İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, salı günü ABD'ye, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve sekiz aydır devam eden savaşın sona erdirilmesini öngören Tahran'ın teklifine olumlu yanıt verme çağrısında bulundu. ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmayı sona erdirmeye yönelik olumlu bir ivme yakalandığını belirtmesi ve yeni bir askerî operasyona ihtiyaç olmadığını söylemesiyle taraflar arasında anlaşmaya varılabileceğine ilişkin iyimserlik işaretleri artıyor.
Diplomatik çözüm umutları enerji piyasalarına da yansıdı. Petrol fiyatları gerilerken Brent petrolün varil fiyatı, ağustos ayından bu yana ilk kez 90 doların altına düştü.
Arakçi, İran'la yaşanan çatışmanın askerî yöntemlerle ya da yaptırımların ağırlaştırılmasıyla çözülemeyeceğini belirterek tek çözümün diplomasi olduğunu vurguladı. İranlı Bakan, Tahran'ın taleplerini ve şartlarını içeren, hâlâ masada bulunan iki günlük teklifin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu, yer altında inşa edilen yeni bir füze şehrini kamuoyuna tanıtarak yeni silah sistemlerini sergiledi.
İran medyasında, Genelkurmay Başkanı ve Silahlı Kuvvetler Harekât Komutanı Tümgeneral Ali Abdullahî ile Devrim Muhafızları Ordusu Füze Birliği Komutanı Mecid Musevi'nin tesisteki tünellerden birinde gerçekleştirdiği incelemeye ilişkin fotoğraf ve görüntüler yayımlandı.
Ancak İran medyası, tesisin bulunduğu yeri ve bünyesinde barındırdığı füzelerin sayısını açıklamadı.
Trump, İran savaşını müzakere masasında mı bitirecek?
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü Beyaz Saray'daki James S. Brady Basın Brifing Salonu'nda gazetecilere açıklamalarda bulunurken (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, İran'la savaşı sona erdirmek amacıyla yeni bir müzakere ve pazarlık sürecinin kapısını araladı. Trump, pazartesi günü Beyaz Saray'da Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile yaptığı görüşmenin ardından olumlu bir ivme yakalandığını belirterek savaşın askeri açıdan fiilen sona erdiğini söyledi.
Ancak Washington'dan gelen iyimser mesajlara rağmen deniz ablukasının kaldırılmaması ve Tahran'a ekonomik tavizler verilmemesi, Katar'ın arabuluculuğunu karmaşık bir sınavla karşı karşıya bırakıyor. Bu süreç, açıklanan müzakere isteğinin bir anlaşmaya dönüştürülmesiyle ya da diplomasinin yeni bir çatışma turu öncesinde tarafların pozisyonlarını güçlendirmek için kullanılan bir araca dönüşmesi arasında gidip geliyor.
Trump, basın brifing salonunda beklenmedik şekilde gazetecilerin karşısına çıkarak geniş çaplı askeri operasyonlara yeniden başlanmasının şu aşamada gerekli olmadığını, ancak koşulların değişmesi halinde ABD güçlerinin harekete geçmeye hazır olduğunu söyledi. Katar Başbakanı ise Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile gerçekleştirdiği görüşmeleri olumlu olarak nitelendirdi.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) bünyesindeki Brzezinski Küresel Güvenlik ve Jeostrateji Kürsüsü Başkanı Jon Alterman ile Demokrasileri Savunma Vakfı (FDD) Üst Yöneticisi Mark Dubowitz, Şarku'l Avsat’a yaptıkları değerlendirmelerde, bir uzlaşmaya varılma ihtimaline ilişkin farklı görüşler dile getirdi.
İranlılar, 9 Kasım Pazartesi günü Tahran'ın dış mahallelerinde düzenlenen kalıcı füze sergisini gezerken (AP)
Alterman, Trump'ın henüz seçeneklerinden herhangi birini kesinleştirmediğini ve İran ile komşuları arasında yakın zamanda bir uzlaşmaya varılabileceğini düşünürken Dubowitz, Tahran'ın ABD Başkanı'nın savaşı bitirme arzusundan yararlanarak askeri kapasitesini yeniden inşa etmesine imkân verecek tavizler koparmaya çalışabileceği uyarısında bulundu.
Tehdit gölgesinde müzakere
Alterman'a göre Trump'ın iyimser açıklamaları, askeri baskıdan vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Alterman, “Başkan, İran'la iyi bir anlaşma yapmanın tek yolunun yeniden savaşa girmeye hazır olduğunu açıkça göstermek olduğuna inanıyor. İranlılar ise Başkan'la iyi bir anlaşmaya varmanın tek yolunun ABD'nin kendilerine yapabileceklerinden korkmadıklarını göstermek olduğuna inanıyor” dedi.
Trump'ın henüz erken aşamada taviz verme riskiyle karşı karşıya olduğunu düşünen Dubowit, “Trump bir anlaşma istiyor. Ancak Tahran, özellikle Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde yaşadığı kaybın ardından ABD Başkanı'nın diplomatik bir atılım gerçekleştirme arzusunu, davranışlarında köklü bir değişikliğe gitmeden taviz koparmak için bir fırsat olarak görüyor” değerlendirmesinde bulundu.
Dubowitz, “İran rejiminin iyi niyetle müzakere ettiğinden hâlâ ciddi şekilde şüphe duyuyorum. Tahran, zaman kazanmak, yaptırımların hafifletilmesini sağlamak ve nükleer ve askeri kapasitesini korumak için diplomasiyi defalarca kullandı” ifadelerini kullandı.
Trump'ın elindeki en güçlü kozların ezici askeri güç kullanma yönündeki inandırıcı tehdit, azami ekonomik baskı ve İranlılar yeniden sokaklara çıktığında onlara destek verilmesi olduğunu belirten Dubowitz, bu kozların İran rejiminin iktidarda kalmasına, yeniden toparlanmasına ve silahlanmasına imkân tanıyacak bir anlaşma karşılığında harcanmaması gerektiği uyarısında bulundu.
Tahran'dan gelen mesajlar
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, daha önce yaptığı açıklamada, ülkenin dini liderinin ne savaş ne barış durumunun sona erdirilmesi yönünde talimat verdiğini söylemişti.
Ancak Alterman, bu açıklamanın kesin bir politika değişikliğine işaret ettiği şeklinde yorumlanmasına temkinli yaklaştı. Alterman, “Dini lider adına güvenilir biçimde konuşabilecek herhangi birinin bulunup bulunmadığını bilmiyorum. Ayrıca İran Cumhurbaşkanı, dini liderin ne istediğini anlamak için başvuracağım liderlik çevresindeki ilk isim değil” dedi.
Dubowitz ise “İran rejiminin içinde bulunduğu çaresizlik ile ılımlılığı birbirine karıştırmamak” gerektiğini vurguladı. Tahran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine geçici sınırlamalar getirilmesi, kısıtlı denetimlere izin verilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması gibi taktiksel tavizler verebileceğini, ancak bunun nükleer hedeflerinden veya bölgesel politikalarından vazgeçtiği anlamına gelmeyebileceğini söyledi.
Dubowitz, İran'la varılacak bir uzlaşmanın; uranyum stoklarının tasfiyesi, zenginleştirme tesislerinin sökülmesi, sıkı uluslararası denetim, balistik füze programına kısıtlama getirilmesi ve deniz ulaşımının siyasi baskı amacıyla kullanılmasına son verilmesi şartlarına dayanması gerektiğini belirtti.
Dubowitz, “Bunlardan daha azını içeren herhangi bir anlaşma, geçmişteki anlaşmalarda yapılan hataların tekrarlanması riskini taşıyor. Tahran, komşularını tehdit eden kapasitesini korurken yaptırımların hafifletilmesini ve güvenlik garantileri elde etmeyi istiyor” ifadelerini kullandı.
Trump savaşı bitirmeyi seçecek mi?
Katar, Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye, farklı düzeylerde yürütülen diplomatik temaslara katılıyor.
Arabulucular, aşamalı bir anlaşma önerisini ele alıyor. Buna göre ilk aşamada deniz ablukasının hafifletilmesi ve İran'ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılması öngörülüyor. Buna karşılık Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerinin zarar gören nükleer tesisleri ziyaret etmesi, ardından Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve zenginleştirilmiş uranyum konusundaki müzakerelere geçilmesi planlanıyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance (AP)
Ancak Washington, baskı araçlarından vazgeçmeden önce nükleer faaliyetlere ilişkin güvenceler istiyor. Tahran ise öncelikle deniz ablukasının sona erdirilmesini ve yaptırımların hafifletilmesini talep ediyor.
Alterman, “Başkanın ekibi kendisine farklı seçenekler sunuyor. Ancak Trump'ın bunlardan herhangi birini seçtiğine dair bir işaret görmüyorum. Başkan seçeneklerini açık tutmayı seviyor. Önümüzdeki dönemde de böyle davranmasını bekliyorum. Yakın vadede İran ile komşuları arasında bir tür uzlaşmaya varılacağını ve ABD'nin bunu baltalamaya çalışmayacağını düşünüyorum” değerlendirmesinde bulundu.
Dubowitz ise geçici bir anlaşma karşılığında yaptırımların önemli ölçüde hafifletilmesine, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasına veya deniz baskısının azaltılmasına karşı uyarıda bulundu. Bu tür adımların, İran'ın daha sonra geri çekebileceği geçici taahhütler karşılığında atılmaması gerektiğini söyledi.
Dubowitz, “Kötü bir anlaşma, hiç anlaşma yapılmamasından daha kötü olacaktır. Amaç yalnızca mevcut çatışmayı sona erdirmek olmamalı. İran'ın yeni bir diplomatik duraklamayı, bölgeyi savaşa sürükleyen kapasitesini yeniden inşa etmek için kullanmasının önüne geçilmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Trump savaşı galip konumda bitirmek isterken İran, varlığını sürdürmesinin güvencesi olarak gördüğü caydırıcı araçlarından vazgeçmeden deniz ablukasının kaldırılmasını hedefliyor. İki tarafın bu farklı hedefleri arasında şekillenecek şartlar mücadelesi, olumlu ivmenin bir anlaşmanın habercisi mi yoksa yeni bir çatışma öncesindeki geçici ateşkes mi olduğunu belirleyecek.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, salı günü ABD'ye, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve sekiz aydır devam eden savaşın sona erdirilmesini öngören Tahran'ın teklifine olumlu yanıt verme çağrısında bulundu. ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmayı sona erdirmeye yönelik olumlu bir ivme yakalandığını belirtmesi ve yeni bir askerî operasyona ihtiyaç olmadığını söylemesiyle taraflar arasında anlaşmaya varılabileceğine ilişkin iyimserlik işaretleri artıyor.
Diplomatik çözüm umutları enerji piyasalarına da yansıdı. Petrol fiyatları gerilerken Brent petrolün varil fiyatı, ağustos ayından bu yana ilk kez 90 doların altına düştü.
Arakçi, İran'la yaşanan çatışmanın askerî yöntemlerle ya da yaptırımların ağırlaştırılmasıyla çözülemeyeceğini belirterek tek çözümün diplomasi olduğunu vurguladı. İranlı Bakan, Tahran'ın taleplerini ve şartlarını içeren, hâlâ masada bulunan iki günlük teklifin dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu, yer altında inşa edilen yeni bir füze şehrini kamuoyuna tanıtarak yeni silah sistemlerini sergiledi.
İran medyasında, Genelkurmay Başkanı ve Silahlı Kuvvetler Harekât Komutanı Tümgeneral Ali Abdullahî ile Devrim Muhafızları Ordusu Füze Birliği Komutanı Mecid Musevi'nin tesisteki tünellerden birinde gerçekleştirdiği incelemeye ilişkin fotoğraf ve görüntüler yayımlandı.
Ancak İran medyası, tesisin bulunduğu yeri ve bünyesinde barındırdığı füzelerin sayısını açıklamadı.
Araştırma: Liberaller Messi’yi tercih ediyor... Muhafazakârlar ise Ronaldo’ya yöneliyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5339838-ara%C5%9Ft%C4%B1rma-liberaller-messi%E2%80%99yi-tercih-ediyor-muhafazak%C3%A2rlar-ise-ronaldo%E2%80%99ya-y%C3%B6neliyor
Araştırma: Liberaller Messi’yi tercih ediyor... Muhafazakârlar ise Ronaldo’ya yöneliyor
Ronaldo ve Messi hayranları arasındaki rekabet siyasete de uzanıyor. (Şarku’l Avsat)
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu karma dövüş sanatları organizasyonları UFC ve Power Slap’in arkasındaki isim Dana White’ı Beyaz Saray Sözcüsü olarak atama fikrini gündeme getirdi. Alışılmadık bu öneri, ABD’de spor ile siyaset arasındaki giderek artan iç içe geçmişliği gözler önüne serdi.
İngiliz The Guardian gazetesinde bugün yayımlanan Sean Ingle imzalı habere göre Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda UFC CEO’sunu bu göreve getirmek istediğini açıkladı. White’ı ‘şiddetli bir dövüşçü ve savaşçı’ olarak nitelendiren Trump, ‘çılgın sol kesime karşı bizi savunmaları’ için altı dövüşçüsünün de kendisine katılmasını önerdi.
Trump, pazar gününe gelindiğinde bu fikrinden vazgeçmiş olsa da öneriye yönelik kutuplaşmış tepkiler ve UFC ile Trump yanlısı MAGA hareketi arasındaki giderek güçlenen ilişki, araştırmacıların incelemeye başladığı bir soruyu yeniden gündeme taşıdı: Siyasi eğilimlerimiz, izlediğimiz ve yaptığımız sporları, hatta desteklediğimiz sporcuları giderek daha fazla mı etkiliyor?
Spor ile siyaset arasındaki ilişki uzun yıllara dayanıyor. Bu ilişki, 1938’de boksörler Joe Louis ile Max Schmeling arasında yapılan ikinci karşılaşmanın demokrasi ile faşizm arasında sembolik bir mücadeleye dönüşmesinden Güney Afrika’daki apartheid rejimine ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline kadar uzanıyor.
Siyasi eğilimler, izlediğimiz spor dallarını giderek daha fazla etkilemeye mi başladı? (AP)
Bununla birlikte spor, sağ ve sol kesimleri, gençleri ve yaşlıları, zenginleri ve yoksulları bir araya getiren bir alan olma özelliğini de korudu. Ancak giderek artan siyasi kutuplaşma bu tabloyu değiştirmeye başlamış olabilir. Öyle ki siyasi görüşler, Arjantinli Lionel Messi ile Portekizli Cristiano Ronaldo arasında yapılacak tercihi bile etkileyebiliyor.
Singapur’daki akademisyenlerin kısa süre önce 26 ülkeden 10 binden fazla kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği bir araştırmada, katılımcılardan Messi ile Ronaldo arasında hangisini tercih ettiklerini belirtmeleri istendi.
Araştırma sonuçları, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyal sınıf ve siyasete ilginin oyunculardan birini tercih etme konusunda istatistiksel açıdan anlamlı bir belirleyiciliğe sahip olmadığını ortaya koydu.
Buna karşılık öne çıkan faktör siyasi eğilim oldu. Araştırmacılar, ülkelerindeki ulusal ortalamaya kıyasla daha liberal görüşlere sahip kişilerin Messi’yi tercih etme olasılığının istatistiksel açıdan anlamlı ölçüde daha yüksek olduğunu belirledi.
Araştırma bu ilişkinin nedenine dair kesin bir açıklama sunmuyor. Bununla birlikte muhafazakâr kesimlerin Ronaldo’nun imajını çalışkanlık ve disiplin değerleriyle özdeşleştirebileceği, liberallerin ise Messi’nin doğal yeteneğine ve görece daha küçük fiziksel yapısına ilgi duyabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Araştırmanın, Ronaldo’nun geçen yıl Beyaz Saray’ı ziyaret etmesinden aylar önce gerçekleştirildiği de dikkat çekiyor. Bu durum, söz konusu ziyaretin katılımcıların yanıtlarını etkilemiş olma ihtimalini ortadan kaldırıyor.
Araştırma, iki yıldızın popülerliğinde coğrafi açıdan belirgin farklılıklar bulunduğunu da ortaya koydu. Ronaldo’nun en fazla tercih edildiği ülkelerin başında Endonezya, Türkiye, Meksika ve Mısır gelirken bunları Portekiz, Singapur ve Çin izledi.
Messi ise en yüksek desteği Güney Kore ve Arjantin’de aldı. Bu ülkeleri Finlandiya, İspanya ve İngiltere takip etti.
Araştırma, geleneksel siyasi sınıflandırmalarla da sınırlı kalmadı. Katılımcılara, ülkenin yönetiminde ‘parlamento ve seçimlerle uğraşmak zorunda olmayan güçlü bir lider’ bulunması fikrine ne ölçüde destek verdikleri sorularak otoriter yönetime ilişkin tutumları da incelendi.
Yanıtlar, bu yönetim modelini daha fazla destekleyen katılımcıların Ronaldo’yu tercih etme eğiliminin daha yüksek olduğunu gösterdi.
Araştırmacılar ayrıca kısa video içerikleri üzerinden daha fazla haber tüketen kişilerin de istatistiksel açıdan anlamlı ölçüde Portekizli yıldızı tercih etmeye daha yatkın olduğu sonucuna ulaştı.
Bu bulgular, siyasi kültür ile sportif tercihler arasındaki ilişkiyi anlamak açısından yeni bir kapı aralıyor. Ancak söz konusu sonuçların istatistiksel bağlantıları ortaya koyduğu, siyasi görüşlerin bir oyuncuyu desteklemenin doğrudan nedeni olduğunu kanıtlamadığı belirtiliyor.
ABD’de de muhafazakârlar ile liberallerin sportif tercihlerinin farklılaştığına işaret eden başka bulgular bulunuyor.
Sosyolog Joshua Woods, siyasi eğilimler ile 53 spor dalının popülerliği arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Google arama eğilimlerine ve 2020 ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump’a verilen oy oranlarına dayanan bir araştırma gerçekleştirdi.
Woods, Amerikan futbolu, beyzbol ve basketbol gibi geleneksel sporların yanı sıra rodeo ve amigo gösterilerinin, Trump’a daha yüksek oranda oy verilen bölgelerde, Joe Biden’ı destekleyen bölgelere kıyasla daha popüler olduğunu tespit etti.
Artistik buz pateni, sörf ve ultimate frizbi sporunun yanı sıra futbol ve tenis ise liberal bölgelerde belirgin biçimde daha popülerdi.
‘Red Sports and Blue Sports: Political Ideology and the Popularity of Sports in the United States’ (Kırmızı Sporlar ve Mavi Sporlar: ABD’de Siyasi İdeoloji ve Sporların Popülerliği) başlıklı araştırmada, bu farklılıkların olası bir açıklaması da ele alındı. Buna göre muhafazakârlar, liberallere kıyasla geleneklere ve toplumsal normlara uyuma daha fazla önem veriyor olabilir. Bu nedenle yeni, alternatif veya toplumsal statüsü daha düşük sporları denemeye daha az istekli olabilirler.
26 ülkeden 10 bin kişinin katıldığı bir araştırmada, katılımcılardan Messi ve Ronaldo arasında hangisini tercih ettiklerini belirtmeleri istendi. (Reuters)
Ancak Woods açısından en büyük sürpriz, ABD’de artık nispeten yerleşik bir spor dalı haline gelen futbolun hâlâ liberal bölgelerle daha güçlü biçimde ilişkilendirilmesiydi.
Araştırmacı, “Benim açımdan çalışmamızın en ilgi çekici sonucu, Trump’ın aldığı oy oranı ile futbola duyulan ilgi arasında güçlü bir negatif ilişki bulunmasıydı” dedi.
Woods, futbola daha fazla ilgi gösteren bölgelerin Trump’a oy verme eğiliminin belirgin biçimde daha düşük olduğunu açıkladı.
Avrupa’da ise bu ilişkiye dair bilimsel veriler, konuyu ele alan araştırmaların azlığı nedeniyle henüz sınırlı.
Belçika’da 650 katılımcıyla gerçekleştirilen yakın tarihli bir araştırmada, bireylerin siyasi görüşlerine bağlı olarak spor yapma düzeylerinde farklılık bulunduğuna dair açık bir kanıta ulaşılamadı.
Araştırmaya katılan araştırmacılardan Jill Murray, önceki çalışmaların sağ eğilimli kişilerin genellikle tanınmış ve köklü markaları tercih ettiğini, sol eğilimli kişilerin ise daha küçük veya uzmanlaşmış markalara yöneldiğini gösterdiğini söyledi.
Murray, “Bu nedenle sporda da benzer bir durumun ortaya çıkacağını düşündük, ancak sonuçlar bunu göstermedi” ifadesini kullandı.
Murray şu anda araştırmalarının kapsamını genişletmek için çalışıyor. Bu çerçevede İngiltere de incelenmeye değer bir ülke olarak öne çıkıyor. Özellikle futbolun İngiliz toplumunda köklü bir yere sahip olması ve siyasi ayrımları aşan geniş bir desteğe ulaşması dikkat çekiyor.
Bununla birlikte bazı diğer spor dallarının sağ veya sol siyasi eğilimlerle daha fazla özdeşleşebileceği ihtimali artık göz ardı edilmiyor.
Ingle, haberinin sonunda bir tanıdığının hikâyesine yer verdi. Marangozluk yapan ve sosyal medya kullanmayan bu kişi, kısa süre önce YouTube üzerinden bir boks maçını izlerken karşısına İngiltere’deki Reform Partisi’nin reklamı çıktı.
Reklam karşısında şaşkınlığını gizleyemeyen adam, “Boks artık sağın sporu mu oldu?” diye sordu.
Geçmişte kolaylıkla göz ardı edilebilecek bu soru, siyasi kutuplaşmanın izlediğimiz sporlardan tercih ettiğimiz yıldızlara kadar sportif tercihlerimizin en ince ayrıntılarına dahi yayılmaya başlamış olabileceğine işaret eden bulgular karşısında artık araştırılmayı hak ediyor.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
