Suudi Arabistan ve Umman Yemen’de siyasi çözümünde mutabık

Suudi Veliaht Prensi, Neom Bay Havaalanı’nda Umman Sultanı'na veda etti (SPA)
Suudi Veliaht Prensi, Neom Bay Havaalanı’nda Umman Sultanı'na veda etti (SPA)
TT

Suudi Arabistan ve Umman Yemen’de siyasi çözümünde mutabık

Suudi Veliaht Prensi, Neom Bay Havaalanı’nda Umman Sultanı'na veda etti (SPA)
Suudi Veliaht Prensi, Neom Bay Havaalanı’nda Umman Sultanı'na veda etti (SPA)

Suudi Arabistan ve Umman, Yemen krizine siyasi bir çözüm bulunması ve Yemen halkının insani acılarına son verilmesi yönündeki çabalarını sürdürme konusunda hemfikir olduklarını açıkladı. İki ülke aynı zamanda bölgesel ve uluslararası güvenlik ve istikrarın sağlanması için İran'ın nükleer ve füze dosyasını tüm bileşenleri ve sonuçlarıyla birlikte ciddi ve etkili bir şekilde ele almanın ve bu yönde işbirliğinde bulunmanın önemini vurguladı.
Umman Sultanı Heysem bin Tarık'ın Suudi Arabistan ziyareti sona ermeden önce Riyad ve Maskat’ın yaptığı ortak açıklamada, Yemen krizine yönelik kapsamlı bir siyasi çözümün Körfez Girişimi’ne ve uygulama mekanizmasına, Yemen’de düzenlenen Ulusal Diyalog Konferansı çıktılarına, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2216 sayılı kararına ve Suudi Arabistan'ın Yemen krizini sona erdirip Yemen halkının insani acılarına son verme girişimine dayanması gerektiği belirtildi.
Bölgesel ve uluslararası güvenlik ve istikrarın sağlanması için İran'ın nükleer ve füze dosyasını tüm bileşenleri ve sonuçlarıyla birlikte ciddi ve etkili bir şekilde ele almanın ve bu yönde işbirliğinde bulunmanın önemini vurgulayan iki ülke, iyi komşuluk, BM kararlarına ve uluslararası meşruiyete saygı ve bölgeyi tüm istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerden koruma ilkelerinin altını çizdi. Aynı zamanda tutumlarını kendi çıkarlarına hizmet edecek, bölge ve dünyada güvenlik ve istikrarı destekleyip geliştirecek şekilde koordine etme çalışmalarını teyit etti.
Sultan Heysem bin Tarık, Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz'i Umman Sultanlığını ziyaret etmeye davet etti.
Çeşitli alanlarda ikili ilişkilerini güçlendirmek için dışişleri bakanları başkanlığında Suudi-Umman Koordinasyon Konseyi’nin kurulmasına yönelik anlaşmalarını memnuniyetle karşılayan iki taraf, doğrudan kara yolu ve sınır çıkışının açılmasını hızlandırma yönünde ilgili makamlara talimat verme üzerine anlaştı. Nitekim bu gelişme, iki kardeş ülke arasında istenen ekonomik entegrasyonun sağlanması için vatandaşlarının sorunsuz hareket etmesine ve tedarik zincirlerinin entegrasyonuna katkıda bulunacak.
Yetkilileri arasındaki etkili iletişimi memnuniyetle karşılayan iki ülke, aralarında çeşitli ekonomi, ticaret, yatırım, güvenlik, kültür, diplomasi ve eğitim alanlarında, aynı zamanda ortak çıkarlarını artıracak, iki ülkenin halklarına refah getirecek her şeyde işbirliğine yönelik bir dizi anlaşma ve mutabakat zaptı imzalanması için çalışılacağını belirtti.
Kamu ve özel sektörü, iki halkın arzularını gerçekleştirecek kaliteli ticaret ve yatırıma ulaşmaları yönünde teşvik ederek ekonomik işbirliğinin hızını artırma konusundaki kararlılıklarını teyit den iki ülke, Suudi Arabistan’ın 2030 Vizyonu ve Umman’ın 2040 Vizyonu hedeflerine ulaşılmasına katkıda bulunacaklarını vurguladı. Aynı zamanda Dukm bölgesindeki yatırımlar ve enerji alanında işbirliğinin yanı sıra gıda güvenliği alanında ortaklık kurulacağını, çeşitli kültür, spor ve turizm faaliyetlerinde işbirliği de dahil olmak üzere bir dizi ortak girişim başlatılacağını belirtti.
Suudi Odalar Birliği Başkanı, Umman Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı ve Suudi-Umman İş Konseyi'nin her iki taraftan başkanlarının katılımıyla Suudi-Umman İş Konseyi'nin bu ayın başlarında video konferans yoluyla toplanması da memnuniyetle karşılandı. Nitekim bu gelişme, iki ülkedeki özel sektörlerde doğrudan ve dolaylı yatırım fırsatlarının ve işletme sahipleri arasındaki ziyaret alışverişinin artırılmasını, konferanslar ve sergiler düzenlenmesini ve iki ülkede ekonomik projeler yapılmasını sağlayacak.
Umman ve Suudi Arabistan, çevre, gıda güvenliği ve Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bin Abdülaziz tarafından açıklanan Yeşil Orta Doğu Girişimi alanlarında iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini de teyit etti.
İki taraf da tüm dünyayı etkisi altına almaya devam eden koronavirüs salgını nedeniyle piyasalardaki zayıf talebe rağmen Suudi Arabistan başta olmak üzere Umman'ın da katılımıyla OPEC Plus ülkelerinin petrol piyasalarında istikrar ve dengeyi sağlar nitelikteki çabalarına övgüde bulunarak petrol piyasalarındaki istikrarı desteklemek için işbirliğine devam edilmesi gerektiğini vurguladı. Sera gazı emisyonlarının yol açtığı zorlukların üstesinden gelme yönünde G-20’nin entegre ve kapsamlı bir çerçeve olarak onayladığı dairesel karbon ekonomisi yaklaşımının uygulanmasına yönelik işbirliğinin artırılmasını da memnuniyetle karşıladı. Bu, aynı zamanda azaltma, yeniden kullanım, geri dönüşüm ve imha olmak üzere dört bileşeninin uygulanması yoluyla emisyonları yönetmenin ekonomik olarak sürdürülebilir yolunu temsil eden bir yaklaşım sayılıyor.
İki ülke, ilgili makamları ileri teknolojiler, inovasyon, enerji projeleri, yenilenebilir enerji, endüstri, sağlık ve ilaç endüstrilerinde aralarındaki karşılıklı yatırım fırsatlarını incelemeye, gayrimenkul, turizm, petrokimya, tedarik zincirleri ve lojistik ortaklıklar, aynı zamanda her iki ülkeye de fayda sağlayan bilgi teknolojisi ve finansal teknoloji alanlarında gelişme sağlamaya yönlendirme üzerine anlaştı. Mevcut yetenekleri ve iddialı fırsatları göz önünde bulunduran iki taraf, Suudi şirketlerinin Umman Sultanlığının amaçladığı kaliteli projelere yaptıkları yatırımları memnuniyetle karşıladı.
Veliaht Prens, Savunma Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Muhammed bin Selman, iki günlük Suudi Arabistan ziyaretini tamamlayan Umman Sultanı Heysem bin Tarık’ı Neom Bay Havaalanı’ndan uğurladı. Uğurlamaya Tebük Valisi Prens Fahd bin Sultan, İçişleri Bakanı Prens Abdulaziz bin Suud bin Nayef ve Umman'ın Suudi Arabistan Büyükelçisi Faysal bin Türki Al Said de yer aldı.



Suudi Arabistan, HDK'nin Kordofan'daki saldırılarını şiddetle kınadı

 Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)
Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)
TT

Suudi Arabistan, HDK'nin Kordofan'daki saldırılarını şiddetle kınadı

 Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)
Doğu Darfur'daki HDK Unsurları (videodan ekran görüntüsü)

Suudi Arabistan, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) el-Kuvek Askeri Hastanesi'ne, Dünya Gıda Programı'na (WFP) ait bir yardım konvoyuna ve yerinden edilmiş sivilleri taşıyan bir otobüse yönelik gerçekleştirdiği suç teşkil eden saldırıları şiddetle kınadı. Bu saldırılar, aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu onlarca silahsız sivilin ölümüne ve Sudan'ın Kuzey ve Güney Kordofan eyaletlerindeki yardım tesislerine ve konvoylarına zarar verilmesine yol açtı.

Suudi Arabistan, Dışişleri Bakanlığı tarafından dün yayınlanan açıklamada, bu eylemlerin tamamen haksız ve tüm insani normların ve ilgili uluslararası anlaşmaların açık bir ihlali olduğunu teyit etti. Krallık, HDK'nin bu ihlallere derhal son vermesini ve uluslararası insani hukuk ve 11 Mayıs 2023'te imzalanan Cidde Deklarasyonu (Sudan'daki Sivillerin Korunmasına İlişkin Taahhüt) uyarınca, ihtiyaç sahiplerine yardım ulaştırılmasını sağlama konusundaki ahlaki ve insani yükümlülüğüne uymasını talep etti.

Suudi Arabistan, Sudan'ın birliğini, güvenliğini ve istikrarını, meşru kurumlarının korunmasını ve yabancı müdahaleyi reddettiğini yineledi. Ayrıca, siyasi bir çözümü desteklediklerini iddia etmelerine rağmen, bazı tarafların yasadışı silah, paralı asker ve yabancı savaşçıların sürekli akışını kınadı. Bu davranış, çatışmayı uzatmanın ve Sudan halkının acılarını artırmanın önemli bir faktörüdür.

Sudan Doktorlar Ağı'na göre, HDK'nin Dubeyker bölgesinden Kuzey Kordofan Eyaleti'ndeki el-Rahad şehrine yerinden edilmiş insanları taşıyan bir araca saldırması sonucu, aralarında sekiz çocuk ve birkaç kadının da bulunduğu 24 kişi öldü.


Arap-Sloven görüşmelerinde barış planının başarısını sağlamaya yönelik çabalar ele alındı

Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
TT

Arap-Sloven görüşmelerinde barış planının başarısını sağlamaya yönelik çabalar ele alındı

Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)
Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün düzenlenen genişletilmiş görüşmelere katılan bakanların toplu fotoğrafı (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Ljubljana'da dün yapılan Arap-Sloven görüşmelerinde, ABD Başkanı Donald Trump tarafından başlatılan barış planının ilerletilmesi ve 1967 sınırları içinde, Doğu Kudüs'ün başkenti olduğu, iki devletli çözüme dayalı bağımsız ve egemen Filistin devletini içeren net bir siyasi ufka doğru ilerleme çabaları ele alındı.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Mısırlı mevkidaşı Bedr Abdulati, Bahreynli mevkidaşı Abdullatif el-Zayani, Ürdün Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ayman Safadi ve Katar Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Sultan Al-Muraikhi ile birlikte Slovenya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri ve Avrupa İşleri Bakanı Tanja Fajon ile kapsamlı görüşmeler gerçekleştirdi.

Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün yapılan genişletilmiş görüşmelerden (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)Slovenya'nın Ljubljana kentinde dün yapılan genişletilmiş görüşmelerden (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Bakanlar, bölgesel ve uluslararası güvenlik ve istikrarı, özellikle de Gazze'deki durumu iyileştirmenin yollarını görüştüler. Ateşkes anlaşmasına uyulması ve hükümlerinin tam olarak uygulanmasının yanı sıra Gazze Şeridi'ne yeterli ve sürekli insani yardımın ulaştırılmasının sağlanmasının gerekliliğini vurguladılar.

Bakanlar ayrıca işgal altında bulunan Batı Şeridi'ndeki durumu da ele aldılar; İsrail'in oradaki yasadışı tek taraflı önlemlerinin ve işgal altındaki Kudüs'te İslami ve Hristiyan kutsal yerlerine yönelik ihlallerinin durdurulmasının gerekliliğini vurguladılar; bu ihlaller gerilimi artırdığını ve gerilimi azaltma çabalarını baltaladığını belirttiler.

Prens Faysal bin Ferhan, dün Slovenya'nın başkenti Ljubljana'da düzenlenen genişletilmiş görüşmeler oturumunda (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)Prens Faysal bin Ferhan, dün Slovenya'nın başkenti Ljubljana'da düzenlenen genişletilmiş görüşmeler oturumunda (Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı)

Bakanlar ayrıca Slovenya'nın Filistin halkının meşru haklarına verdiği desteği ve iki devletli çözüm temelinde Filistin Devleti'ni tanımasını da takdir ettiler.

Görüşmelerde bölgedeki gelişmeler, müzakere ve diyalog yoluyla gerilimlerin azaltılması yolları ve Rusya-Ukrayna krizinin çözümüne yönelik çabalar da ele alındı.


Erdoğan’ın ziyareti sonrası Ankara-Riyad hattında ekonomik sıçrama

3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Erdoğan’ın ziyareti sonrası Ankara-Riyad hattında ekonomik sıçrama

3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
3 Şubat’ta Riyad’da Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmeden bir kare (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a gerçekleştirdiği ziyaret, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir ivme sağladı ve ticaret, enerji ile ortak yatırımlar alanlarında yeni iş birliği ufukları açtı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çarşamba günü Riyad’a yaptığı ziyaretin ardından yayımlanan ortak bildiride, iki ülkenin siyasi ve ekonomik ortaklıklarını ileriye taşıma konusundaki kararlılığı vurgulandı.

Bildiride, Riyad’ın Suudi Arabistan 2030 Vizyonu ile Ankara’nın Türkiye Yüzyılı Vizyonu’nun sunduğu fırsatlardan yararlanarak ekonomik ve yatırım ortaklığını derinleştirme konusunda mutabık kaldığı belirtildi. Bu çerçevede, petrol dışı ticaretin geliştirilmesi, özel sektörün rolünün güçlendirilmesi ve Suudi-Türk İş Konseyi’nin etkinleştirilmesi öncelikler arasında yer aldı.

Enerji alanında iş birliği

Enerji alanı, iki tarafın da özel önem verdiği başlıklar arasında öne çıktı. Ortak bildiride; petrol, petrokimya ve yenilenebilir enerji alanlarında iş birliğinin yanı sıra elektrik enterkoneksiyonu, temiz hidrojen ve enerji tedarik zincirleri konularının ele alındığı, bunun enerji güvenliği ve sürdürülebilirliğini güçlendireceği vurgulandı.

xdfvgthy
Erdoğan’ın ziyareti kapsamında Riyad’da yenilenebilir enerji alanında iş birliği anlaşmasının imzalanması sırasında Suudi Arabistan ve Türkiye enerji bakanları (Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’nın X hesabından)

Taraflar ayrıca, küresel enerji dönüşümünü desteklemek amacıyla madencilik ve kritik mineraller alanında iş birliğini teyit etti. Ziyaret kapsamında toplanan Suudi-Türk Koordinasyon Konseyi toplantısında enerji, adalet, uzay ile araştırma-geliştirme alanlarını kapsayan çok sayıda anlaşma ve mutabakat zaptı imzalandı.

Bu çerçevede, enerji alanındaki stratejik iş birliğini somutlaştırmak amacıyla Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman ile Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar arasında, 2 milyar dolarlık yenilenebilir enerji yatırımlarını kapsayan bir anlaşma imzalandı. Anlaşma, yenilenebilir enerji santrali projelerinde iş birliğini öngörüyor.

Anlaşmanın; yenilenebilir enerji, yeşil teknolojiler alanlarında iş birliğini güçlendirmeyi, yüksek kaliteli projelerin geliştirilmesi ve hayata geçirilmesini desteklemeyi, enerji arz güvenliğini artırmayı ve düşük karbonlu ekonomiye geçişi hızlandırmayı hedeflediği belirtildi.

dfgthy
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Riyad’da Suudi ve Türk heyetlerinin katılımıyla gerçekleştirilen geniş kapsamlı toplantıda (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Bu kapsamda, Türkiye’de toplam 5 bin megavat kurulu güce sahip güneş enerjisi santrali projelerinin iki aşamada geliştirilmesi planlanıyor. İlk aşamada Sivas ve Karaman illerinde toplam 2 bin megavat kapasiteli iki güneş enerjisi santrali kurulacak. İkinci aşamada ise taraflar arasında belirlenecek çerçeve doğrultusunda 3 bin megavat ilave kapasite hayata geçirilecek.

İlk aşama projelerinin, Türkiye’deki diğer yenilenebilir enerji santrallerine kıyasla son derece rekabetçi elektrik satış fiyatları sunacağı belirtilirken, yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırımla hayata geçirilecek bu santrallerin 2 milyondan fazla Türk hanesine elektrik sağlayacağı ifade edildi. Üretilen elektriğin, devlete ait bir Türk şirketi tarafından 30 yıl süreyle satın alınacağı, projelerin uygulanması sırasında yerli ekipman ve hizmetlerden azami ölçüde yararlanılacağı kaydedildi.

Türkiye’ye doğrudan yatırımlar ivme kazandı

Türkiye Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, anlaşmanın imzalanmasına ilişkin değerlendirmesinde, bunun Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırım akışına önemli bir katkı olduğunu söyledi.

Şimşek, çarşamba günü X platformundaki paylaşımında, Türkiye’ye yönelik doğrudan yabancı yatırımların hızlandığını ve bunun uygulanan ekonomik programa duyulan güveni yansıttığını belirtti. Suudi Arabistan ile imzalanan anlaşma kapsamında yenilenebilir enerji projelerine yönlendirilecek 2 milyar dolarlık yatırımın, yeşil dönüşümü hızlandıracağını, enerji güvenliğini güçlendireceğini ve enerji ithalatına olan yapısal bağımlılığı azaltacağını vurguladı.

Şimşek, 2025 yılının ilk 11 ayında Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımların 12,4 milyar dolara ulaştığını, bunun 2024’ün aynı dönemine göre yüzde 28 artış anlamına geldiğini kaydetti.

Son iki yılda Suudi Arabistan-Türkiye ekonomik ilişkilerinde kaydedilen hızlı gelişme, ticaret hacmine de yansıdı. Türkiye’nin bu ilişkilere verdiği önemin bir göstergesi olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan, Riyad ziyaretine, Suudi Arabistan ile ticari ve ekonomik ilişkileri geliştirmekle ilgilenen yaklaşık 200 şirket temsilcisinden oluşan geniş bir iş heyetiyle katıldı.

Özel sektörün iki ülke arasındaki ortaklıkta kilit rol oynadığı vurgulanırken, Erdoğan’ın ziyareti kapsamında toplanan Suudi-Türk Ekonomi Forumu Konseyi’nde, ortak projelerin uygulanmasında yeni bir aşamaya geçilmesi hedefi dile getirildi.

Ticarette hızlanan büyüme

Türk şirketlerinin Suudi Arabistan’daki doğrudan yatırımları 2 milyar doları aşmış durumda. Bu yatırımlar; imalat, gayrimenkul, inşaat, tarım ve ticaret gibi çeşitli sektörlere yayılıyor.

Türkiye Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, Suudi Arabistan ile ticaretin hızla büyüdüğünü belirterek, yurt dışında Türk müteahhitlik şirketlerinin faaliyetlerinde bir miktar yavaşlama görülmesine rağmen, Suudi Arabistan’da hâlen çok önemli projeler yürütüldüğünü söyledi.

Şarku'l Avsat'ın Suudi Arabistan’ın resmi kurumlarından aktardığı verilere göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 8 milyar dolara ulaştı ve bir yıl içinde yüzde 14 büyüme kaydetti. Geçen yılın sonuna kadar Suudi Arabistan’da faaliyet gösteren Türk şirketleri için 1473 yatırım kaydı düzenlendi.

fgt
3 Şubat’ta Riyad’da gerçekleştirilen Suudi-Türk Yatırım İş Birliği Forumu’ndan bir kare (Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın X hesabından)

Suudi Arabistan, Türkiye’ye ham petrol ve petrokimya ürünleri ihraç ederken; Türkiye’den halı, inşaat amaçlı işlenmiş taşlar, tütün ürünleri, gıda ve mobilya gibi çeşitli ürünler ithal ediyor.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2015’te 5,59 milyar dolar, 2016’da 5,007 milyar dolar, 2017’de 4,845 milyar dolar, 2018’de 4,954 milyar dolar ve 2019’da 5,107 milyar dolar oldu.

Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de yaşanan düşüşün ardından ticaret yeniden yükselişe geçti; 2022’de 6,493 milyar dolar, 2023’te 6,825 milyar dolar olan ticaret hacmi, 2024’te 7 milyar doların üzerine çıktı.

2025’te Türkiye’nin Suudi Arabistan’a ihracatı 3 milyar 149,6 milyon dolara ulaştı; toplam ticaret hacmi ise yaklaşık 8 milyar dolar olarak kaydedildi.