Sputnik V aşısı, Rusya ve Slovakya arasında krize neden oldu

Slovakya Maliye Bakanı Igor Matoviç dün Bratislava’da Sputnik V aşısıyla ilgili konuşurken (Reuters)

Rusya, Slovakya’dan sözleşmelerde çok sayıda ihlal olduğu gerekçesiyle Sputnik V aşısının bir partisini iade etmesini istedi.
AP’nin haberine göre, Sputnik V’ye ait resmi Twitter hesabından yapılan açıklamada, Slovakya’nın, Sputnik V'yi test için Avrupa Birliği tarafından onaylanan ilaçların kontrol laboratuvarları ağının dışındaki bir laboratuvara göndererek aralarındaki anlaşmayı sabote ederek ihlal ettiği bildirildi.
Açıklamada, Slovakya Devlet İlaç Enstitüsü’nün (SUKL) iki ülke arasındaki mevcut anlaşmayı ihlal ettiği ve bununla ilgili provokatif eylemler gerçekleştirmeyi planladığı iddia edildi.
Bu bağlamda SUKL, AB tarafından akredite edilmiş resmi laboratuvar ağının, birlik içinde kayıtlı aşıların test edilmesiyle ilgili olduğunu ve Sputnik V aşısının bu kategoriye girmediğini açıkladı. Açıklamada SUKL’un gizlilik kapsamındaki belgeler olduğu gerekçesiyle Rusya ve Slovakya sözleşmesinin ayrıntıları hakkında hiçbir bilgiye sahip olmadığını kaydetti.
Rusya’nın açıklamaları, Slovakya’nın Sputnik V aşısının faydaları ve riskleri konusunda yeterli bilgi verilmediği duyurusundan saatler sonra yapıldı. SUKL, aşıyla ilgili klinik öncesi testler ve üretim gibi alanlarda yüzde 80 oranında veri eksikliği olduğunu duyurdu.
SUKL, Slovakya'ya verilen aşının % 91 etkili olduğu düşünülen "Sputnik V" aşısından farklı olduğunu ve The Lancet tıp dergisi tarafından yapılan deneylerde test edilen örneklerden farklı olduğunu iddia etti.
Sputnik V aşısı henüz AB’de halka açık kullanım için onay almadı. Ancak Avrupa İlaç Dairesi (EMA) geçtiğimiz ay Rus aşısı için kapsamlı inceleme başlattı ve Slovakya’ya gönderilen aşıyla ilgili verilerin Rusya’da kullanılandan farklı olduğunu rapor etti.
Rusya olayı yalan haber olarak nitelendirerek, Sputnik V aşısının tüm partileri aynı kalitede ve Gamaleya Merkezi'nde sıkı bir kalite kontrolünden geçtiğini kaydetti. Açıklamada Sputnik V aşısının kalitesinin 59 ülkenin düzenleyicileri tarafından doğrulandığı aktarıldı.
Slovakya’da siyasi durum Başbakan İgor Matoviç’in iki milyon doz aşı almak için Rusya ile gizli anlaşma imzalamasının ardından geçtiğimiz ay huzursuzluğa tanıklık etti. Geçtiğimiz Mart ayının başında Rusya’dan 200 bin doz aşı tedarik edilmesi, dört partili koalisyon hükümetini dağılmanın eşiğine getirdi.
Geçtiğimiz haftalarda Başbakanlık görevini Maliye Bakanı olarak değiştiren Matoviç, aşının geri kalanı konusunu tartışmak üzere önceki gün Moskova’ya ziyaret gerçekleştirdi. Rusya, Rus aşısının geliştirilmesi ve pazarlanmasında faaliyet gösteren Rus Doğrudan Yatırımlar Fonu'nun Başkanı Kiril Dimitriyev’in Slovakya Maliye Bakanı ile gerçekleştirdiği görüşmeyi ‘verimli ve yapıcı’ olarak nitelendirdi. Rusya Doğrudan Yatırım Fonu (RDIF), Slovakya'nın tedarik ettiği Sputnik V aşılarının AB tarafından akredite edilmiş bir laboratuvara gönderilmesini talep etti.
Matoviç Rusya ile imzalanan Sputnik V anlaşmasının muhaliflerine ithafen Facebook sayfasından yaptığı açıklamada, “Aptallar sizi tebrik ederim” şeklinde konuştu. Matoviç açıklamasında kolay pes etmediğini belirterek, yeni adımlar atmayı planladığını dile getirdi.