemelerden aldığı kesin tazminat kararlarıyla 10 milyar doları aşan talepleriyle alacaklılar listesinin başında bulunuyor. Benzer şekilde, Exxon Mobil de Cerro Negro sahasıyla ilgili mahkeme kararlarıyla belirlenen milyarlarca dolarlık haklarını takip ediyor.
Trump’ın şirketlerin tazminatlarını geri alacaklarına dair açıklamaları, bu borçların petrol imtiyazlarına dönüştürülmesi niyetini açıkça ortaya koyuyor. ABD şirketleri, yeni üretimden elde edilecek gelir üzerinden alacaklarını tahsil edecek ve geçmişte el konulan varlıkların geri kazanımı için kapsamlı bir mali süreç başlatılacak.
Onarım faturası
Orinoco Kuşağı’nda bulunan petrol sahalarındaki durum trajik bir tablo çiziyor. On yıl önce günde 3,5 milyon varil üretim yapan altyapı, bugün ancak günlük bir milyon varil üretim gerçekleştirebiliyor.
Trump açık bir şekilde, “Sosyalistlerin yıktıklarını, milyar dolarlık yatırımlarıyla devlerimiz onaracak” dedi. Sektörü eski parlak günlerine döndürmenin başlangıç maliyeti yaklaşık 58 milyar dolar olarak öngörülüyor; bu tutarı çökmüş Venezuela hükümeti karşılayamıyordu. Bu durum, Amerikan şirketlerini ülkenin kaynakları üzerinde ‘yatırımcı’ konumuna getiriyor. Trump, bu şirketlerin yatırımlarının ‘yerin altından çıkan gelirlerden karşılanacağını’ taahhüt etti.
Ağır ham petrol ikilemi
ABD’nin hedefi yalnızca maddi kazançla sınırlı değil. Venezuela, ‘ağır ve asidik ham petrol’ rezervlerine sahip. Dünya genelinde dizel yakıtında yaşanan kıtlık ortamında Trump, bu petrolün kontrolünü ele geçirmenin ABD’ye küresel petrol türevleri fiyatları üzerinde ezici bir üstünlük sağlayacağını öngörüyor. Böylece fabrikalar ve Amerikan kamyonları için ucuz yakıt temin edilecek ve ABD’nin enerji alanındaki hâkimiyet vizyonu güçlendirilecek.
Jeopolitik riskler
ABD yönetimi, bu adımları Venezuela’yı kurtarmak ve ülkeyi demokratik yola geri döndürmek için ‘ustaca bir operasyon’ olarak tanımlarken, diplomatik ve ekonomik anlamda ciddi engeller ortaya çıkıyor. Venezuela’nın en büyük alacaklısı ve başlıca petrol alıcısı konumundaki Çin, Amerikan askeri operasyonlarını kınadı ve altyapı ile iletişim yatırımlarının dışında bırakılmasının yaratabileceği sonuçlara dikkat çekti.
Massachusetts, Boston Common'daki vatandaşlar, ABD'nin Venezuela'daki askeri operasyonlarını protesto ediyor. (AFP)
Bu arada analistler, geçiş sürecinin istikrarlı yürütülmesini sağlamak için yönetimin eski rejimin simgeleriyle, örneğin Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez ile nasıl bir ilişki kuracağına odaklanıyor. Ayrıca yatırımcıların, geçici hükümetin yasal ve mali çerçevesi netleşmeden büyük sermaye yatırımı yapmaya ne kadar güveneceği de soru işareti olarak öne çıkıyor.
Borçların buharlaşmasıyla ilgili endişeler
Öte yandan Pekin, bu adımları yalnızca bir ‘güvence operasyonu’ olarak görmüyor; Batı yarımküredeki stratejik çıkarlarına doğrudan bir saldırı olarak değerlendiriyor. Çin, Venezuela’nın en büyük alacaklısı konumunda ve enerji, iletişim ile altyapı sektörlerine yaptığı yatırımlar ve verdiği krediler 60 milyar doları aşıyor. Bu borçlar, tarih boyunca ‘petrol sevkiyat diplomasisi’ ile geri ödenmişti. Washington’un mutlak kontrol ilan etmesiyle Çin, yatırımlarının boşa gideceği endişesini taşıyor.
ABD’nin Çinli işletmecileri dışlamaya yönelik girişimi, Venezuela’yı yeni soğuk savaşta sıcak bir çatışma noktası haline getirebilir. Pekin’in, ülkenin enerji geleceğini kendi çıkarlarına ipotek eden borçları kolayca bırakmayacağı öngörülüyor.
Piyasalar temkinli
Washington’daki iyimser tonlara rağmen, finans piyasaları ve Rapidan Energy gibi danışmanlık çevreleri temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Analistler, ‘algının gerçeğin önüne geçebileceği’ uyarısında bulunuyor. Çünkü Venezuela’dan yoğun petrol akışı sağlamak, yarım yüzyıldır güncellenmemiş yıpranmış altyapıyı onarmak için 5 ila 10 yıl sürecek yoğun bir çalışma gerektiriyor. Burada bir diğer önemli engel de ‘yabancı varlıklar’. Çin ve Rusya, altyapı ve elektrik sektörlerinde karmaşık paylara sahip bulunuyor. Bu sürecin kesintiye uğraması halinde Trump, ‘ezici güç’ tehdidini gündeme getirerek petrol ambargosunun, eski rejimle ABD vizyonu dışında iş yapan her taraf üzerinde bir silah olarak kullanılacağını vurguladı. Tüm bunlar, dünyayı süper güçler arasındaki çatışmadan doğacak yeni Venezuela’nın sancılı doğumuna tanık olma durumuyla karşı karşıya bırakıyor.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
