Mesleklerimizi icra edebilen insansı yapay zeka robotlarıyla tanışın

Robert Waugh, yapay zekadaki mevcut atılımların "insan" androidlerdeki devrimin anahtarı olduğunu anlatıyor. Bunlardan bazıları halihazırda meslek sahibi

Tesla'nın robotu 2023 Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda sergilenmişti. Elon Musk daha önce yapay zekanın "potansiyel açıdan nükleer silahlardan daha tehlikeli" olduğunu söylemişti (AFP)
Tesla'nın robotu 2023 Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda sergilenmişti. Elon Musk daha önce yapay zekanın "potansiyel açıdan nükleer silahlardan daha tehlikeli" olduğunu söylemişti (AFP)
TT

Mesleklerimizi icra edebilen insansı yapay zeka robotlarıyla tanışın

Tesla'nın robotu 2023 Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda sergilenmişti. Elon Musk daha önce yapay zekanın "potansiyel açıdan nükleer silahlardan daha tehlikeli" olduğunu söylemişti (AFP)
Tesla'nın robotu 2023 Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda sergilenmişti. Elon Musk daha önce yapay zekanın "potansiyel açıdan nükleer silahlardan daha tehlikeli" olduğunu söylemişti (AFP)

İnsanların işini yapabilen insansı bir robot fikri, neredeyse 3 bin yıl öncesine, tanrı Hefaistos'un kendi yarattığı metalik varlıklardan yardım aldığı İlyada'ya kadar dayanıyor. Ama bugün, 2023'te bu konsept gerçeğe dönüşüyor.

ChatGPT'nin arkasındaki OpenAI firmasının finanse ettiği bir robotik girişimi, Avrupa ve Amerika'da güvenlik görevlisi olarak EVE robot cihazlarını çalıştırıyor. Burada insan operatörler sanal gerçekliği kullanarak "gövdenin" içine "adım atabiliyor".

Elon Musk'ın Tesla'sı da kendi robotu Optimus üzerinde çalışıyor. Zira Musk uzun vadede bunun, şirketin otomobil işinden "daha önemli olabileceğine" inanıyor.

Goldman Sachs, insansı robotların 15 yıl içinde yılda 150 milyar dolarlık bir pazar haline gelebileceğini ve 2025'e dek fabrikalarda çalışıyor olabileceğini öngörüyor.

2030'a gelindiğindeyse Goldman Sachs, robotların ABD'de imalat alanındaki öngörülen işgücü kıtlığının yüzde 4'ünü doldurabileceğine, "en pembe" senaryoda ise insansı androidlerin işgücü açığının yüzde 126'sını tamamlayabileceğine inanıyor. Sachs, insansı robotların 2025'ten 2028'e kadar fabrikalarda, 2030'dan 2035'e kadar da tüketiciye yönelik işlerde ekonomik açıdan uygulanabilir olacağını tahmin ediyor.

Yapay zekanın nükleer silahlardan daha tehlikeli olduğunu söyleyen Musk ise Tesla robotunun nihayetinde insanların yapabileceği her şeyi yapabileceğini savunuyor ve bu yıl üretime geçeceğini iddia ediyor.

Bir başka robot Phoenix, halihazırda Kanada'daki bir lastik mağazasında çalışıyor ve ürünleri paketleme, etiketleme, işaretleme ve katlama dahil olmak üzere 110 "insan" görevini doğru biçimde yerine getiriyor. Robo-C gibi diğer robotlar da mağazalarda müşteri hizmetlerinde çalışmak üzere üretildi ve 1X, robotları bakıcı olarak kullanılması için test etti.

Teknolojinin arkasındaki şirketler, robotların "insan işlerini" üstlenmeyeceğini, bunun yerine dünyanın dört bir yanında işgücü piyasasındaki, özellikle de kas gücüne dayalı işgücündeki kıtlıkları ve uzun vadede azalan doğum oranlarını telafi edeceğini savunuyor.

Sanctuary AI'ın insansı robotunun videoları, cihazın nesneleri topladığını, sıraladığını ve istiflediğini gösteriyor. Phoenix, bir insan gibi çalışmak ve "düşünmek" üzere, ayrıca sesli komutlara yanıt verebilecek şekilde geliştirildi.

Sanctuary AI'ın insansı robotu, "insan benzeri el becerisini" sergiliyor (Sanctuary AI / YouTube)
Sanctuary AI'ın insansı robotu, "insan benzeri el becerisini" sergiliyor (Sanctuary AI / YouTube)

Endüstride yaygın kullanılan robotların aksine Phoenix, tek bir iş yerine, verilen herhangi bir görevi yerine getirmek üzere tasarlandı. Sanctuary AI'ın CEO'su ve kurucu ortağı Geordie Rose, tek bir amaca yönelik robotlar yapmanın robotik şirketleri için bir "tuzak" olduğu görüşünde.

CEO, "Birçok yapay zeka ve robotik şirketinin aksine, Sanctuary AI, kuruluşların dünya çapında karşılaştığı büyük işgücü kıtlığını ele almaya odaklanıyor" diyor.

Robotlarımız insanlar gibi davranmak, hareket etmek ve düşünmek üzere tasarlandığından, bu robotlar boş kalan pozisyonları doldurmak, tehlikeli görevleri yerine getirmek ve insan işgücünü artırmak için endüstrilerde ve bölgelerde kullanılabilir.

Yeni nesil androidleri mümkün kılan önemli atılımlardan biri, nesneleri hassas bir şekilde kavrayabilen eller. Rose, robotun ellerinin beceri ve yumuşak temas bakımından "insan ellerine rakip" olduğuna inanıyor. Bu da örneğin Phoenix'in yiyecekleri plastik bir torbaya doldurabileceği anlamına geliyor. Zira bir "dokunsal" (titreşim) teknolojisi Phoenix'e dokunma hissi veriyor.

Rose, "Tüm işlerin yüzde 98'inden fazlasının insan elinin becerisini gerektirdiği göz önüne alınırsa, insan benzeri eller olmadan gerçekten kullanışlı bir insansı robot üretilemez" ifadelerini kullanıyor.

Yüksekliği 1,70 metreye ulaşan robot, saatte 4,8 kilometre hızla hareket edebiliyor.

Dünya doğum oranlarındaki düşüş ve nüfustaki yaşlanmayla uğraşırken Rose, bunun büyük bir işgücü sıkıntısına yol açacağını ve Phoenix gibi insansı robotların giderek daha gerekli hale geleceğini savunuyor. Yalnızca ABD'de bugün 9,8 milyon pozisyon boş kalmış durumda ama sadece 5,9 milyon işsiz var.

Önceki nesil robotlar da epey etkiliydi, ancak yetenekleri sadece belirli bir işle sınırlıydı. Örneğin, bir üretim robotu, bir araç şasisini çok hassas ve özel bir model izleyerek hareket ettirmek üzere tasarlanabilir.

Öte yandan Rose, tek bir amaca yönelik robotların görevi son derece iyi yerine getirmesinden ziyade, geleceğin işletmelerinin verilen herhangi bir işi yapabilecek robotlara ihtiyaç duyacağına inanıyor.

CEO, "Bir kişinin makul seviyede yapması beklenen her işi yapabilen bir robot inşa ediyoruz" diyor.

Yapabileceğimiz için değil, yapmamız gerektiğine inandığımız için.

Phoenix'e Carbon adlı bir yapay zeka yazılım sistemi tarafından "insan benzeri" zeka sağlanıyor. Bu, robotun komutlara İngilizce yanıt vermesini ve görevleri kendi yeteneğiyle tamamlamasına olanak tanıyor.

Rose, şirketin robotla "son derece gurur duyduğunu" ama "gösterinin gerçek yıldızının" altta yatan yazılım olduğunu söylüyor.

İnsansı robotlara giden yolculuk uzun ve engebeli olageldi. Honda, 1986'da iki ayaklı bir yürüyüş robotu tasarlamaya başlamış ve bundan 10 yıl sonra Asimo robotunun P2 prototipini tanıtmıştı. Asimo teknoloji fuarlarında ve diğer etkinliklerde yer alarak küresel çapta ün kazandı.

Honda, robotun insanların evlerinde yaşayabilecek kişisel bir asistan olmasını umarken, Asimo üzerinde çalışan Satoshi Shigemi, robotun "ev işlerinde yardım etmeye başlayan bir ilkokul çocuğu" olmasını umduğunu belirtiyor.

Robot en son Mart 2022'de insanların karşısına çıkmıştı ama (bir keresinde Barack Obama'ya futbol topu atmış olmasına rağmen) hiç satışa sunulmadı.

Yapay zeka ses teknolojisi şirketi Voices.ai'ın kurucusu ve CEO'su David Ciccarelli, yapay zekadaki mevcut atılımların insansı androidlerdeki devrime güç veren önemli bir faktör olduğunu dile getiriyor. Aynı zamanda insanların, ChatGPT tarzı uygulamalarla etkileşime girdikleri gibi droidlere de doğal İngilizceyle komut verebildiğini hatırlatıyor.

Ciccarelli, gözlemlerini, "Bugünün androidleri önceki on yıllardan çok daha sofistike hale geldikçe manzara değişiyor" diye ifade ediyor:

Sadece fiziksel görevleri yerine getirmekle kalmıyorlar, aynı zamanda gelişmiş programlamayla, bir zamanlar ancak insanlara özgü olduğu düşünülen karmaşık görevlerin üstesinden geliyorlar.

Ciccarelli, doğal konuşmalar yapabilen ve mağazalarda müşteri hizmetlerinde kullanılabilecek başka bir insansı robota (Promobot'tan Robo-C2) işaret ediyor. EVE ve Phoenix'in aksine, Robo-C2'nin yüzü insana benzeyecek şekilde yapıldı. Şirket, "duygularını ifade edebildiği" ve gerçek ya da kurgusal herhangi bir kişi gibi görünebildiği için övünüyor.

Ciccarelli, "Yapay zeka patlaması ve insansı robotlar el ele gidiyor" diyor:

Voices.ai'da ses tanıma için bir yapay zeka modeli geliştirirken, sistemin insan konuşmasındaki nüansları yakaladığını görmek büyüleyiciydi ve yapay zekanın işyerlerimizi yeniden şekillendirmede insansı robotlara güç verme potansiyelini gösteriyordu.

Birmingham City Üniversitesi'nde yapay zeka profesörü Atıf Azad da yapay zekadaki hızlı ilerlemelerin, sensörlerden toplanan bilgilerle birlikte, robotların insanlarla veya diğer robotlarla ekipler halinde çalışmasını sağlayacağını belirtiyor.

Azad, "Derin öğrenme gibi yapay zeka teknikleri, nesneleri tanımak ve onların farklı örneklerini tanımlamak, konuşmayı ve doğal dili anlamak ve insan hareketlerini doğru yorumlamak gibi kritik görevlerde devrim yarattı" ifadelerini kullanıyor.

Profesör Azad, işyerinde robotların insan "meslektaşlarıyla" birlikte çalışmalarını sağlamak için yakındaki bilgisayar sistemlerinden ve sensörlerden bilgi toplayacağı görüşünde.

Yapay zeka alanındaki şirketler de robotiğe yatırım yapıyor. Norveçli 1X girişimi, ChatGPT'yi tasarlayan OpenAI'ın girişim fonu tarafından finanse edildi, bu da şirketin OpenAI teknolojisine erken erişime sahip olduğu anlamına geliyor.

Şirketin CEO'su Bernt Bornich, robotları "vücut bulmuş yapay zeka" diye nitelendirdi.

1X'in EVE robotu. Şirket, robotlarının güvenlikten bakım ve destek işlerine kadar çok çeşitli uygulama alanlarında kullanılmasını umuyor (1X / YouTube)
1X'in EVE robotu. Şirket, robotlarının güvenlikten bakım ve destek işlerine kadar çok çeşitli uygulama alanlarında kullanılmasını umuyor (1X / YouTube)

Android EVE, tümüyle insan vücudunun yaptığı gibi çalışacak şekilde tasarlandı. Robotun içindeki kas ve tendonları andıran sentetik halatlar kutuları insanla ürkütücü derecede benzer şekilde paketlemesini sağlıyor. Bu teknoloji, robotun kendi gücünü kontrol edebildiği ve bir şeyleri kırma veya çevredekileri öldürme olasılığının düşük olduğu anlamına geliyor. 1X'in iletişim başkanı Hege Nikolaisen, insansı robotların daha yaygın kullanılmasının önüne geçen kilit engellerden birinin bu olduğunu söylüyor.

Bir robot tarafından öldürülen ilk insan 1979'da Ford fabrikasında bir tonluk transfer aracının altında kalarak hayatını kaybetmişti. Nikolaisen'e göre, robot üretmenin önündeki önemli bir engel, fabrika ortamından çıkabilecek kadar güvenli bir teknoloji geliştirmek.

"Hepimiz yıllardır robotların yakında bizim için çalışmaya başlayacağını duyuyoruz ama bu şimdiye kadar hiç gerçekleşmedi" diyen Nikolaisen, şöyle devam ediyor:

Androidlerimiz güçlü ancak enerji açısından verimli motorlar kullanıyor. Böylece yüksek hız ve kuvvetin birleşimiyle çevreye zarar vermeksizin çevreleriyle güvenli biçimde etkileşime girebiliyorlar.

Nikolaisen, EVE robotunun nesneleri alıp onlarla etkileşime girebildiğini ve halihazırda biri Avrupa'da diğeri Amerika'da olmak üzere iki tesiste güvenlik görevlisi olarak çalıştığını söylüyor. Bu robot gerektiğinde (örneğin, bir güvenlik vukuatı varrsa) sanal gerçeklik aracılığıyla insan gözetmenler tarafından kontrol ediliyor.

Öte yandan çoğu zaman koruduğu tesisin etrafında kendi kendini kontrol ederek dolaşıyor: "Ellerini" kullanarak kapıları açabiliyor ve hatta asansörlere binerek düğmelere basabiliyor.

Ayrıca bir gözetmen birden fazla EVE robotunu kontrol edebiliyor.

Nikolaisen, "Kontrol merkezinde oturan bir güvenlik görevlisi, ticari bir binada otonom devriye gezen ve dolaşan bir EVE android filosunu işletir" diyor:

Kurallara aykırı bir olay varsa veya operatör bir görevi yerine getirme ihtiyacı duyarsa; robotun görüş yeteneğini ve vücudunu kontrol altına almak için gözlükleri ve kumandaları kullanarak androidi uzaktan çalıştırmak üzere senkronizasyon modunu açar. Daha sonra androidi kullanarak telebulunma (telepresence / sanal gerçeklik teknolojisini kullanarak makinelerin uzaktan yönetilmesi -çn.) sırasında bükme, kavrama, bakma veya iletişim kurma davranışlarında bulunabilir.

Şirket, robotların birçok farklı sektörde kullanılabileceğini umuyor.

Nikolaisen, "Androidler gözetim, lojistik, perakende ve/veya depolarda kullanılabilir" ifadelerini kullanıyor. Paketleme, sıralama, taşıma, baskı, temizleme veya gözetleme gibi tipik, sıkıcı ve tekrarlayan görevleri yerine getirebilirler.

Birkaç on yıl içinde androidleri kişisel asistan olarak kullanmanın mümkün olacağına inanıyoruz.

Ciccarelli'ye göre, ileri vadede, bugünkü hızlı yapay zeka büyümesinin insansı robotlardaki patlamayla paralel gerçekleşmesi muhtemel. Zira doğal dili işleyen robotlar, yapay zekayı da besleyen keşiflere güç veriyor.

Ciccarelli, "Yapay zekadaki ilerlemeler, bu robotların çevrelerini anlamalarını ve gezinmelerini, nesneleri tanımalarını ve karmaşık görevleri yerine getirmelerini mümkün kıldı" diye ekliyor:

Bu robotların devam eden gelişimi, yapay zeka araştırmalarını ve uygulamalarını daha da ilerletebilecek yeni veriler ve kullanım alanlarına dair senaryolar üreteceği için muhtemelen süregelen yapay zeka patlamasına katkıda bulunacak. Biri diğerini ileriye doğru iterek kendi kendini güçlendiren bir ilerleme döngüsü yaratıyor.

Independent Türkçe



Yapay zekâ çipleri nedir? Teknoloji savaşı cep telefonu ve uygulama fiyatlarını nasıl artırıyor?

Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
TT

Yapay zekâ çipleri nedir? Teknoloji savaşı cep telefonu ve uygulama fiyatlarını nasıl artırıyor?

Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)
Bir araştırmaya göre, yöneticilerin yüzde 67'si güvenlik endişelerine rağmen yapay zekâyı benimsemeleri yönünde baskı hissediyor. (Getty Images)

Akıllı bir sohbet uygulamasına soru sorduğumuzda, cep telefonumuzdan anında bir metni çevirmesini veya tek dokunuşla fotoğrafı düzenlemesini istediğimizde, bütün bunlar saniyenin küçük bir diliminde gerçekleşen dijital bir sihir gibi görünüyor. Ancak bu kolaylığın arkasında son derece karmaşık bir sanayi altyapısı bulunuyor. Günümüzde petrolden daha değerli, altından daha stratejik hale gelen bu görünmez motorun adı ise yapay zekâ çipleri.

ABD ile Çin arasında bu teknolojik kaynak üzerindeki rekabetin giderek kızışması, özellikle Washington'ın Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezlerinde gelişmiş işlem kapasitesi kiralamasını yasaklayan yeni kararıyla birlikte, teknoloji savaşını günlük hayatımızı doğrudan etkileyen bir meseleye dönüştürdü. Artık bu mücadele, uzak bir siyasi rekabet olmaktan çıkarak sıradan tüketicinin bütçesini ve dijital araçlarının maliyetini tehdit eden bir unsura dönüşüyor.

Yapay zekâ çipleri nedir, sıradan cep telefonu işlemcilerinden nasıl ayrılır?

Rekabetin özünü anlayabilmek için öncelikle bu çiplerin ne olduğunu basitçe açıklamak gerekiyor. Bilgisayar veya cep telefonlarında kullanılan geleneksel işlemci (CPU), son derece zeki ancak karmaşık görevleri belirli bir sırayla, teker teker yerine getiren bir çalışana benzetilebilir.

Buna karşılık gelişmiş grafik işlemcileri (GPU) ve yapay zekâ hızlandırıcıları gibi yapay zekâ çipleri, aynı anda çalışan yüz binlerce küçük beyinden oluşan bir orduyu andırıyor.

Bu özgün mühendislik tasarımı, yapay zekâ çiplerinin milyarlarca veri, metin ve görüntüyü eş zamanlı olarak işlemesine, bunlar arasındaki örüntüleri tespit etmesine ve akıllı sistemleri anlama, çıkarım yapma ve içerik üretme konusunda eğitmesine imkân tanıyor.

thyju
ABD ve Çin bayrakları, yarı iletken çiplerin yer aldığı elektronik devre kartı üzerinde görülüyor. (Reuters)

Yeni nesil tek bir çipin onlarca milyar minyatür transistör barındırdığını belirtmek yeterli. Bu çipler, dünyada yalnızca az sayıda şirketin sahip olduğu son derece hassas lazer teknolojileriyle üretiliyor. Bu durum üretimlerini hem pahalı hem de sınırlı hale getirirken, söz konusu çiplere sahip olmak ekonomik ve askerî güçle eşdeğer görülüyor.

Washington, bulut bilişim üzerinden çiplere neden kısıtlama getiriyor?

ABD, bu çiplerin tasarımında sahip olduğu üstünlüğün kendisine belirleyici bir stratejik avantaj sağladığının farkına vararak yıllar önce Çin'e yönelik ihracat kısıtlamaları getirdi.

Ancak Çin'in büyük teknoloji şirketleri bu engeli aşmanın bir yolunu buldu. Çipleri satın alıp ülkeye getirmek yerine, Singapur ve Malezya gibi komşu Asya ülkelerinde kurulan büyük veri merkezlerinden internet üzerinden uzaktan işlem kapasitesi kiralamaya yöneldi.

Washington'ın son kararı ise bu kapıyı tamamen kapatmayı hedefliyor. Böylece Çinli şirketlerin kendi ülkeleri dışındaki veri merkezlerinde bu çiplerin işlem kapasitesini kiralamasının da önüne geçiliyor.

fgbu7
Hindistan'ın Bengaluru kentinde bir kişi, Anthropic'in yapay zekâ platformu Claude'u gösteren cep telefonunu tutuyor. (AFP)

Bu gelişmeyle teknoloji savaşı, bir ürünün satışını engelleme aşamasından hizmet kiralanmasını yasaklama aşamasına taşındı. Bu dönüşüm, küresel dijital tedarik zincirlerini belirsizliğe sürüklerken Pekin'i de ekonomik baskı araçlarını devreye sokmaya yöneltiyor. Çin'in gündeme getirdiği başlıca seçeneklerden biri, küresel elektronik üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin ihracatını kısıtlama tehdidi.

Maliyet tüketicinin cebine nasıl yansıyor?

Siyasi hesaplardan bağımsız olarak, her ticari veya teknolojik savaşın nihai faturasını eninde sonunda tüketici ödüyor. Bu rekabetin bireysel bütçelere yansıması üç temel alanda kendisini gösteriyor.

1. Akıllı telefon ve bilgisayar fiyatları artıyor

Yeni nesil cep telefonları artık yalnızca bulut bilişim hizmetlerine dayanmıyor. Akıllı fotoğrafçılık özelliklerini ve kişisel asistanları çalıştırmak için cihazların içine entegre edilmiş küçük yapay zekâ çipleri de kullanılıyor.

Kısıtlamaların sıkılaşması, tedarik zincirlerinin aksaması ve nadir toprak elementlerinin maliyetinin yükselmesiyle Apple, Samsung ve Xiaomi gibi şirketlerin bu çipleri üretme maliyetleri de artıyor. Bu artış, tüketicinin mağazadan satın aldığı cep telefonunun fiyatına doğrudan yansıyor.

2. Ücretsiz ve ucuz uygulamalar dönemi sona erebilir

Son iki yılda DeepSeek ve Qwen gibi Çin merkezli yapay zekâ modelleri, küresel fiyat rekabetinde önemli rol oynadı. Bu modeller, ABD merkezli rakipleriyle karşılaştırılabilir yetenekleri çok daha düşük maliyetlerle sunarak Batılı şirketleri hizmetlerini ücretsiz veya indirimli fiyatlarla kullanıma açmaya zorladı.

Çinli geliştiricilerin işlem kapasitesine erişiminin kısıtlanması ve rekabet güçlerinin zayıflaması halinde, büyük Amerikan teknoloji şirketleri kendilerini pazarda neredeyse rakipsiz bir konumda bulabilir.

dfrgthy
Yapay zekâ uygulamalarını çalıştırmak ve büyük miktarda veriyi işlemek için kullanılan bilgisayar sunucularının bulunduğu veri merkezleri. (Shutterstock)

Bu durum, yapay zekâ uygulamalarına, tasarım programlarına ve iş ile eğitim hayatında giderek vazgeçilmez hale gelen ofis üretkenliği araçlarına yönelik aylık abonelik ücretlerinin artırılmasının önünü açabilir.

3. Günlük hizmetlere yansıyan gizli maliyet

Yapay zekâ çipleri yalnızca sohbet uygulamalarında kullanılmıyor. E-ticaret platformlarındaki öneri sistemlerinden akıllı ulaşım ve uçak bileti rezervasyonu uygulamalarındaki fiyatlandırma algoritmalarına, bankacılık güvenlik sistemlerine kadar pek çok alanda bu teknolojiden yararlanılıyor.

Kısıtlamalar, lisans koşulları ve sıkı denetimler nedeniyle sunucu kiralama ve veri merkezi işletme maliyetlerinin dünya genelinde yükselmesi, dijital şirketleri ek işletme giderlerini karşılamak için yeni yöntemlere yöneltebilir.

Şirketler bu maliyetleri teslimat ücretlerinde, komisyonlarda veya reklam fiyatlarında küçük artışlarla tüketiciye yansıtabilir. Bunun sonucunda dijital hizmetlerdeki maliyet artışı, tüketim mallarının fiyatlarına da dolaylı biçimde yansıyabilir.


Büyük haber siteleri Google'dan bağımsızlaşmanın yollarını arıyor

Google logosu (Reuters)
Google logosu (Reuters)
TT

Büyük haber siteleri Google'dan bağımsızlaşmanın yollarını arıyor

Google logosu (Reuters)
Google logosu (Reuters)

Büyük haber sitelerinin Google arama sonuçlarındaki görünürlüğü, şirketin algoritmalarında yaptığı köklü değişikliklerin ardından geriliyor. Uzmanlar, yayıncıların Google'a bağımlılıklarını azaltarak okurlarıyla doğrudan ilişki kurmaya yönelmeleri gerektiğini belirtiyor.

Arama motoru optimizasyonu (SEO) alanında faaliyet gösteren Alman şirketi Sistrix'in kasım ayında yayımladığı verilere göre, en büyük haber sitelerinin üçte ikisinden fazlası Ekim 2025-Ekim 2026 döneminde Google'daki görünürlüğünü kaybetti. BBC, The Guardian ve The New York Times da düşüşten etkilenen kuruluşlar arasında yer aldı.

İngiltere merkezli Polemic Digital şirketinin haber siteleri SEO danışmanı Barry Adams, gerilemeyi Google'ın arama sonuçlarında daha küçük sitelere de alan açmasına bağladı. Adams, Press Gazette'e yaptığı açıklamada, şirketin sonuçlarda çeşitliliği artırmayı hedeflediğini, dolayısıyla büyük yayıncıların görünürlük kaybının mutlaka bir hata yaptıkları anlamına gelmediğini söyledi.

Google'ın geçen yıl arama algoritmalarında yaptığı değişiklikler, haber sitelerinin trafik kaynaklarını da etkiledi. Bu değişiklikler arasında, yayıncılar için önemli bir ziyaretçi kaynağı olan Discover hizmetinin güncellenmesi de bulunuyor. Yapay zekâ destekli özetlerin yaygınlaşması ise kullanıcıların haber sitelerinin bağlantılarına tıklamadan aradıkları bilgilere ulaşmasını kolaylaştırıyor. Böylece yayıncılar, giderek daralan bir görünürlük alanında rekabet etmek zorunda kalıyor.

Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Horfakkan Üniversitesi İletişim Bölümü Başkanı Muhammed Malik, Şarku'l Avsat'a yaptığı değerlendirmede, medya kuruluşlarının okurlara ulaşma stratejilerini yeniden şekillendirmesi gerektiğini söyledi. Arama motorlarına aşırı bağımlılığın ciddi bir risk oluşturduğunu belirten Malik, çözümün yalnızca kaybedilen trafiği geri kazanmaya yönelik teknik adımlarla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguladı.

Malik'e göre yayıncılar, derinlemesine araştırmalar, özel haberler ve açıklayıcı gazetecilik gibi okura farklı platformlarda kolayca bulamayacağı içerikler sunmaya odaklanmalı. Haber uygulamaları, e-posta bültenleri ve sosyal medya gibi kanalların daha etkin kullanılması da trafik kaynaklarının çeşitlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Hızlı haber artık okur sadakati sağlamıyor

Malik, asıl hedefin yalnızca ziyaretçi çekmek değil, okurla kalıcı bir bağ kurmak olması gerektiğini belirterek, sadık bir kitleye sahip yayıncıların Google algoritmalarındaki değişikliklerden daha az etkileneceğini ifade etti.

Kullanıcıların bir haber sitesini doğrudan ziyaret etmesi için o mecrada farklı ve özgün içerikler bulması gerektiğini kaydeden Malik, son dakika haberlerinin artık her platformda yayımlandığını, bu nedenle yalnızca hızlı haber vermenin okur sadakati sağlamaya yetmediğini söyledi.

Ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu hizmetleri gibi günlük yaşamı ilgilendiren konuların düzenli ziyaretleri teşvik edebileceğini belirten Malik, kolay gezinme, hızlı bilgi erişimi ve etkileşimli hizmetlerle kullanıcı deneyiminin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu yaklaşımın, haber sitelerini okurların günlük alışkanlıklarının bir parçası haline getirebileceğini kaydetti.


Slow Horses bitmiyor: Apple TV'den iki sezon daha

En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
TT

Slow Horses bitmiyor: Apple TV'den iki sezon daha

En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)
En Karanlık Saat'teki (Darkest Hour) performansıyla Oscar kazanan 68 yaşındaki Gary Oldman, Slow Horses'ta pasaklı, sivri dilli, alkolik MI5 ajanı Jackson Lamb rolünde (Apple)

Apple TV, Slow Horses'ın iki sezon daha devam edeceğini doğrulayarak dizinin 8. sezonla sona ereceği söylentilerine son verdi.

Londra'da 8. sezon çekimleri süren dizinin final yapacağına ilişkin iddialar, Olivia Cooke'un açıklamalarının ardından güçlenmişti. Platform, yeni sezonlarda Gary Oldman'a hangi oyuncuların eşlik edeceğini henüz açıklamadı.

Özellikle River Cartwright'ı canlandıran Jack Lowden'ın diziye devam edip etmeyeceği merak konusuydu. Oyuncunun, Amazon'un yeni James Bond için ilk tercihi olduğu uzun süredir konuşuluyordu. Ancak Variety'nin haberinin yayımlanmasından birkaç saat sonra Amazon MGM'in yeni 007'sinin Robert Pattinson olduğu açıklandı.

Cooke, The Times'a verdiği röportajda dizinin son sezonunu çektiklerini düşündüğünü söylemişti. Oyuncunun canlandırdığı Sid Baker'ın ilk sezonun sonunda öldüğü sanılmış ancak 6. sezonda hayatta olduğu ortaya çıkmıştı. 

Cooke ve Lowden'ı Londra'daki 8. sezon çekimlerinde birlikte gösteren set fotoğrafları da son birkaç aydır paylaşılıyordu.

32 yaşındaki Cooke, röportajda şunları söylemişti:

Son sezonu çekiyorum! Yine de kesin konuşmamak lazım. Ama sanırım bize söylenen bu. Gerçekten de sona geldiğimizi hissediyoruz. Dün makyaj koltuğuna oturup ağladım.

Dizinin bugüne kadar 6 sezonu yayımlandı. Çekimleri tamamlanan 7. sezonun ardından 8. sezon için çalışmalar sürüyor.

Mick Herron'ın romanlarından uyarlanan Slow Horses, 2022'de başlayan yayın hayatı boyunca Apple TV'nin en başarılı yapımları arasında yer aldı. 

Dizi, gözden düşerek Iskarta Bürosu (Slough House) adlı birime gönderilen uyumsuz MI5 ajanlarını konu alıyor. Ekibin başında, Oldman'ın canlandırdığı huysuz Jackson Lamb bulunuyor.

Kadroda MI5 yöneticisi Diana Taverner'ı Kristin Scott Thomas, Catherine Standish'i Saskia Reeves, Roddy Ho'yu Christopher Chung ve Shirley Dander'ı Aimee-Ffion Edwards canlandırıyor. 

Dizide belirli aralıklarla yer alan oyuncular arasında Hugo Weaving, Joanna Scanlan ve Jonathan Pryce da bulunuyor.

Yönetici yapımcı Douglas Urbanski, yayımlanmış romanların tamamı uyarlandıktan sonra dizinin devam edip edemeyeceğine ilişkin soruya, daha önce Hollywood Reporter'da şu yanıtı vermişti:

Çoğu televizyon dizisi bir kitaptan uyarlanmıyor, dolayısıyla biz de bir yolunu bulabiliriz... Bir de şu var: Mick Herron yazmayı bırakmadı. Onun adına konuşamam ama belli mi olur, yeni kitaplar da yazabilir.

Slow Horses bugüne kadar drama dizilerinde yönetmenlik dalında iki, senaryo dalında bir olmak üzere üç Emmy kazandı. 

Dizinin ayrıca 5 BAFTA televizyon ödülü bulunuyor: Drama senaryosu dalında bir ödül alırken kurmaca yapımlarda kurgu ve ses dallarında art arda ikişer kez ödüllendirildi.

Independent Türkçe, Hollywood Reporter, Variety, The Times