Tunus'ta düzenlenen Frankofon Zirvesi’nin ana gündem maddeleri: Dünyadaki ekonomik durum ve gıda güvenliği

Tunus Cumhurbaşkanı, dün Cerbe’de düzenlenen Frankofon Zirvesi’ne katılan heyetlerle hatıra fotoğrafı çektirdi (AP)

Bu yıl 18’incisi düzenlenen Frankofon Zirvesi’nin çalışmaları, Tunus’un Cerbe Adası’nda, dün Tunus Cumhurbaşkanı Kays Said’in, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Kanada Başbakanı Justin Trudeau’nun yanı sıra Senegal Devlet Başkanı, Orta Afrika Cumhuriyeti Devlet Başkanı ve Moritanya Devlet Başkanı gibi Afrika'daki Frankofoni (Fransızca konuşulan) ülkelerden çok sayıda liderin başını çektiği konuklarını karşılamasıyla başladı.
Tunus’un ‘Çeşitlilik Temelinde İletişim: Frankofoni Ülkelerde Kalkınma ve Dayanışma Çerçevesinde Dijital Teknoloji’ başlığı altında ilk kez ev sahipliği yapacağı ve büyük ölçüde ekonomik durum ile gıda ve enerji güvenliğinin tartışılacağı zirveye 60'tan fazla devlet başkanı ve başbakanın yanı sıra 90 resmi heyet katılıyor. Aynı şekilde çok sayıda bakan,  parlamento temsilcisi ve 20'den fazla dışişleri bakanının yanı sıra Mısır, Moldova, BAE ve Sırbistan gibi Frankofoni olmayan (Fransızca konuşulmayan) ülkeler de katılımcılar arasında yer aldı.
Tunus Cumhurbaşkanı, diplomatik toplantılarda konuşmasını fasih Arapça (modern standart Arapça) kullanma alışkanlığını, konuklarına Fransızca hitap ederek ihlal etti. Fasih Arapça ile konuşmalar yapmayı ve açıklamalarda bulunmayı tercih etmesi ve Arap edebiyatından alıntılar yapmasıyla bilinen Cumhurbaşkanı Said, iki yıl önce Paris'e yaptığı ziyarette de Fransızca konuşmayı tercih etmişti. Bu kez Cumhurbaşkanı Said’in, Tunus'un liberal çizgideki eski Cumhurbaşkanı Habib Bourguiba aracılığıyla kurucu üyesi olduğu Uluslararası Frankofoni Örgütü’ne üye ülkelerin temsilcileri karşısında yapacağı konuşmada hangi dili kullanacağını merak eden gözler zirvenin yapıldığı salona çevriliydi ve Cumhurbaşkanı, katılımcılara Fransızca hitap etmeyi tercih etti.
Cumhurbaşkanı Said, konuşmasında şunları söyledi:
“Fransız yazar Albert Camus ‘Fransızca benim vatanımdır’ der. Ben de Uluslararası Frankofoni Örgütü’nün 60’ıncı kuruluş yıldönümünde, Arapça'nın benim vatanım olduğunu söylüyorum.”
Cumhurbaşkanı Said’in sözleri, Fransa merkezli televizyon kanalı TV5MONDE tarafından övüldü.
Tunus Cumhurbaşkanı, zirvenin açılış oturumunda, “Tunus, tüm engellere, zor ve hassas koşullara ve zirveyi iptal etme çabalarına rağmen taahhütlerini yerine getiriyor ve bu zirveyi düzenliyor. Eğer Bugün Cerbe’de, yarın tüm dünyada başarılı olursak, sorunlarımızı da biliriz. Bundan herkes galip çıkacak. Tüm dünyada paylaşmaya çağrıldığımız özgürlüklere ve ideallere dayalı bir sosyal gelişim adına daha iyi bir gelecek hayal edebiliriz” ifadelerini kullandı.
Cerbe’deki Frankofon Zirvesi’nin sonuçlarının ‘olumlu olacağını’ belirten Said, ülkesinin, Tunus halkının tercihleri çerçevesinde ekonomik ve sosyal durumu iyileştirmek ve bunu başarmak için çalıştığını vurguladı. Said, Cumhurbaşkanlığının ‘bu konuda bir vizyonunun ve yapabileceklerinin olduğunu’ da sözlerine ekledi. Zirvenin, ‘somut ve fiili sonuçlara ulaşması ve başarılı olması için sağlam bir irade ile kesintisiz ortak çalışmanın sonucu olduğuna’ işaret eden Said, başta Uluslararası Frankofoni Örgütü olmak üzere ülkesinde ve uluslararası düzeyde çabalayan herkese zirvenin başarılı olması için gösterdikleri tüm çabalardan ötürü samimi teşekkürlerini ifade etti.
Bölgenin yaşadığı değişikliklere değinen Tunus Cumhurbaşkanı, zirvede dijitalleşme konusunun “iyi bir seçim olduğunu ve Frankofon alanında bir kalkınma ve dayanışma unsuru olarak değerlendirilmesinden kaynaklandığına” işaret eden “Bugün hepimiz tüm dünyada meydana gelen ve yeni çözümler bulmayı gerektiren değişimlerin farkındayız” şeklinde konuştu.
Zirveyi eleştirenlerin ve muhalefetin, “Fransız kolonizasyonu ile bağlantılı” Frankofon Zirvesi’ni düzenleyenlere karşı yönelttikleri suçlamalara da yanıt veren Said, “Yabancı dil kompleksimiz yok. İbn Haldun, Cahiz ve birçok Arap alim ve filozof, ulusal ve hiçbir tarafça dikte edilmeyen dillere ve seçimlere açık olmanın öneminden bahsetmişlerdir” dedi. Diğer dillerle ilgilenmenin, “fikir ve algılar üzerinde, modası geçmiş ve eski fikirlerden farklı yeni değerler ve fikirlere dayalı yeni bir dünya üzerinde anlaşmanın önemini gösterdiğine” işaret eden Tunus Cumhurbaşkanı,  “dünyadaki herkesle tanışmanın öneminié vurgulayarak “Yeni dünya, devletin resmi dili Arapça’nın yanı sıra Fransızca ve diğer tüm dillerde ele alınıyor” dedi.
Öte yandan Frankofon Zirvesi'nin açılış oturumunda Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, önümüzdeki iki yıl boyunca Uluslararası Frankofoni Örgütü’ne başkanlık yapma görevini üstlendi.
Uluslararası Frankofon Örgütü Genel Sekreteri Louise Mushikiwabo, zirve sonunda duyurulması beklenen “Cerbe Bildirisi” taslak metninin örgütün birçok güncel sosyal, politik ve ekonomik konudaki tutumlarını içereceğini açıkladı.
Katılımcılar, Uluslararası Frankofon Örgütü’nün 2023 ve 2030 yılları arasındaki stratejik çerçevesini oluşturan “Cerbe Bildirisi” taslak metnini tartışacak ve örgüte üye olmak isteyen ülkelerin ve kuruluşların taleplerini değerlendirecekler. Ayrıca başta gelecek yılın bütçesi olmak üzere mali konuları ele alacak ve bir sonraki zirvenin tarihini belirleyecekler.
Zirvede, uluslararası krizlerin gölgesinde ekonomik durum, gıda ve enerji güvenliği, finansman ve borçlanma sorunları ile ülkelerin karşı karşıya olduğu en önemli güncel zorluk olan iklim değişikliğiyle mücadele başta olmak üzere birçok önemli mesele de tartışılacak. Zirvenin gündeminde, 600'den fazla iş insanı ve şirket temsilcisinin katılımıyla bugün ve yarın olmak üzere iki günlük bir ekonomi forumu düzenlenmesi yer alıyor.
Tunus Dışişleri Bakanı Osman el-Cerendi, ülkesinin zirvenin, bu zirveden çıkacak tavsiyelerin benimsenmesi ve öncü girişimlerde bulunulması gibi çeşitli faaliyetlerle sonuçlanmasının yanı sıra Frankofoni ülkeler arasında tüm alanlarda işbirliğine yeni bir ivme kazandırmasını ve kendi ifadesiyle mevcut zorluklar karşısında dayanışmayı güçlendirmesini umduğunu vurguladı.
Zirveye ev sahipliği yapmasının Tunus’a sunduğu fırsatlara değinen Bakan Cerendi, ülkesinin ekonomik, sosyal ve kültürel düzeylerde birçok unsura sahip olduğunu, bunun da Frankofoni ülkelerdeki kültürel, bilimsel ve teknolojik alanların yanı sıra yatırım ve ticaret borsaları başta olmak üzere çeşitli sektörlerdeki işbirliği olanaklarından yararlanmasını sağlayacağını söyledi.
Diğer taraftan zirvenin bazı katılımcıları, Uluslararası Frankofon Örgütü’nün Ruandalı Genel Sekreteri Louise Mushikiwabo’nun, bu görev için tek aday olmasından ötürü Uluslararası Frankofoni Örgütü Genel Sekreterliği görevini dört yıllık yeni bir dönem daha sürdürmesi için yeniden seçilmesini bekliyorlar.