ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü Beyaz Saray'da Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara'yı kabul edecek. Bu, perşembe günü New York'ta ABD öncülüğünde Suriye'nin BM'nin terörü destekleyen devletler listesinden çıkarılması için yapılan başarılı girişimin ardından, bir Suriye liderinin Washington'a yaptığı ilk ziyaret olacak.
ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack'a göre, eş-Şara'nın bu tarihi ziyaretinde Suriye'nin ABD öncülüğündeki DEAŞ karşıtı uluslararası koalisyona katılması için bir anlaşma imzalaması bekleniyor. ABD'nin ayrıca Şam yakınlarında bir askeri üs kurmayı planladığı da bildiriliyor.
Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara, Washington'a gitmeden önce Brezilya'ya giderek Brezilya'nın Pará eyaletindeki Belém kentinde düzenlenen BM İklim Konferansı'na (COP30) katılacak.
Güvenlik Konseyi, perşembe günü, ABD'nin BM Misyonu tarafından hazırlanan BM Şartı'nın VII. Bölümü kapsamındaki 2799 sayılı Kararı, 15 üye ülkeden 14'ünün lehte oy kullanmasıyla ve Çin'in çekimser kalmasıyla kabul etti. Karar, Cumhurbaşkanı eş-Şara ve İçişleri Bakanı Enes Hattab'ın isimlerini DEAŞ ve El Kaide'yi hedef alan yaptırımlar listesinden çıkarıyor. Bu hamle, Suriye lideri için temiz bir sayfa olarak değerlendiriliyor. Güvenlik Konseyi, "Suriye'nin egemenliğine, bağımsızlığına, toprak bütünlüğüne ve ulusal birliğine tam saygı gösterme konusundaki güçlü bağlılığını ve Suriye halkına sürekli desteğini" yineleyerek, "Suriye'de uzun vadeli yeniden yapılanma, istikrar ve ekonomik kalkınmayı teşvik etme niyetini" belirtirken, "bu çabaların DEAŞ ve El Kaide'ye karşı yaptırım rejiminin bütünlüğü ve etkinliği ile uyumlu olması gerektiğini" vurguladı. Ayrıca, Suriye'nin "uluslararası insancıl hukuka uygun olarak tam, güvenli, hızlı ve engelsiz insani yardım erişimi sağlama ve terörizmle mücadele etme" taahhütlerini de memnuniyetle karşıladı.
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
Kararda, Suriye'nin "yabancı terörist savaşçıların oluşturduğu tehdidi ortadan kaldırmak" için "kararlı önlemler" alması beklenirken, aynı zamanda "etnik köken veya din gözetmeksizin tüm Suriyelilerin insan haklarını, güvenliğini ve emniyetini" koruması gerektiği belirtildi. Kararda ayrıca Şam'a "uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele", "nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve kalan kimyasal silahların imha edilmesi" ve "bölgesel güvenlik ve istikrarın sağlanması" çağrısı yapıldı.
Çin'in çekimser kalması
Çin'in BM temsilcisi Fu Cong, ülkesinin çekimser kalmasını, kararın terörle mücadele ve Suriye'deki güvenlik durumuyla ilgili endişelerini yeterince ele almadığını belirterek gerekçelendirdi ve özellikle Pekin'in Uygur savaşçılarını da içeren Doğu Türkistan İslam Hareketi hakkındaki endişelerine atıfta bulundu. Kararın, "Suriye'nin terör eylemleriyle mücadele etmek ve Suriye'deki Doğu Türkistan İslam Hareketi de dahil olmak üzere yabancı terörist savaşçıların oluşturduğu tehdidi ele almak için kararlı önlemler alması gerektiğini" "açıkça şart koştuğunu" söyledi.
Rusya Büyükelçisi Vasili Nebenzya, Moskova'nın kararı desteklediğini, çünkü "her şeyden önce Suriye halkının çıkarlarını ve isteklerini yansıttığını" belirtti. Güvenlik Konseyi içinde yıllarca süren bölünmenin ardından, Suriye Büyükelçisi İbrahim Alabi kararı övdü ve "Suriyelilere, erkek ve kadınlara, vatanlarını yeniden inşa etme ve hayatlarını yeniden kurma çabalarında bir destek mesajı" olarak nitelendirdi.
Bununla birlikte Güvenlik Konseyi, daha önce her yurt dışı seyahati için özel BM onayı gerektiren Eş-Şara'ya yönelik yaptırımları kaldırdı. Bu yaptırımlar, 2013 yılında, Ebu Muhammed el-Culani takma adıyla Heyet Tahrir eş-Şam'ın (eski adıyla Cephetül-Nusra) lideri olarak, diğer gruplarla birlikte geçen yıl 8 Aralık'ta eski Devlet Başkanı Beşşar Esed'i deviren askeri operasyonu yönetene kadar kendisine uygulanmıştı.
“Yeni bir sayfa"
Washington, D.C.'deki Beyaz Saray (EPA)
Eş-Şara, New York'taki BM Genel Kurulu'na katılmak üzere ilk ABD ziyaretini gerçekleştirdi ve burada bir konuşma yaptı. Ancak Washington, D.C.'ye yaptığı ziyaret, "modern devletin doğuşundan bu yana tarihte ilk kez" bir Suriye devlet başkanının Beyaz Saray'a gelmesi olacak.
Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre New Lines Enstitüsü analisti Nick Heras, eş-Şara'nın ziyaretini "Amerikan Ortdoğu politikasında terörle mücadeleden pragmatik anlaşmalara doğru yeni bir dönemin duyurusu" olarak değerlendirdi.
Trump, geçen mayıs ayında Suudi Arabistan'a yaptığı ziyarette eş-Şara ile görüşmüştü. O dönemde, ABD politikasında büyük bir değişiklik olduğunu duyurmuş ve Suriye'ye yönelik yaptırımları kaldıracağını belirtmişti. Daha sonra eş-Şara'ya atıfta bulunarak, "Bence gayet iyi gidiyor. Zorlu bir bölge ve o güçlü bir adam ama aramızdaki her şey çok iyi gidiyor. Suriye konusunda büyük ilerleme kaydettik." demişti.
ABD'li yetkililerin, ABD'nin "insani yardımları koordine etmek ve Suriye ile İsrail arasındaki durumu izlemek amacıyla Şam yakınlarındaki Mezze askeri havaalanında bir askeri üs kurmayı planladığını" söylediği aktarıldı. ABD'nin Suriye'de konuşlu güçlerinin çoğu, ülkenin kuzeydoğusundaki Kürt yönetiminin kontrolündeki bölgelerde bulunuyor.
Suriyeli bir diplomat, "Suriye'nin (DEAŞ'a karşı) koalisyon güçlerine katılmasının gündemin en başında yer alacağını" doğruladı. Suriyeli siyasi analist Bessam Süleyman, uluslararası koalisyona katılmanın "ülke içinde olumlu sonuçlar doğuracağına, Suriye devletinin birleşmesine yardımcı olacağına ve SDG (Suriye Demokratik Güçleri) sorunu gibi bazı önemli sorunların çözümünde önemli bir adım olacağını" değerlendiriyor.
Trump'ın mayıs ayında eş-Şara'yı Arap devletleri ile İsrail arasındaki ilişkileri normalleştirmek için İbrahim Anlaşması'na katılmaya çağırması nedeniyle, görüşmelerin Şam ve İsrail arasında doğrudan müzakereleri de içermesi bekleniyor.
