2014 Eylülü’ndeki darbeden bu yana Husilerin kontrolündeki Sana'da ikamet eden ve İman müstear ismini kullanan feminist aktivist, Yemen'deki siyasal ve toplumsal krizi şu sözlerle özetledi:
“Siyasi sistemden kadınlara parlamentodaki, hükümetteki ve diğer devlet organlarındaki pozisyonların üçte birini vermesini talep ediyoruz. Husilerin kontrolündeki bölgelerdeki hedefimiz, yurt içi ve yurt dışı seyahatlerinde mahremsiz yolculuk yasağını kaldırmak".
Şarku'l Avsat'a verdiği röportajda İman, "Darbeden bu yana Yemenli kadınlar Husiler tarafından hedef alınıyor, kadınlar sanki ülkenin her yerindeki trajedilerin sebebiymiş gibi, Husi liderler kürsülerinden kışkırtıcı konuşmalar yapıyorlar" diye konuştu.
İman, kadınların kaybettiği birçok kazanımdan bahsetti. Bunların sonuncusu ise anayasa ve kanunla güvence altına alınan seyahat etme hakkı.
İman sözlerine devamla şunları söyledi: “Bugün bir mahrem olmadan Sana'dan ayrılamam. Bir kadının ailesinin sorumluluğunu taşıdığını ve para kazanması için çalışması gerektiğini düşündüğünüzde durumun ne kadar zor bir hal aldığını anlayabilirsiniz. Bugün Husilerin yasaklamaları sebebiyle kadınların bir mahrem olmadan hareket etmeleri yasak. Kadının ailesinin ihtiyaçlarını karşılamak için kazandığı miktar şimdi yanında götürmek zorunda kaldığı mahremi için harcanıyor".
Yemenli aktivist, yanlarında mahrem olmadan Sana havaalanından seyahat etmenin kadınlara yasak olduğunu, seyahat hakkının kadınların kaybettiği tek kazanım olmadığını, aynı zamanda siyasi katılım hakkını tamamen kaybettiklerini aktardı.
Kadınlara karşı açık düşmanlık
Kadınların karar alma süreçlerine katılımını desteklemek ve haklarını savunmakla ilgilenen bir örgütün önde gelen aktivistlerinden Arva şöyle konuştu:
"Husi milislerin Sana'ya saldırmasından bu yana işsiz kaldım. Husiler insan hakları ve diğer alanlarda faaliyet gösteren tüm kurum ve kuruluşları kapattı ve milislerin gündemine uygun ve uluslararası kuruluşlarla çalışacak teşkilatlar oluşturdu. Bu da tüm yardım faaliyetlerini kontrol etmelerini ve savaşçılarına hizmet etmelerini sağladı".
Arva, Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, Husilerin kontrolündeki bölgelerde kadınların yetmişli yılların başından 2014'e kadar elde ettikleri kazanımların neredeyse tamamını kaybettiğini doğruladı. Arva'nın aktardıklarına göre sivil toplum örgütleri ve dil öğretim enstitüleri kapatıldı, üniversiteler içindeki amfilerde kız ve erkek öğrenciler arasında ayrım bariyeri kuruldu. Kafeler kapatıldı ve kadınlar için tek başına seyahat yasağı getirildi.
Arva, sözlerinin bitiminde şunları söyledi: "Tahmin edilenlerin de ötesinde bir şeyler oluyor. Bu grup bizi devrim öncesine götürmek istiyor ve birden fazla konuşmada kadınlardan düşmanca bahseden liderinin kışkırtmasıyla kadınlara eziyet ediyor”.
Siyasi yetkilendirme
Milislerin uygulamalarının aksine, ülkenin geçici başkenti olan Aden şehri, Hükümete bağlı Ulusal Kadın Komitesi tarafından BM ile iş birliği içinde düzenlenen, kadınların siyasi olarak güçlendirilmesi konulu bir çalıştaya ev sahipliği yaptı. Komitenin görevleri arasında, kadınların siyasete katılımını artırmak için pozitif ayrımcılığı ve sivil toplum kuruluşlarının rolünü teşvik etmek bulunuyor.
Kadın Komitesi Hukuk İşleri Genel Müdürü Roza el-Hamri, çalıştayın amacının siyasi partilerdeki kadınların rolünü etkinleştirmek, olumlu rollerini geliştirmek ve kadınların yüksek devlet kurumlarında iyi makamlarda yer almasını sağlamak olduğunu belirtti. Ayrıca çalıştay, “Eşitlik ve fırsat eşitliği ilkelerinin etkinleştirilmesi, siyasi partiler kanununda ve ulusal mevzuatta bir tür pozitif önlem olarak kadınlara yönelik kontenjan ayrılmasını sağlayacak şekilde değişikliğe gidilmesine” odaklanıyor.
Araştırmacı Abdullah el-Caferi Yemen'deki kadınların durumunu şöyle analiz etti: “Siyasi iradenin olmayışı, kadına bakış açısının kalıpsal olması, kadınlar arasında yoksulluk oranının artması ve okuma yazma bilmeyen kadınların sayısının çok olması, kadınların karar alma pozisyonlarına erişiminde birer engel olarak karşımıza çıkıyor. Savaş, kadınlara yönelik şiddet ve partilere olan güven kaybı gibi durumları tetiklediği gibi parti kadınlarının çalışmalarını da engelleyen faktörlerden biri olarak ortaya çıkıyor."
Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)
Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)
