İsrailli güvenlik kaynakları, görev süresi sona ermekte olan Başbakan Binyamin Netanyahu'nun, yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot ile yaptığı görüşmenin ardından İran'a yönelik savaş kararının, en azından geçici olarak, kendi elinden çıktığını belirtti. Kaynaklar, iki ismin ABD Başkanı Donald Trump'ın kararını bekleme ve bu karara bağlı kalma konusunda uzlaştığını aktardı.
İsrail siyasetinin iki önemli ismi arasında perşembe akşamı gerçekleştirilen ve iki saat süren görüşme, kısa bir ortak açıklamayla sona erdi. Açıklamada, Eisenkot'un İsrail'in karşı karşıya olduğu güvenlik sorunları hakkında bilgilendirildiği belirtildi. Bilgilendirmenin, Başbakan Netanyahu ve askeri sekreteri Guy Markizano tarafından yapıldığı ifade edildi. Açıklamada ayrıca, "İhtiyaç duyuldukça bilgi paylaşımının sürdürülmesi konusunda anlaşmaya varıldığı" kaydedildi.
Siyasi kaynaklar, Netanyahu ile Eisenkot'un savaş söyleminin dozunu düşürme konusunda anlaştığını bildirdi. Her iki ismin de kararın Beyaz Saray'da verileceğinin ve İsrail'in tek başına bir savaşı başlatmaması gerektiğinin farkında olduğu belirtildi.
Karar Beyaz Saray'da
Kanal 11'in askeri muhabiri İtay Blumental'a göre Trump, gelecek hafta Çin'i ziyaret edecek. Bu nedenle ABD Başkanı'nın ziyaretini ABD-İran, ABD-İsrail veya yalnızca İsrail'in başlatacağı bir savaşla aynı döneme denk getirmesi beklenmiyor. Trump'ın şimdilik Tahran üzerindeki baskıyı sürdürmesi öngörülüyor. Bu baskının bir yandan çelişkili siyasi açıklamalarla, diğer yandan bölgedeki büyük çaplı askeri yığınakla devam edeceği değerlendiriliyor.
Washington, bölgeye askeri teçhizat ve kaynak sevkiyatını sürdürüyor. ABD'nin Orta Doğu ve Avrupa'daki üslerinde yaklaşık 200 yakıt ikmal uçağı bulunuyor. Haziran ayından bu yana ilk kez "George Washington" ve "George Bush" uçak gemileri aynı anda bölgede konuşlandırılmış durumda.
Üçüncü uçak gemisi Roosevelt’in ise gelecek hafta Arap Denizi'ne ulaşması bekleniyor. Bunların yanı sıra bölgede, hava savunma sistemleri de dahil olmak üzere çeşitli askeri sistemleri işleten binlerce ABD askeri bulunuyor.
Kanal 12'ye konuşan kaynaklar, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) İsrail ordusuna İran'a karşı savaşın yakın zamanda yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırlıklı olması gerektiğini bildirdiğini aktardı.
Buna karşılık, Yedioth Ahronoth gazetesinin internet sitesi Ynet, İsrailli yetkililerin Trump'ın açıklamalarına rağmen ABD ile İran arasındaki müzakerelerin çöktüğüne inanmadığını yazdı. Bu nedenle İran'a yönelik olası bir saldırının henüz uzak bir ihtimal olarak değerlendirildiği belirtildi.
Siteye konuşan kaynaklar, İsrail'in elindeki bilgilere göre İran'ın tutumunda herhangi bir değişiklik olmadığını ve belirlediği şartlardan en küçük bir geri adım atmadığını aktardı. Buna karşılık ABD'nin de anlaşmaya varma ihtimalinin bulunmadığının farkında olduğu ifade edildi.
Haberde, Washington'un ilave bir adım atmasının zorunlu hale geldiği belirtilerek, böylece askeri müdahaleye başvurulması durumunda anlaşmaya ulaşmak için elinden gelen her şeyi yaptığı yönünde bir gerekçe sunabileceği kaydedildi.
Ynet, Trump'ın nasıl bir yol izleyeceği sorusunu da gündeme getirdi. Buna göre Trump, İran'a yönelik ekonomik baskı kampanyasının önde gelen isimlerinden ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in ablukanın sürdürülmesi yönündeki tavsiyesine mi uyacak, yoksa ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile CENTCOM Komutanı Brad Cooper'ın önerdiği askeri müdahale seçeneğine mi yönelecek?
Her durumda İsrail ordusu savaşa hazırlanıyor ancak savaşı başlatmak için harekete geçmiyor ve böyle bir adım atmaya istekli görünmüyor. Netanyahu'nun muhalifleri ise başbakanı kişisel çıkarları doğrultusunda savaş çıkarmaya çalışmakla suçluyor. Muhalefete göre Netanyahu, böyle bir adımla Eisenkot'un yeni hükümeti kurma çabalarını da engellemeyi amaçlıyor.
Komplo suçlaması
Eski İsrail Başbakanı Ehud Barak, cuma günü Netanyahu'yu sert ifadelerle eleştiren bir makale yayımladı.
Barak, makalesinde, "İki buçuk hafta önce İsrail'e ait provokatif bir uçak, Tahran'ın yanlış hesap yaparak savaşa yol açacak bir karşılık vermesini sağlamak amacıyla İran sınırına ulaştı. Seçimlerden iki gün önce ise İran'da savaşı ateşleyecek gizli bir operasyon engellendi" ifadelerini kullandı.
Her iki olayda da savaşa yol açabilecek herhangi bir adımın onaylanması için gerekli yasal prosedürlerin izlenmediğini belirten Barak, Genelkurmay Başkanı ve Askeri İstihbarat Başkanı'nın görüşmelere ve karar alma sürecine katılması, güvenlik kabinesinde (Kabinet) konunun ele alınması, muhalefet lideri ile Knesset Dışişleri ve Savunma Komisyonu Başkanı'nın bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Barak, "Şimdi geçiş hükümeti döneminde de başbakanın katılımıyla, Dışişleri ve Savunma Komisyonu'nun kapalı alt komitesinde bir görüşme yapılıyor. Elimde somut bir bilgi yok ancak satır aralarını okuyarak çıkarımda bulunuyorum" diye yazdı.
Netanyahu'nun İran'da askeri bir provokasyon gerçekleştirme fikrine sıkı sıkıya bağlı olduğunu savunan Barak, böyle bir adımın İran yönetimini İsrail'e füze saldırısıyla karşılık vermeye zorlayabileceğini ve ardından savaşın kaçınılmaz hale gelebileceğini belirtti.
Barak, "Bu durum, yeni hükümetin kurulmasını erteleyecek veya nihayetinde engelleyecektir. Amaç da budur" ifadelerini kullandı.
Netanyahu'nun Trump'ın onayı olmadan da harekete geçmeye hazır olduğunu ileri süren Barak, özellikle böyle bir adımın İsrail'e yöneltilen füze saldırılarına karşılık olarak sunulması halinde bunun mümkün olabileceğini kaydetti. Barak, "Bu komplonun engellenmesi son derece önemli" dedi.
Eski başbakan ve eski Genelkurmay Başkanı Barak, İran'a karşı hemen harekete geçilmesini gerektiren acil ve hayati bir istihbarat bilgisi bulunmadığını da savundu.
Barak, "Bildiğim kadarıyla, şimdi harekete geçilmesini, birkaç hafta sonrasına bırakılmamasını gerektiren acil ve hayati bir istihbarat bilgisi yok. Birkaç hafta sonra seçilmiş hükümet, geniş kapsamlı olsa bile atılacak herhangi bir adımı ciddi biçimde ve düzenli prosedürler çerçevesinde değerlendirebilir" ifadelerini kullandı.
"Öyleyse ne yapılmalı?" sorusunu da yönelten Barak, Netanyahu'nun, bakanların ve diğer yetkililerin, söz konusu adımları atmaları halinde sonuçlarına katlanacakları konusunda açıkça uyarılması gerektiğini belirtti. Barak, "Açıkça hukuka aykırı emirler" konusundaki yasaların ilgili herkes tarafından bilindiğini vurguladı.
Barak ayrıca, yeni hükümetin bu konuyla ilgili cezai soruşturma başlatılmasını veya resmi bir soruşturma komisyonu kurulmasını değerlendireceğinin açıkça ortaya konulması gerektiğini ifade etti. Soruşturmanın sonuçlarının 3 ila 4 ay içinde alınmasının talep edilmesini öneren Barak, görüşmelere katılan herkesin kendi tutumunu belgeleyerek bu kayıtları saklaması gerektiğini kaydetti.
Barak, "Böyle adımların Netanyahu'nun planlarını hayata geçirmesini zorlaştıracağına, görüşmelere katılanların kendi tutumlarını açıkça dile getirmelerini kolaylaştıracağına ve bu senaryonun gerçekleşme ihtimalini azaltacağına inanıyorum" değerlendirmesinde bulundu.
