Ahmet Mustafa / Uluslararası ilişkiler uzmanı, Gazeteci
Geçen yıl Kovid-19 salgını nedeniyle dünya ekonomisinde yaşanan daralmaya rağmen Wall Street S&P endeksindeki en büyük şirketlerin icra kurulu başkanları, yani CEO’ların maaşları ve ikramiyeleri yüzde beş artarak toplam 13,4 milyon dolara ulaştı. Araştırma firması MyLog IQ tarafından yayınlanan verilere bu geçen yıl CEO’ların maaşlarında ve ikramiyelerinde ardı ardına yaşanan beşinci artış oldu.
Çalışmada S&P endeksine kayıtlı en büyük 400 şirketin başındaki CEO'ların maaşları araştırıldı. Söz konusu şirletler 2020 yılında hissedarlarına ortalama yüzde 8 oranında kazanç sağladılar. MyLog IQ, CEO’ların maaşlarını incelerken kurumsal verileri dikkate aldı.
The Wall Street Journal’da haberde yüksek kazanç sağlayan şirketlerin CEO’larının en yüksek maaşları almadıkları gibi kazançları düşük olan şirketlerin CEO’larının da düşük maaşlar kazanmadığı ortaya çıktı.
Çoğu şirkette CEO maaşları şirket hissesi olarak ödendiğinden toplam ücret ve ikramiye paketi bu hisselerin yıl içindeki performansına göre değişiyor. Sonuç olarak maaşlar ve ikramiyeler, şirketlerin salgından mümkün olduğunca az etkilenme yeteneklerine, krizden elde ettiği fırsatlara veya iyi performansı artırabilmelerine dayanıyor.
En yüksek gelirli CEO’lar
Salgından en kârlı çıkan sektörlerin başında dijital alanda faaliyet gösterenler geliyor. En yüksek ücretli beş CEO da yazılım alanında çalışan şirketleri yönetiyor. Wall Street Journal, MyLogIQ verilerini analiz ettiği haberinde geçen yıl başında maaş bordrosu en yüksek olan beş CEO’yun hangileri olduğunu açıkladı. Maaş ve ikramiye toplamı 50 milyon dolar olan CEO sayısı 2019'da iki iken geçen yıl yediye ulaştı.
En fazla kazanan isimlerin başında geçen yıl toplam maaşı ve ikramiyesi 200 milyon doları aşan, finansal yazılım şirketi Paycom Software'in kurucusu ve CEO'su Chad Richison var. İkinci sırada geçen yıl maaş ve ikramiye paketi 150 milyon doları aşan, video oyunu geliştiricisi Activision Blizzard’ın CEO'su Bobby Kotick yer alıyor. Üçüncü sıradaki isim, 2020'de maaşı ve ikramiyeleri 130 milyon doları aşan, biyoteknoloji şirketi Regeneron Pharmaceuticals’ın CEO’su Leonard Schleifer. Bu isimleri her biri 75 milyon dolar kazanç sağlayan DaVita’nın CEO’su Javier Rodriguez ve General Electric'in CEO’su Lawrence Culp takip ediyor.
Ancak haberde de belirtildiği gibi bu sıralama, şirketler tarafından tescil edilen resmi verilere dayanıyor. CEO’lar için belirlenen ücretlerde, şirketin performansının değişmesinden dolayı artış ya da azalma yaşanabiliyor. Örneğin General Electric Yönetim Kurulu, CEO Lawrence Culp’a 2020 maaşı içinde 57 milyon dolar değerinde hisse verdi. Ancak yıl sonunda bu hisselerin değeri değerleri 100 milyon dolara ulaştı.
En düşük gelirli CEO’lar
S&P endeksinde yer alan en büyük şirketlerin maaş ve ikramiye paketlerinde maaşı 5 milyon doları aşmayan en düşük ücretli CEO'ların sayılarının son yıllarda 28 ila 33 arasında değişti. Geçen yıl bu sayı sadece 24 oldu.
5 milyon dolardan az kazananlar arasında Twitter CEO'su Jack Dorsey ve enerji altyapı şirketi Kinder Morgan CEO’su Steven Kean var. Listedeki en düşük maaşlı isim ise Tesla’nın CEO'su milyarder Elon Musk. Resmi verilere göre Musk, 2020 yılı için maaş ya da ikramiye adı altında herhangi bir ücret almadı.
Musk, 2018 maaş ve ikramiye verilerine göre söz konusu dönemde kendisine verilen ve geçen yıl 32 milyar dolarlık piyasa değeri olan hisse senedi opsiyonlarından yararlandı. Diğer yandan Tesla şirketi, hissedarları için en yüksek getiri ile 2020 yılında performansı parlayan şirketler listesinin başında yer alıyor.
Verilere göre üst düzey performans gösteren ve hissedarlarına iyi kazanç sağlayan en büyük beş şirketin CEO'ları, 13 milyon dolardan fazla olan ortalama maaşlarından ve ikramiyelerden daha az kazandılar. Bunlar arasında en iyi performans gösteren Tesla'nın CEO’su Musk’ın resmi CEO maaş ‘sıfır’ olarak geçiyor. E-ticaret şirketi Etsy’nin CEO’su Josh Silverman'ın 2020'deki kazancı ise sadece 1,9 milyon dolar. Geçen yıl 3,9 milyon dolar kazanan Penn National Gaming CEO’su Jay Snowden için de durum aynı.
Geçen yıl en iyi performans gösteren 25 şirketten 12'sinin teknoloji alanında faaliyet gösterdiği, dördünün ise sağlık ve tıp sektöröünden olduğu kaydedildi.
Buna karşılık geçen yıl en kötü performans gösteren beş şirket ise CEO’larına genel 2020 ortalamasının üzerinde bir ödeme yaptı. Örneğin Norwegian Cruise Line, büyük şirketler arasında en kötü performans gösteren şirket olarak ön plana çıktı. Ancak CEO'su Frank Del Rio 2020'de 36.4 milyon dolar kazandı. Onu geçen yıl CEO’su Vicki Hollub'a 14,2 milyon dolar ödeyen Occidental Petroleum izledi.
