Yükseliş coşkusundan kayıpların kâbusuna... Yapay zekâ devlerini sarsan haftalar

Huang’ın istifası, casusluk skandalı ve buharlaşan milyarlar... Hedge fonları hesaplarını yeniden gözden geçiriyor

Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)
Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)
TT

Yükseliş coşkusundan kayıpların kâbusuna... Yapay zekâ devlerini sarsan haftalar

Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)
Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)

Kasım ayı, Wall Street için sıradan bir ay olmadı. Birkaç hafta içinde ABD seçimlerinin ardından yaşanan siyasi şok, teknoloji hisselerindeki sert dalgalanmalar ve yapay zekâ projelerinin finansmanına ilişkin giderek artan endişeler iç içe geçti. Bu süreçte, aralarında Çin adına casusluk yaptığı şüphesiyle gündeme gelen Alice Huang ile ilişkilerinin ortaya çıkmasının ardından istifa eden Nvidia CEO’su Jensen Huang hakkındaki gelişmeler de gündeme damgasını vurdu.

Yaşananların sonucunda, bu teknolojiyi üç yıldır geniş çaplı kazançların kaynağı olarak gören yatırımcılar açısından yapay zekâ yatırımlarının haritasını yeniden şekillendiren bir dalgalanma ortaya çıktı. Bu kazançlardan çip üreticilerinden bulut bilişim hizmeti sağlayıcılarına, veri merkezleri, enerji ve uzmanlaşmış ekipman şirketlerine kadar yapay zekâyla bağlantılı çok sayıda şirket yararlanmıştı. Ancak yatırımcılar artık sektörü, tüm şirketlerin yükselişini garanti eden tek bir yatırım alanı olarak değerlendiremiyor.

Dalgalanmalar, kasım ayındaki işlem günlerinden birinde zirveye ulaştı. Yatırımcılar, Nasdaq endeksinde işlem gören hisselerin toplam piyasa değerinden yaklaşık 2,5 trilyon doları sildi. Bu, endeksin yaklaşık iki yıldır yaşadığı en kötü işlem günü oldu. Nvidia da yalnızca bir hafta içinde piyasa değerinin 573 milyar dolarını kaybetti. Bu, tek bir şirketin bir haftada yaşadığı en büyük değer kaybı olarak kayıtlara geçti.

Wall Street Journal (WSJ) kapsamlı haberinde, Nasdaq endeksinin 6 Ekim’de rekor seviyede kapanış yapmasından bu yana piyasaları sarsan olaylar zincirini ele aldı. Gazete ayrıca, yatırımcıların, yapay zekâyla bağlantılı hisselerin büyük bölümünü satın alma eğiliminden, sektörün öncülük ettiği devasa harcamaları haklı çıkaracak getirileri şirketlerin elde edip edemeyeceğini sorgulama aşamasına nasıl geçtiğini ortaya koydu.

Toplu bahis ters tepti

Piyasadaki kırılganlığın ilk işaretlerinden biri, hedge fonlarının yatırımlarının sınırlı sayıdaki yapay zekâ hissesinde yoğunlaşması oldu. Morgan Stanley’in 5 Kasım’da Miami’de düzenlediği üst düzey yatırımcı konferansında yatırımcı Anthony Botza, fonların artık aynı şirketlerin peşinden gittiği ve büyük ölçüde birbirine benzeyen pozisyonlar oluşturduğu uyarısında bulundu.

Botza, bankanın sunduğu ve hedge fonu müşterilerinin yapay zekâyla bağlantılı donanım hisselerine yönelik net risk pozisyonlarının yaz aylarında portföylerinin yaklaşık yüzde 40’ına ulaştığını gösteren verilere dikkat çekti. Bu oran daha sonra gerilemiş olsa da Botza, yatırımların bu ölçüde aynı yönde yoğunlaşmasının, fonların tercihlerinin ve performanslarının birbirinden farklı olması gereken stratejileriyle çeliştiğini belirtti.

ergthy
New York Borsası işlem salonunda Dow Jones endeksini gösteren ekran (Reuters)

Botza’nın uyarısı dikkat çekiciydi. Zira çok sayıda yatırımcının aynı anda satış kararı alması, özellikle portföylerin aynı hisselere yoğunlaştığı durumlarda, olumsuz herhangi bir gelişmeyi geniş çaplı bir satış dalgasına dönüştürebilir.

Goldman Sachs verilerine göre, yılın ilk yarısında hisse senedi seçimine dayalı stratejiler izleyen hedge fonlarının elde ettiği ilave getirilerin yaklaşık yüzde 85’i yapay zekâyla bağlantılı pozisyonlardan kaynaklandı. Bankanın mayıs ayında hazırladığı fonların en çok tercih ettiği hisseler listesine eklenen 12 şirketten yedisi de yapay zekâ altyapısı alanında faaliyet gösteriyordu.

Ancak yükseliş döneminde kazançları artıran bu yatırım tercihi, piyasanın yön değiştirmesiyle birlikte bir risk kaynağına dönüştü. Yatırımcıların risk pozisyonlarını azaltmaya başlamasıyla çip, bilişim ve veri merkezlerine yönelik harcamalarla en yakından bağlantılı hisseler giderek daha fazla baskı altında kaldı.

Borçlar zayıf noktaları ortaya çıkarıyor

Endişeler yalnızca hisse senetlerinin değerlemeleriyle sınırlı kalmadı, borç piyasalarına da yayıldı. Borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ve yatırımların ne zaman getiri sağlayacağının belirsizliğini koruması, şirketlerin devasa projelerini finanse etmeyi sürdürme kapasitesine ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Yapay zekâyla bağlantılı şirketler, eylül ayında toplam 13 milyar dolar değerinde yüksek getirili tahvil ihraç ettikten sonra bu piyasadaki faaliyetler keskin biçimde geriledi. Yatırımcılar kredi risklerini üstlenmek karşılığında daha yüksek getiri talep etmeye başlarken, Solv şirketinin verilerine göre veri merkezlerini işleten büyük teknoloji şirketleriyle bağlantılı temerrüde karşı sigorta maliyetleri ekim ayında rekor seviyelere ulaştı.

Yapay zekâ alanında bulut bilişim hizmetleri sunan ve Nvidia’nın önde gelen müşterileri arasında yer alan CoreWeave, bu baskının açık örneklerinden biri oldu. Şirketin 15 Ekim’de 2031 vadeli tahvillerinden birinin getirisi, benzer vadeli ABD Hazine tahvillerinin getirisini 10 puandan fazla aştı. Bu seviye, piyasa aktörlerinin bir tahvili temerrüde düşmüş gibi değerlendirmeye başladığı sembolik eşik olarak kabul ediliyor.

xsdcfvghy
Japonya’nın Akihabara bölgesindeki Dospara Akihabara mağazasında sergilenen Nvidia’ya ait GeForce RTX serisi ekran kartları (Reuters)

Sorunun temelinde, uzmanlaşmış altyapı şirketlerinin kapasitelerini genişletmek için sürekli finansmana ihtiyaç duyması, buna karşılık veri merkezlerine yapılan devasa yatırımların beklenen getirilerinin henüz tam olarak netleşmemesi yatıyor. Bu yatırımların getiri sağlaması, yatırımcıların öngördüğünden daha uzun sürebilir.

Harcamaların yavaşlaması veya finansman maliyetlerinin yükselmesi durumunda, borçlanmaya ve yatırımların kesintisiz sürmesine bağımlı şirketler daha fazla zarar görecek. Yapay zekâ alanındaki büyümenin önemli bir bölümünü finanse eden büyük teknoloji şirketleri ise faaliyet alanlarının çeşitliliği ve mevcut gelir kaynakları sayesinde daha fazla hareket alanına sahip.

Bu farklılık hisse senetlerinin performansına da yansıdı. Nvidia’nın hisseleri ay boyunca yaklaşık yüzde 20, Micron’un hisseleri yüzde 12, Dell Technologies’in hisseleri ise yüzde 19 değer kaybetti. Bulut bilişim şirketi Nebius yılbaşından bu yana piyasa değerinin yaklaşık dörtte birini yitirirken, CoreWeave hisseleri ay boyunca yüzde 3,2 geriledi.

Seçimler durumu daha da karmaşık hale getiriyor

3 Kasım’da yapılan ABD seçimleri, endişelere yeni bir unsur ekledi. Çok sayıda hedge fonu, Demokrat adayların veri merkezlerinin hızlı genişlemesine karşı mücadele etme vaatleri nedeniyle seçim öncesinde piyasanın gerileyeceği yönünde pozisyon almıştı. Demokratların geniş kapsamlı bir üstünlük elde etmesiyle sonuçlanan seçimler, yapay zekâ sektörünün dayandığı devasa projelerin geleceğine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.

Olası riskler arasında düzenleyici kısıtlamaların artırılması, elektrik temininde yaşanabilecek sorunlar, tedarik zincirlerindeki darboğazlar ve veri merkezlerinin inşası ile işletilmesi için gerekli borçlanma maliyetlerinin yükselmesi bulunuyor. Şirketlerin yeni bilişim kapasitesi oluşturmak için yarıştığı bir dönemde bu faktörler, projelerin hayata geçirilmesini geciktirebilir veya maliyetlerini artırabilir.

Altimeter Capital’in kurucusu Brad Gerstner de yapay zekâ hisselerindeki risk pozisyonunu azaltmış ve CoreWeave’deki yatırımından çıkmıştı. Gerstner, bu kararında düzenlemeler, enerji, tedarik zincirleri ve finansman maliyetleriyle ilgili risklere dikkat çekmişti.

Çin’in rekabeti de ABD’li şirketler açısından ilave bir meydan okuma olarak öne çıkıyor. Düşük maliyetli yapay zekâ ürünlerinin ortaya çıkması, Amerikan şirketleri üzerinde baskı oluşturabilir ve kâr marjlarını koruma kapasitelerini azaltabilir. Bu durum, teknolojik yarışın sürdürülebilmesi için ne ölçüde harcama yapılması gerektiğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Hedge fonları dalgalanmaların bedelini ödüyor

Ekim ayı sonuçları, sektöre yoğun yatırım yapan yatırımcılar açısından tablonun ne kadar hızlı tersine dönebileceğini ortaya koydu. Goldman Sachs verilerine göre teknoloji alanında uzmanlaşmış hedge fonları, ay boyunca yüzde 12,6 değer kaybetti.

Dikkat çeken örneklerden biri, yatırımcılarına bir önceki aya kadar yaklaşık yüzde 68 kazanç elde ettiğini bildiren Farra fonu oldu. Fon, ekim ayında yaklaşık yüzde 33 kaybederek yıl başından bu yana elde ettiği kazancı yüzde 13 civarına düşürdü.

erf5gty6
New York Borsası’nda çalışan uzman bir yatırımcı (Reuters)

Buna karşılık, daha öngörülebilir nakit akışlarına sahip şirketlere odaklanan ve genellikle popüler yatırım eğilimlerinden uzak duran Lakewood Capital fonu, müşterilerine bildirdiği üzere ekim ayında yüzde 4 kazanç sağladı. Bu farklılık, yalnızca yapay zekâ sektörüne yatırım yapmanın değil, yatırım stratejisinin ve şirket seçiminin de giderek daha fazla önem kazandığını gösteriyor.

Bununla birlikte, piyasadaki dalgalanma yatırımcıların bu teknolojiye yönelik beklentilerinden vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Yatırımcıların önemli bir bölümü yapay zekâyı hâlâ uzun vadeli bir dönüşüm olarak görüyor. Ancak harcamalarını gelire ve kâra dönüştürebilecek şirketleri belirleme konusunda artık daha seçici davranıyor. Hatta bazı yatırımcılar, satış dalgasını sektörden çekilmek yerine fiyatları gerileyen hisseleri satın almak için bir fırsat olarak değerlendirdi.

Bu çerçevede yatırımcılar, Claude modelinin geliştiricisi Anthropic’in beklenen halka arzını, piyasanın yapay zekâ şirketlerine yönelik iştahını ölçmek açısından yeni bir sınav olarak görüyor. Bu süreçte şirketlerin değerlemeleri, finansman olanakları ve sürdürülebilir getiri elde etme kapasitelerine ilişkin soru işaretleri de artıyor.

Böylece yapay zekâ alanındaki yatırım denklemi birkaç hafta öncesine kıyasla önemli ölçüde değişti. Sektörle bağlantılı hisselerin büyük bölümünün birlikte yükseldiği dönemin ardından yatırımcılar artık daha farklılaşmış bir piyasayla karşı karşıya. Bu piyasada kazançlar, her şirketin yatırımlarının karşılığını kanıtlama, finansmanını güvence altına alma ve teknolojinin sunduğu vaatleri somut finansal sonuçlara dönüştürme kapasitesine göre şekilleniyor.



Yükseliş coşkusundan kayıpların kâbusuna... Yapay zekâ devlerini sarsan haftalar

Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)
Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)
TT

Yükseliş coşkusundan kayıpların kâbusuna... Yapay zekâ devlerini sarsan haftalar

Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)
Tayvan’ın Taipei kentinde, hisse senedi endekslerini gösteren bir ekran (EPA)

Kasım ayı, Wall Street için sıradan bir ay olmadı. Birkaç hafta içinde ABD seçimlerinin ardından yaşanan siyasi şok, teknoloji hisselerindeki sert dalgalanmalar ve yapay zekâ projelerinin finansmanına ilişkin giderek artan endişeler iç içe geçti. Bu süreçte, aralarında Çin adına casusluk yaptığı şüphesiyle gündeme gelen Alice Huang ile ilişkilerinin ortaya çıkmasının ardından istifa eden Nvidia CEO’su Jensen Huang hakkındaki gelişmeler de gündeme damgasını vurdu.

Yaşananların sonucunda, bu teknolojiyi üç yıldır geniş çaplı kazançların kaynağı olarak gören yatırımcılar açısından yapay zekâ yatırımlarının haritasını yeniden şekillendiren bir dalgalanma ortaya çıktı. Bu kazançlardan çip üreticilerinden bulut bilişim hizmeti sağlayıcılarına, veri merkezleri, enerji ve uzmanlaşmış ekipman şirketlerine kadar yapay zekâyla bağlantılı çok sayıda şirket yararlanmıştı. Ancak yatırımcılar artık sektörü, tüm şirketlerin yükselişini garanti eden tek bir yatırım alanı olarak değerlendiremiyor.

Dalgalanmalar, kasım ayındaki işlem günlerinden birinde zirveye ulaştı. Yatırımcılar, Nasdaq endeksinde işlem gören hisselerin toplam piyasa değerinden yaklaşık 2,5 trilyon doları sildi. Bu, endeksin yaklaşık iki yıldır yaşadığı en kötü işlem günü oldu. Nvidia da yalnızca bir hafta içinde piyasa değerinin 573 milyar dolarını kaybetti. Bu, tek bir şirketin bir haftada yaşadığı en büyük değer kaybı olarak kayıtlara geçti.

Wall Street Journal (WSJ) kapsamlı haberinde, Nasdaq endeksinin 6 Ekim’de rekor seviyede kapanış yapmasından bu yana piyasaları sarsan olaylar zincirini ele aldı. Gazete ayrıca, yatırımcıların, yapay zekâyla bağlantılı hisselerin büyük bölümünü satın alma eğiliminden, sektörün öncülük ettiği devasa harcamaları haklı çıkaracak getirileri şirketlerin elde edip edemeyeceğini sorgulama aşamasına nasıl geçtiğini ortaya koydu.

Toplu bahis ters tepti

Piyasadaki kırılganlığın ilk işaretlerinden biri, hedge fonlarının yatırımlarının sınırlı sayıdaki yapay zekâ hissesinde yoğunlaşması oldu. Morgan Stanley’in 5 Kasım’da Miami’de düzenlediği üst düzey yatırımcı konferansında yatırımcı Anthony Botza, fonların artık aynı şirketlerin peşinden gittiği ve büyük ölçüde birbirine benzeyen pozisyonlar oluşturduğu uyarısında bulundu.

Botza, bankanın sunduğu ve hedge fonu müşterilerinin yapay zekâyla bağlantılı donanım hisselerine yönelik net risk pozisyonlarının yaz aylarında portföylerinin yaklaşık yüzde 40’ına ulaştığını gösteren verilere dikkat çekti. Bu oran daha sonra gerilemiş olsa da Botza, yatırımların bu ölçüde aynı yönde yoğunlaşmasının, fonların tercihlerinin ve performanslarının birbirinden farklı olması gereken stratejileriyle çeliştiğini belirtti.

ergthy
New York Borsası işlem salonunda Dow Jones endeksini gösteren ekran (Reuters)

Botza’nın uyarısı dikkat çekiciydi. Zira çok sayıda yatırımcının aynı anda satış kararı alması, özellikle portföylerin aynı hisselere yoğunlaştığı durumlarda, olumsuz herhangi bir gelişmeyi geniş çaplı bir satış dalgasına dönüştürebilir.

Goldman Sachs verilerine göre, yılın ilk yarısında hisse senedi seçimine dayalı stratejiler izleyen hedge fonlarının elde ettiği ilave getirilerin yaklaşık yüzde 85’i yapay zekâyla bağlantılı pozisyonlardan kaynaklandı. Bankanın mayıs ayında hazırladığı fonların en çok tercih ettiği hisseler listesine eklenen 12 şirketten yedisi de yapay zekâ altyapısı alanında faaliyet gösteriyordu.

Ancak yükseliş döneminde kazançları artıran bu yatırım tercihi, piyasanın yön değiştirmesiyle birlikte bir risk kaynağına dönüştü. Yatırımcıların risk pozisyonlarını azaltmaya başlamasıyla çip, bilişim ve veri merkezlerine yönelik harcamalarla en yakından bağlantılı hisseler giderek daha fazla baskı altında kaldı.

Borçlar zayıf noktaları ortaya çıkarıyor

Endişeler yalnızca hisse senetlerinin değerlemeleriyle sınırlı kalmadı, borç piyasalarına da yayıldı. Borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ve yatırımların ne zaman getiri sağlayacağının belirsizliğini koruması, şirketlerin devasa projelerini finanse etmeyi sürdürme kapasitesine ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Yapay zekâyla bağlantılı şirketler, eylül ayında toplam 13 milyar dolar değerinde yüksek getirili tahvil ihraç ettikten sonra bu piyasadaki faaliyetler keskin biçimde geriledi. Yatırımcılar kredi risklerini üstlenmek karşılığında daha yüksek getiri talep etmeye başlarken, Solv şirketinin verilerine göre veri merkezlerini işleten büyük teknoloji şirketleriyle bağlantılı temerrüde karşı sigorta maliyetleri ekim ayında rekor seviyelere ulaştı.

Yapay zekâ alanında bulut bilişim hizmetleri sunan ve Nvidia’nın önde gelen müşterileri arasında yer alan CoreWeave, bu baskının açık örneklerinden biri oldu. Şirketin 15 Ekim’de 2031 vadeli tahvillerinden birinin getirisi, benzer vadeli ABD Hazine tahvillerinin getirisini 10 puandan fazla aştı. Bu seviye, piyasa aktörlerinin bir tahvili temerrüde düşmüş gibi değerlendirmeye başladığı sembolik eşik olarak kabul ediliyor.

xsdcfvghy
Japonya’nın Akihabara bölgesindeki Dospara Akihabara mağazasında sergilenen Nvidia’ya ait GeForce RTX serisi ekran kartları (Reuters)

Sorunun temelinde, uzmanlaşmış altyapı şirketlerinin kapasitelerini genişletmek için sürekli finansmana ihtiyaç duyması, buna karşılık veri merkezlerine yapılan devasa yatırımların beklenen getirilerinin henüz tam olarak netleşmemesi yatıyor. Bu yatırımların getiri sağlaması, yatırımcıların öngördüğünden daha uzun sürebilir.

Harcamaların yavaşlaması veya finansman maliyetlerinin yükselmesi durumunda, borçlanmaya ve yatırımların kesintisiz sürmesine bağımlı şirketler daha fazla zarar görecek. Yapay zekâ alanındaki büyümenin önemli bir bölümünü finanse eden büyük teknoloji şirketleri ise faaliyet alanlarının çeşitliliği ve mevcut gelir kaynakları sayesinde daha fazla hareket alanına sahip.

Bu farklılık hisse senetlerinin performansına da yansıdı. Nvidia’nın hisseleri ay boyunca yaklaşık yüzde 20, Micron’un hisseleri yüzde 12, Dell Technologies’in hisseleri ise yüzde 19 değer kaybetti. Bulut bilişim şirketi Nebius yılbaşından bu yana piyasa değerinin yaklaşık dörtte birini yitirirken, CoreWeave hisseleri ay boyunca yüzde 3,2 geriledi.

Seçimler durumu daha da karmaşık hale getiriyor

3 Kasım’da yapılan ABD seçimleri, endişelere yeni bir unsur ekledi. Çok sayıda hedge fonu, Demokrat adayların veri merkezlerinin hızlı genişlemesine karşı mücadele etme vaatleri nedeniyle seçim öncesinde piyasanın gerileyeceği yönünde pozisyon almıştı. Demokratların geniş kapsamlı bir üstünlük elde etmesiyle sonuçlanan seçimler, yapay zekâ sektörünün dayandığı devasa projelerin geleceğine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.

Olası riskler arasında düzenleyici kısıtlamaların artırılması, elektrik temininde yaşanabilecek sorunlar, tedarik zincirlerindeki darboğazlar ve veri merkezlerinin inşası ile işletilmesi için gerekli borçlanma maliyetlerinin yükselmesi bulunuyor. Şirketlerin yeni bilişim kapasitesi oluşturmak için yarıştığı bir dönemde bu faktörler, projelerin hayata geçirilmesini geciktirebilir veya maliyetlerini artırabilir.

Altimeter Capital’in kurucusu Brad Gerstner de yapay zekâ hisselerindeki risk pozisyonunu azaltmış ve CoreWeave’deki yatırımından çıkmıştı. Gerstner, bu kararında düzenlemeler, enerji, tedarik zincirleri ve finansman maliyetleriyle ilgili risklere dikkat çekmişti.

Çin’in rekabeti de ABD’li şirketler açısından ilave bir meydan okuma olarak öne çıkıyor. Düşük maliyetli yapay zekâ ürünlerinin ortaya çıkması, Amerikan şirketleri üzerinde baskı oluşturabilir ve kâr marjlarını koruma kapasitelerini azaltabilir. Bu durum, teknolojik yarışın sürdürülebilmesi için ne ölçüde harcama yapılması gerektiğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Hedge fonları dalgalanmaların bedelini ödüyor

Ekim ayı sonuçları, sektöre yoğun yatırım yapan yatırımcılar açısından tablonun ne kadar hızlı tersine dönebileceğini ortaya koydu. Goldman Sachs verilerine göre teknoloji alanında uzmanlaşmış hedge fonları, ay boyunca yüzde 12,6 değer kaybetti.

Dikkat çeken örneklerden biri, yatırımcılarına bir önceki aya kadar yaklaşık yüzde 68 kazanç elde ettiğini bildiren Farra fonu oldu. Fon, ekim ayında yaklaşık yüzde 33 kaybederek yıl başından bu yana elde ettiği kazancı yüzde 13 civarına düşürdü.

erf5gty6
New York Borsası’nda çalışan uzman bir yatırımcı (Reuters)

Buna karşılık, daha öngörülebilir nakit akışlarına sahip şirketlere odaklanan ve genellikle popüler yatırım eğilimlerinden uzak duran Lakewood Capital fonu, müşterilerine bildirdiği üzere ekim ayında yüzde 4 kazanç sağladı. Bu farklılık, yalnızca yapay zekâ sektörüne yatırım yapmanın değil, yatırım stratejisinin ve şirket seçiminin de giderek daha fazla önem kazandığını gösteriyor.

Bununla birlikte, piyasadaki dalgalanma yatırımcıların bu teknolojiye yönelik beklentilerinden vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Yatırımcıların önemli bir bölümü yapay zekâyı hâlâ uzun vadeli bir dönüşüm olarak görüyor. Ancak harcamalarını gelire ve kâra dönüştürebilecek şirketleri belirleme konusunda artık daha seçici davranıyor. Hatta bazı yatırımcılar, satış dalgasını sektörden çekilmek yerine fiyatları gerileyen hisseleri satın almak için bir fırsat olarak değerlendirdi.

Bu çerçevede yatırımcılar, Claude modelinin geliştiricisi Anthropic’in beklenen halka arzını, piyasanın yapay zekâ şirketlerine yönelik iştahını ölçmek açısından yeni bir sınav olarak görüyor. Bu süreçte şirketlerin değerlemeleri, finansman olanakları ve sürdürülebilir getiri elde etme kapasitelerine ilişkin soru işaretleri de artıyor.

Böylece yapay zekâ alanındaki yatırım denklemi birkaç hafta öncesine kıyasla önemli ölçüde değişti. Sektörle bağlantılı hisselerin büyük bölümünün birlikte yükseldiği dönemin ardından yatırımcılar artık daha farklılaşmış bir piyasayla karşı karşıya. Bu piyasada kazançlar, her şirketin yatırımlarının karşılığını kanıtlama, finansmanını güvence altına alma ve teknolojinin sunduğu vaatleri somut finansal sonuçlara dönüştürme kapasitesine göre şekilleniyor.


Zelenskiy: İstekliler Koalisyonu toplantısı tarihi bir öneme sahip olabilir

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy (AFP)
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy (AFP)
TT

Zelenskiy: İstekliler Koalisyonu toplantısı tarihi bir öneme sahip olabilir

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy (AFP)
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy (AFP)

Rusya Savunma Bakanlığı, hava savunma sistemlerinin pazar gecesi ile pazartesi sabahı arasında Rusya’nın çeşitli bölgeleri ile Azak Denizi ve Karadeniz üzerindeki hava sahasında bin 336 Ukrayna insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü açıkladı.

Rusya’nın Rostov Bölgesi Valisi Yuriy Slyusar, bölgedeki Azov kasabasına düzenlenen İHA saldırısı sonucunda üç kişinin yaralandığını ve dört sanayi tesisinde yangın çıktığını bildirdi. Slyusar, İHA parçalarının düşmesi nedeniyle Rojalik köyünde üç müstakil evin ve bir doğal gaz boru hattının da hasar gördüğünü belirtti.

Moskova Belediye Başkanı’nın bugün yaptığı açıklamaya göre Rusya, gece boyunca başkenti hedef alan 100’den fazla İHA’yı engelledi. Yeni saldırı dalgası, Rusya Devlet Başkanı’nın Çin’de ABD’li ve Çinli mevkidaşlarıyla gerçekleştirmesi beklenen görüşmeden günler önce yaşandı.

Savaş üzerine tartışma

Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenecek zirve, Vladimir Putin, Donald Trump ve Şi Cinping’i ilk kez bir araya getirecek. Ancak ABD’li yetkililer, beşinci yılına yaklaşan savaşın görüşmede ele alınmasının beklenmediğini söyledi.

Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, gece boyunca ve pazartesi sabahına kadar Telegram üzerinden yaptığı bir dizi paylaşımda, Rus hava savunma sistemlerinin yaklaşık 139 İHA’yı engellediğini bildirdi. Sobyanin, son paylaşımında, “Acil durum ekipleri, enkazın düştüğü bölgede çalışmalarını sürdürüyor” ifadesini kullandı.

Söz konusu önleme operasyonları, Ukrayna güçlerinin Rusya’nın büyük bir petrokimya tesisini, bir petrol rafinerisini ve askeri üretim yapılan bir tesisi hedef almasının ardından gerçekleşti. Saldırılar, Kiev yönetiminin Rusya topraklarının derinliklerine yönelik yürüttüğü operasyonlar kapsamında düzenlendi.

İstekliler Koalisyonu

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy dün yaptığı açıklamada, Kiev yönetiminin müttefiklerinden oluşan İstekliler Koalisyonu’nun bir toplantısının hazırlık aşamasında olduğunu ve bu toplantının ‘tarihi’ nitelik taşıyabileceğini duyurdu.

Zelenskiy’ye göre toplantının amacı, Rusya ile savaşı sona erdirmeyi hedefleyen müzakerelerde Avrupa’nın tutumunu belirlemek. Ukrayna Devlet Başkanı, günlük açıklamasında, “İstekliler Koalisyonu’nun önemli ve tarihi nitelik taşıyabilecek bir toplantısı için hazırlık yapıyoruz. Zafer için Avrupa’nın yüzde 100 güçlü bir tutum sergilemesini sağlayabiliriz” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy ayrıca, Ukrayna Savunma Temas Grubu’nun gelecek hafta yapılması beklenen toplantısını duyurdu. Toplantının ‘verimli geçmesi ve Rusya’ya, Ukrayna’nın desteksiz bırakılmayacağı yönünde anlayacağı güçlü bir mesaj vermesi gerektiğini’ belirtti.

Avrupa, bu hafta Ukrayna konusundaki gelecek müzakerelerde Fransa, Birleşik Krallık, Polonya, Almanya ve İtalya’nın yanı sıra Avrupa Birliği (AB) kurumlarının temsilcileri aracılığıyla yer alacağını açıklamıştı.

İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’nın en kanlı çatışmasını sona erdirmeyi amaçlayan müzakereler ise bugüne kadar Avrupalıların görüşme masasının dışında bırakıldığı bir süreçte, ABD’nin arabuluculuğunda Rusya ile Ukrayna arasında yürütülüyordu.

Rusya, Starshield’e getirilen kısıtlamalardan faydalandı

Zelenskiy dün yaptığı açıklamada, Rusya’nın gece boyunca Ukrayna’nın sekiz bölgesindeki enerji ve demir yolu altyapısına saldırılar düzenlediğini belirterek, bu saldırıların kısmen Ukrayna’nın SpaceX tarafından sağlanan Starshield hizmetini kullanmasına getirilen kısıtlamalar nedeniyle mümkün olduğunu söyledi.

Zelenskiy, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Ruslar, Şahed tipi İHA’larla trafo merkezlerini hedef alıyor” ifadesini kullandı. Rusya’nın Ukrayna genelindeki hedeflere yönelik saldırılarında sıklıkla kullandığı İHA’lara atıfta bulundu.

Sözlerini sürdüren Zelenskiy, “Cephe hattında ve geçici olarak işgal altındaki topraklarda Starshield terminallerinin çalışma hızına getirilen kısıtlamalar hâlâ yürürlükte olduğu için bu saldırıların önemli bir bölümü hedeflerine ulaşabiliyor” dedi.

Zelenskiy, daha sonra yayımladığı görüntülü akşam konuşmasında ise Rus güçlerinin son dönemde belirli bölgeleri hedef aldığını ve ardından birkaç gün boyunca bu bölgelere tekrarlanan saldırılar düzenlediğini söyledi.

Ülkenin güneydoğusundaki Dnipropetrovsk ve Zaporijya bölgelerinin ağır saldırılara maruz kaldığını belirten Zelenskiy, elektrik şebekesi ve trafo merkezlerinde onarım çalışmalarının sürdüğünü kaydetti. Zelenskiy, “Çok sayıda elektrik kesintisi yaşandı ve onarım çalışmaları devam ediyor. Elektriği kısmen yeniden sağladık, ancak önümüzde hâlâ yapılması gereken çok iş var” ifadelerini kullandı.

Kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte Rusya, Ukrayna’ya yönelik bombardımanlarını sürdürüyor. Rus saldırıları, Abu Dabi’de son dönemde gerçekleştirilen iki günlük müzakereler sırasında da devam etti.

Prens Harry, Ukrayna’ya yaptığı habersiz ziyareti tamamladı

Prens Harry, Ukrayna’ya gerçekleştirdiği ve önceden duyurulmayan iki günlük ziyaretini dün tamamladı. Ziyareti sırasında yaralı askerler ve sahada görev yapan sağlık personeliyle bir araya gelen Harry, kendilerine “Bu savaşı kazanacaksınız” dedi.

Afganistan’da görev yapmış eski bir asker olan ve yaralı askerlere yardım etmeyi başlıca çalışma alanlarından biri haline getiren 42 yaşındaki Sussex Dükü, cumartesi ve pazar günlerini ülkenin batısındaki Lviv kentinde geçirdi.

Harry, gazetecilerle birlikte kente varmasının ardından yaptığı açıklamada, “Ukrayna’ya her dönüşümde kendimi burada hoş karşılanmış hissediyorum ve büyük bir sıcaklıkla karşılanıyorum” ifadesini kullandı.

2022 yılında Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının başlamasından bu yana ülkeye dördüncü ziyaretini gerçekleştiren Harry, temasları kapsamında ayrıca, 2014 yılında kurduğu ve engelli bireylere yönelik spor müsabakalarını içeren Invictus Oyunları’nın gelecek yılki organizasyonuna katılacak sporcuların belirlenmesine yönelik elemeleri de izledi. Söz konusu oyunların Temmuz 2027’de Birleşik Krallık’ta düzenlenmesi planlanıyor.

Estonya, Rusya ile olan sınırlarını kapatıyor

Öte yandan Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna dün yaptığı açıklamada, Estonya savunma sanayisi şirketlerinden birini hedef aldığı şüphesi bulunan sabotaj girişiminin ardından, ülkesinin 1 Aralık’tan itibaren Rusya ile tüm sınır geçiş noktalarını kapatacağını duyurdu. Tallinn yönetimi, söz konusu girişimden Moskova’yı sorumlu tuttu.

Estonya makamları, İHA üreticisi Threod Systems şirketini kundaklamaya teşebbüs ettikleri şüphesiyle gece boyunca sekiz kişiyi gözaltına aldı. Yetkililer, saldırı girişiminin Rus askeri istihbarat servisinin talimatıyla gerçekleştirildiğini bildirdi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova ise Moskova’da TASS haber ajansına yaptığı açıklamada, Estonya’nın sınırlarını kapatmasının Rusya’ya yönelik düşmanlığın bir başka göstergesi olacağını söyledi. Şarku’l Avsat’ın TASS’tan aktardığına göre Zaharova, “Gerçek planları buysa bu, Rusya’ya yönelik saldırgan ve kontrolsüz düşmanlığın bir başka tezahürüdür” dedi.

Moskova, Avrupa ülkelerinin kendisine yönelttiği sabotaj faaliyetlerine karışma suçlamalarını sürekli olarak reddediyor. Tsahkna ise X platformundan yaptığı paylaşımda, “Rusya, Estonya’ya yönelik düşmanca eylemlerin sonuçları olacağını anlamalı” ifadelerini kullandı. Bakan, sınır kapatma kararının ne kadar süreyle uygulanacağına ilişkin ise bilgi vermedi.


İran'dan hasar gören nükleer tesislerinin denetim şartı: Şavaş bitmeden denetim yok

ABD'nin İran'ın Kum kenti yakınlarındaki yer altı nükleer tesisine yönelik saldırılarının ardından Fordo Kompleksi'nin son durumunu gösteren Maxar uydusundan alınan görüntü (Arşiv – Reuters)
ABD'nin İran'ın Kum kenti yakınlarındaki yer altı nükleer tesisine yönelik saldırılarının ardından Fordo Kompleksi'nin son durumunu gösteren Maxar uydusundan alınan görüntü (Arşiv – Reuters)
TT

İran'dan hasar gören nükleer tesislerinin denetim şartı: Şavaş bitmeden denetim yok

ABD'nin İran'ın Kum kenti yakınlarındaki yer altı nükleer tesisine yönelik saldırılarının ardından Fordo Kompleksi'nin son durumunu gösteren Maxar uydusundan alınan görüntü (Arşiv – Reuters)
ABD'nin İran'ın Kum kenti yakınlarındaki yer altı nükleer tesisine yönelik saldırılarının ardından Fordo Kompleksi'nin son durumunu gösteren Maxar uydusundan alınan görüntü (Arşiv – Reuters)

İranlı üst düzey bir yetkili, Tahran yönetiminin Ortadoğu'daki savaş sona ermeden ve ABD İran'ın şartlarını yerine getirmeden, Birleşmiş Milletler (BM) müfettişlerinin hasar gören nükleer tesislerini ziyaret etmesine izin vermeyeceğini söyledi.

Açıklama, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA), İsrail ile yaşanan 12 Gün Savaşı'ndan bu yana askıda bulunan denetim faaliyetlerinin yeniden başlatılabilmesi için İran'a gerekli adımları atma çağrısında bulunmasından günler sonra yapıldı. Söz konusu savaş sırasında ABD, İran'ın nükleer tesislerini hedef almıştı.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, dün yayımlanan bir televizyon röportajında, "İran'ın şartları karşılanmadan ve savaş kalıcı olarak sona ermeden Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın tesislere erişimine izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı. Aç

İran'ın nükleer tesisleri, 28 Şubat'ta başlayan Ortadoğu Savaşı sırasında yeniden hedef alındı. ABD ve İsrail'in düzenlediği saldırılarda İran'ın dini lideri Ali Hamaney de hayatını kaybetti.

UAEA müfettişleri, geçen eylül ayında Tahran'ın güneyindeki Buşehr Nükleer Santrali'ni ziyaret etti. Ancak aralarında Fordo, Natanz ve İsfahan'ın da bulunduğu, bombardımana maruz kalan diğer tesislere erişimlerine izin verilmedi.

Tahran'ın güneyindeki Buşehr Nükleer Santrali, 21 Ağustos 2010 (Arşiv – Reuters)
Tahran'ın güneyindeki Buşehr Nükleer Santrali, 21 Ağustos 2010 (Arşiv – Reuters)

Garibabadi, UAEA'nın hasar gören tesisleri denetleme talebinin, "muhtemelen ABD silahlarının ne ölçüde etkili olduğunu değerlendirmeyi amaçladığını" belirtti.

Ortadoğu'daki savaşı sona erdirmeye yönelik girişimlerde ise kayda değer bir ilerleme sağlanamadı. Tahran'ın ABD'den talepleri arasında, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve yaptırımların kaldırılması bulunuyor. İran yönetimi, bu adımlar karşılığında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağını belirtiyor.

İranlı yetkililer, Tahran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin daha sonraki bir aşamada ele alınacağını ifade etti.

ABD ordusu, bu ayın başlarında İran'ın nükleer programına ilişkin bilgi sağlayacak kişiler için 20 milyon dolar ödül verileceğini duyurmuştu. Tahran yönetimi ise bu adımı "iğrenç" olarak nitelendirdi.