ABD Başkanı Joe Biden, Ortadoğu gezisinin ikinci durağı kapsamında bugün (Cuma) ziyaret edeceği Suudi Arabistan’a çantasında üç dosya ile gidecek. Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman ile ikili görüşmelerde bulunması beklenen Biden, Cumartesi günü Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin liderlerini içeren bir Körfez zirvesine katılacak.
ABD Başkanı ayrıca Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Irak Başbakanı Mustafa el-Kazımi ile de görüşecek. ABD-Körfez görüşmelerinin öncelikleri arasında İran tehditleriyle yüzleşmek, Yemen savaşını sona erdirmenin yollarını tartışmak ve enerji sorunu yer alıyor.
Biden, yönetiminin nükleer anlaşmayı canlandırma çabaları konusunda Körfez ülkelerine güvence vermek için çalışıyor. ABD Başkanı’nın Tahran'ın tehditlerine ve istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı koymak için genişletilmiş bir güvenlik ittifakının kurulduğunu duyurması bekleniyor.
ABD Başkanı ayrıca Suudi Arabistan liderliğiyle yaptığı görüşmelerde Yemen'deki kırılgan ateşkesi istikrara kavuşturmanın yollarını tartışacak. Bu konuda ilk hedef, barışın önünü açacak kalıcı bir ateşkese ulaşmak.
Biden ayrıca Körfez ülkelerini, fiyatları düşürmek için petrol üretimlerini artırmaya ikna etmeyi umuyor. ABD Başkanı, İsrail ve Batı Şeria'da yaptığı görüşmelerin sonuçlarını da gözden geçirecek.
İran'ın tehditlerine karşı koymak
Biden, Cidde'ye hareket etmeden önce, Doğu Kudüs'teki Zeytin Dağı'nda bulunan Batı Şeria ve Augusta Victoria Hastanesi'ni ziyaret edecek. Bu ziyaretten önce ABD Başkanı Kudüs Hastaneler Ağı'nı finanse etmek için 100 milyon dolarlık bir yardım paketi açıkladı.
Diğer yandan ABD Başkanı Biden Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ile de ikili görüşmelerde bulunacak. Üst düzey bir ABD'li yetkili Çarşamba akşamı gazetecilere verdiği demeçte, Biden ve Abbas görüşmesinin hem Gazze hem de Batı Şeria'da dördüncü nesil yeteneklerin geliştirilmesi de dahil olmak üzere Filistin ekonomik fırsatlarını geliştirme yollarını ele alacağını söyledi.
İsrail Başbakanı Yair Lapid ile ikili bir görüşme gerçekleştiren Biden, İsrail ve Batı Şeria'da 48 saat geçirdi. Bu süre zarfında ABD'nin İsrail'in güvenliğini destekleme ve İran'ın nükleer bomba elde etmesini önlemenin yanı sıra bölgedeki güvenlik çabalarını güçlendirme ve iki devletli çözümü koruma yollarını tartıştı. Toplantı, iki ülke arasındaki güçlü bağları teyit eden ve ABD ile İsrail arasındaki uzun vadeli güvenlik ilişkilerini genişleten ‘Kudüs Deklarasyonu’ adı verilen yeni bir ortak bildirgenin imzalanmasına tanık oldu. İran'ın nükleer silah edinmesine asla izin vermeme ve İran'ın istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı koyma konusunda net bir taahhüt içeren deklarasyon ayrıca, gıda güvensizliğinden Ukrayna savaşına kadar küresel sorunları ele alarak İbrahim Anlaşmalarını ve İsrail'in bölgeye entegrasyonunun genişlemesini destekliyor.
Üst düzey bir ABD'li yetkili, Biden yönetiminin İsrail'e, güvenlik desteği olarak 4.8 milyar dolar verdiğini söyledi. Bu rakamın içerisinde özellikle Mayıs 2021'de Hamas'ın füze saldırılarından sonra Demir Kubbe'nin yenilenmesi için verilen 1 milyar dolarlık destek de var. Yetkili, Başkan Biden ve ekibinin İsrail hükümetinin İran'ın saldırganlığına ve faaliyetlerine karşı koyma çabalarıyla koordineli hareket ettiğini vurguladı.
ABD’li yetkili, “İran, Viyana'da müzakere edilen anlaşmayı imzalamak isterse diplomasiye kapı açık. Biz bunu yapmaya hazır olduğumuz konusunda çok netiz. İran hazır değilse, yaptırımlarımızın baskısını artırmaya ve İran'ın diplomatik izolasyonunu güçlendirmeye devam edeceğiz" dedi.
Biden'ın İran dosyası ile ilgili İsraillilerle iyi istişarelerde bulunduğunu vurgulayan Amerikalı yetkili, Suudi Arabistan'daki tartışmaların ve KİK+3 (Körfez ülkeleri ve Mısır, Ürdün, Irak) zirvesinde de İran dosyasının yer alacağını kaydetti.
İki devletli çözüm
Biden İran tehditlerini ele almanın yanı sıra ziyareti sırasında iki devletli çözümü korumanın önemini de vurguladı.
ABD Başkanı Perşembe günü İsrail Başbakanı Yair Lapid, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ve eski Başbakan Binyamin Netanyahu da dahil olmak üzere çok sayıda İsrailli yetkiliyle bir araya geldi.
Biden, İsrailli ve Filistinli liderlerle yaptığı görüşmelerde iki devletli çözüme desteğinin sürdüğünü vurguladı. Bu çözümün ‘hem İsrailliler hem de Filistinliler için özgürlük, refah ve demokrasi’ sağlamanın en iyi yolu olduğunun altını çizdi. Ancak Biden aynı zamanda bunun ‘kısa vadede’ olmayacağını da belirtti.
ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Biden'ın bu ziyaret sırasında İsrail ve Filistin tarafları arasındaki müzakereleri sürdürmeye yönelik herhangi bir teklif sunmayacağını kaydetti.
