Irak’ta Kuveyt’e ödenen savaş tazminatı dönemi bitiyor

Irak güçleri 1990 yılında Kuveyt’e girmişti. (AFP Arşiv)

Irak, 1990'da Kuveyt'i işgal etmesinin ardından kendisine dayatılan mali tazminat dosyasını, Birleşmiş Milletler (BM) Tazminat Komisyonu ile yapılacak 9 Şubat'ta müzakerelerin ardından kesin olarak kapatmayı umut ediyor.
Sürecin planlanan gibi ilerlemesi halinde Irak ağır maddi tazminat ödeme dönemine veda edebilir. Bu, ekonomi uzmanlarına göre her yıl ödenen toplam tazminat miktarı tutarındaki yaklaşık iki milyar doların yıllık olarak ülkenin mali bütçesine ekleneceği anlamına geliyor.  
1991'de kurulan bir BM Tazminat Komitesi, Bağdat'ı bireylere, şirketlere, devlet kuruluşlarına ve Irak'ın Kuveyt'i işgali nedeniyle kayba uğrayan taraflara 52,4 milyar dolar tazminat ödemeye mecbur etti.
Mali Uzmanlar Komitesi Başkanı Dr. Abdulbasit Turki, BM Tazminat Komitesi'nin Kuveyt'in işgaline ilişkin  önümüzdeki şubat ayında düzenlenecek toplantılarına katılma daveti aldı.
Eski Irak Merkez Bankası Başkanı Turki, Şarku'l Avsat'a verdiği demeçte şunları söyledi:
“Banka, Kuveyt'in 43 milyon dolar olduğu tahmin edilen son tazminatını 21 Ekim'de ödedi. Tazminat dosyasını kalıcı olarak kapatmak amacıyla yapılacak görüşmeler önümüzdeki şubat ayında başlayacak. Görüşmeler dosyanın tamamen kapatılmasına ilişkin uluslararası kararı vermek üzere New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’ne sunulacak idari kararların alınmasını sağlayacak. Irak’ı tazminatın tüm sonuçlarından kurtarma çağrımızın yerine gelmesi için çalışacağız. Dışişleri Bakanlığı ve ilgili makamlar Birleşmiş Milletler Sözleşmesi'nin 7’nci bölümünün hükümlerinden Irak'ın tamamen çıkarılmasını içeren bir karar taslağı hazırlamalı.”
Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 7’nci bölümü, ekonomik yaptırımlardan güce başvurmaya kadar barışı tehdit eden çeşitli unsurlar olduğunda ‘zorlayıcı önlemleri’ almayı öngörüyor. Ayrıca zorlayıcı önlemler uygulanmadan önce bir ülkeye, Güvenlik Konseyi tarafından belirlenen hedeflere uyması için baskı yapılmasına olanak sağlıyor.
Irak, ülkenin büyük bir bölümünü kontrol eden DEAŞ'e karşı savaş sırasında, 2014 yılında ödeme yapmayı bırakmıştı. Ancak tazminat ödemeye 2018'de yeniden başladı.
Irak Başbakanı'nın mali işlerden sorumlu danışmanı Mazhar Muhammed Salih dün Irak resmi haber ajansı INA'ya şu açıklamada bulundu:
“Irak, Kuveyt Savaşı için tazminat ödeme dosyasını tamamladı. 45 milyon doların altındaki son taksidini de ödedi. Böylece Irak, 1991 yılında Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’nin 7’nci bölümü ve ilgili Güvenlik Konseyi kararları kapsamında kendisine yüklenen tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş oldu. Tazminat dosyası Irak'a yaklaşık 52,4 milyar dolara mal oldu. Bu az bir miktar değil. Çünkü bu miktar Irak'ı uzun yıllar yeniden canlandıracak bir elektrik şebekesi sistemi kurmasına yetiyor. Kuveyt tazminat dosyasının kapatılması, Irak'ın ekonomik tarihi açısından yeni bir sayfadır. Tazminat dosyası Irak'a günlük 6 ila 7 milyon dolara mal oluyordu. Irak'ın cari ihracatından elde edilen ve yılda iki milyar doları aşan bu fonlar ülke bütçesine eklenecek. Bu fonların kalkınmaya, yani işgücünü çalıştıran ve gelir getiren yatırım projelerine gideceğini umuyorum. Ayrıca tazminat dosyasının kapatılması, 7’inci bölüm ile ilgili diğer davaların kapatılmasının da başlangıcıdır.”
Iraklı Ekonomi Uzmanı Basim Antuvan da Kuveyt tazminat dosyasını kapatmanın Irak'a ve yatırımlarına olan güveni yeniden tesis edeceği görüşünde:
“Bu, birçok ülke ve şirket nezdinde Irak’ın imajını ve itibarını artırmanın yanı sıra ülke halkına hizmet etmek, ayrıca yabancı vatandaşların Irak'a olan güvenini artırmak için önemli.”