عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
TEKNOLOJİ

Yapay zeka, kalp krizini 10 yıl önce haber verebiliyor

Yeni araştırmaya göre yapay zeka aracı 3 binden fazla kalp krizini doğru tahmin etti

Yapay zeka aracı kalp krizi riskini doğru bir şekilde tahmin edebildi (Reuters)
Yapay zeka aracı kalp krizi riskini doğru bir şekilde tahmin edebildi (Reuters)
TT
TT

Yapay zeka, kalp krizini 10 yıl önce haber verebiliyor

Yapay zeka aracı kalp krizi riskini doğru bir şekilde tahmin edebildi (Reuters)
Yapay zeka aracı kalp krizi riskini doğru bir şekilde tahmin edebildi (Reuters)

Yeni bir araştırmaya göre yapay zeka, bir kişinin kalp krizi geçirme riski altında olup olmadığını 10 yıl öncesine kadar tahmin etmeye yardımcı olabiliyor.

Bilim insanları bu keşfin, yeni yapay zeka aracının yaygınlaştırılması halinde Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Sistemi'nin (NHS) binlerce kalp krizi ölümünü önlemesine ve hastaların neredeyse yarısının tedavisini iyileştirmesine yardımcı olabileceğini söyledi.

Oxford Üniversitesi'nin yaptığı çalışmada, arterlerdeki herhangi bir tıkanıklığı veya daralmayı tespit etmek için kullanılan kalp tomografisi taramalarının doğruluğunu yapay zeka kullanarak iyileştirmenin yolları araştırıldı. Bu aracın binlerce kalp krizini doğru şekilde öngörebileceği tespit edildi. 

İngiltere Kalp Vakfı'nda (BHF) Kardiyovasküler Tıp Başkanı ve Oxford Üniversitesi'nde Akut Multidisipliner Görüntüleme ve Girişim Merkezi Direktörü Profesör Charalambos Antoniades, çalışmanın göğüs ağrısıyla hastaneye giden ve daha sonra eve geri gönderilen bazı hastaların arterlerinde herhangi bir hastalık belirtisi olmasa bile, önümüzdeki 10 yıl içinde kalp krizi geçirme riskinin yüksek olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Antoniades şöyle dedi:

Burada klinisyenlere riskin doğru resmini sunmanın birçok kalp hastası için tedavi sürecini değiştirebileceğini ve iyileştirebilme potansiyeli olduğunu gösterdik. Bu yapay zeka aracının yakında NHS genelinde uygulanmasını ve Birleşik Krallık'ta (BK) her yıl kalp krizinden kaynaklanan binlerce önlenebilir ölümün engellenmesine yardımcı olacağını umuyoruz.

DAHA FAZLA OKU

Sesinizi dinleyip diyabet teşhisi koyabilen yapay zeka sistemi geliştirildi

Sesinizi dinleyip diyabet teşhisi koyabilen yapay zeka sistemi geliştirildi

Yapay zeka destekli implant, kronik hastalıkların tedavisinde "devrim yaratabilir"

Yapay zeka destekli implant, kronik hastalıkların tedavisinde "devrim yaratabilir"

Google'dan büyük atılım: Hastalık genlerini yapay zeka tespit edecek

Google'dan büyük atılım: Hastalık genlerini yapay zeka tespit edecek

Bu gelişme, hükümetin NHS tröstlerinin tıbbi görüntüleme ve tedavi kararlarının alınmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılanlar da dahil olmak üzere yapay zeka araçlarına ödeme yapmak için başvurabilecekleri 21 milyon sterlinlik (yaklaşık 600 milyon TL) ortak fon açıklamasının ardından geldi.

Araştırmayı finanse eden BHF'ye göre, BK'de her yıl yaklaşık 350 bin kişi kalp taraması yaptırıyor. Ancak bu taramaların kalpteki küçük, belirlenemeyen daralmaları tespit etmedeki başarısızlığı nedeniyle birçok hastanın kalp krizi geçirerek hayatını kaybettiği belirtiliyor.

Araştırmacılar, BK'deki 8 hastanede rutin taramalardan geçen 40 binden fazla hastanın verilerini analiz etti. Yapay zeka aracı, yaklaşık 8 yıl boyunca 3 bin 393 hasta üzerinde daha test edildi ve yapay zeka yazılımının kalp krizi riskini doğru şekilde tahmin edebildiği görüldü.

Yapay zeka aracı kalbin BT taramalarının doğruluğunu artırıyor (Reuters)
Yapay zeka aracı kalbin BT taramalarının doğruluğunu artırıyor (Reuters)

Sonuçlar arterlerde "kayda değer" daralma gösterenlerin ciddi bir kalp krizi geçirme olasılığının daha yüksek olduğunu ancak kayda değer daralması olmayan hastaların iki katının da ölümcül olabilecek kalp krizi geçirdiğini buldular.

Ekip, iltihaplı arterlerin etrafındaki yağda meydana gelen ve kalp krizi riskine işaret edebilen değişikliklere ilişkin bilgiler kullanılarak eğitilen bir yapay zeka programı geliştirdi.

BHF'nin Tıbbi Direktörü Profesör Sir Nilesh Samani, araştırmanın gelecekte kalp krizi geçirme riski en yüksek olanların belirlenmesinde "yapay zeka tabanlı teknolojinin oynayabileceği kıymetli rolü gösterdiğini" söyledi.

Samani sözlerine şunları ekledi: 

Her yıl çok sayıda insan yok yere kalp krizinden ölüyor. Yapay zekanın hasta tedavisine rehberlik etme potansiyelinden faydalanmamız ve NHS'nin bu teknolojinin kullanımını destekleyecek donanıma sahip olmasını sağlamamız hayati önem taşımakta. Bu teknolojinin nihayetinde NHS genelinde yaygınlaştırılacağını ve her yıl tedavisiz kalabilecek binlerce kişinin hayatını kurtarmaya yardımcı olacağını umuyoruz.

Daha fazlasını oku

 
 
TEKNOLOJİ

Yörüngeden kameraları test eden Astronot Reid Wiseman: Dünya’yı fotoğraflamak, arka bahçeden Ay’ı çekmek gibi

Bu NASA tarafından sağlanan videodan alınan görüntüde, Orion uzay aracının motorları çalışırken Ay’a doğru hareket ederken Dünya (solda) görülüyor (AP)
Bu NASA tarafından sağlanan videodan alınan görüntüde, Orion uzay aracının motorları çalışırken Ay’a doğru hareket ederken Dünya (solda) görülüyor (AP)
TT
TT

Yörüngeden kameraları test eden Astronot Reid Wiseman: Dünya’yı fotoğraflamak, arka bahçeden Ay’ı çekmek gibi

Bu NASA tarafından sağlanan videodan alınan görüntüde, Orion uzay aracının motorları çalışırken Ay’a doğru hareket ederken Dünya (solda) görülüyor (AP)
Bu NASA tarafından sağlanan videodan alınan görüntüde, Orion uzay aracının motorları çalışırken Ay’a doğru hareket ederken Dünya (solda) görülüyor (AP)

NASA’ya bağlı Artemis 2 görevinin astronotları, perşembe günü uzaydaki ilk günlerini, kullanacakları kameraları test ederek tamamladı. Astronotlar, yörüngeden ayrılıp Ay’a doğru yola çıkmadan saatler önce, yükseliş sırasında giderek küçülen Dünya’nın görüntülerini kaydetti.

Ekip lideri  Reid Wiseman, Houston’daki görev kontrol merkezine yaptığı açıklamada, iPhone ile Dünya’nın fotoğraflarını çekerken, “Bu, arka bahçenize çıkıp Ay’ın fotoğrafını çekmeye çalışmak gibi. Şu anda Dünya’nın fotoğrafını çekmeye çalışırken hissettiğim duygu bu” dedi. Wiseman, Dünya’dan 40 bin milin (yaklaşık 64 bin kilometre) üzerindeki bir mesafeden çekim yapmanın, gezegenin güneş ışığında parlayan küçük bir küre gibi görünmesi nedeniyle, telefon kamerasında pozlama ayarlarını yapmayı zorlaştırdığını belirtti.

ABD’nin NASA ajansına ait Artemis 2 görevinde yer alan dört astronot, çarşamba günü Doğu ABD saatiyle 18.35’te (22.35 GMT) Florida’dan fırlatılan görev kapsamında, uçuş boyunca Orion capsule içinde uzayın görüntülerini kaydetmek için çeşitli cihazlar taşıyor.

Bu cihazlar arasında küçük bir GoPro kamera, iPhone’lar ve NASA astronotlarının yıllardır International Space Station’da kullandığı profesyonel Nikon kameralar yer alıyor. NASA henüz mürettebat tarafından çekilen görüntüleri yayımlamadı; ancak daha heyecan verici anların ardından bu görüntülerin görevin ilerleyen aşamalarında paylaşılması bekleniyor.

Görevin altıncı gününde astronotların Dünya’dan yaklaşık 252 bin mil (yaklaşık 405 bin kilometre) uzaklığa ulaşması öngörülüyor. Bu nokta, insanların şimdiye kadar ulaştığı en uzak mesafe olacak ve bu mesafeden Dünya, Ay’ın karanlık tarafının arkasında bir basketbol topu büyüklüğünde görünecek.

TEKNOLOJİ

NASA, yarım asır sonra Ay’a ilk insanlı görevi başlattı

TT
TT

NASA, yarım asır sonra Ay’a ilk insanlı görevi başlattı

NASA, yarım asır sonra Ay’a ilk insanlı görevi başlattı

“Artemis 2” adı verilen görev kapsamında, Apollo Programı’nın sona ermesinden ve Ay’a yapılan son insanlı yolculuktan 50 yılı aşkın süre sonra üç erkek ve bir kadın astronot, çarşamba akşamı Ay yörüngesine doğru 10 gün sürecek bir yolculuğa çıktı. Görevin, ABD’nin uzay keşfi tarihinde yeni bir sayfa açması bekleniyor.

Kalkıştan yaklaşık 10 dakika önce konuşan Kanadalı astronot Jeremy Hansen, “Tüm insanlık adına yola çıkıyoruz” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump ise “Truth Social” platformunda yaptığı paylaşımda, “Amerika Ay’a geri dönüyor! Kimse bizimle rekabet edemez. Amerika sadece rekabet etmez, domine eder. Tüm dünya bizi izliyor” ifadelerini kullandı.

Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılan görevde, Amerikalı astronotlar Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanadalı Jeremy Hansen yer alıyor.

fev
NASA astronotları, Kennedy Uzay Merkezi’nde fırlatma öncesi hazırlıklar kapsamında Operasyon ve Kontrol Binası’ndan ayrılıyor (DPA)

Trump’ın ilk başkanlık döneminde duyurulan Artemis programı, uzun vadede Ay’da kalıcı insan varlığı oluşturmayı ve Mars’a yapılacak görevlerin önünü açmayı hedefliyor. Ancak program son yıllarda çeşitli gecikmelerle karşılaştı.

Görev, bilim dünyasının yanı sıra kamuoyunda da büyük ilgi uyandırdı. Çok sayıda kişi fırlatmayı yerinde izlemek için bölgeye akın etti.

Yaklaşık 10 gün sürecek yolculukta astronotlar Ay yörüngesine ulaşacak, ancak bu görevde Ay yüzeyine iniş yapılmayacak. İnsanlı inişin 2028 yılında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Bu görev, 1968 yılında astronotların ilk kez Ay yörüngesine ulaştığı Apollo 8’i hatırlatıyor. İnsanlığın Ay yüzeyine ilk inişi ise 1969’daki Apollo 11 göreviyle gerçekleşmiş, son iniş ise 1972’de Apollo 17 ile yapılmıştı.

NASA, Ay yüzeyinde bir üs kurmayı ve ardından Mars keşiflerine geçmeyi planlıyor.

Ay’a dönüş yarışı

Görev, adını Yunan mitolojisinde Apollo’nun kız kardeşi olan Artemis’ten alıyor. Program, özellikle 2030 yılına kadar Ay’a insan göndermeyi hedefleyen Çin ile artan rekabet baskısı altında yürütülüyor.

sdv
İnsanlar, Artemis 2 görevinin fırlatılışını A. Max Brewer Köprüsü üzerinden izliyor (AFP)

Görev aynı zamanda riskler de barındırıyor. Çünkü kullanılan uzay aracı daha önce Dünya yörüngesi dışına insan taşımadı. Astronotların, Dünya’dan 384 bin kilometreden daha uzak bir mesafeye ulaşması gerekiyor. Bu mesafe, yaklaşık 400 kilometre yükseklikteki Uluslararası Uzay İstasyonu’nun bin katı uzaklık anlamına geliyor.

NASA’nın eski baş astronotlarından Peggy Whitson, “Herkes görevini kusursuz yerine getirmeli, aksi halde sonuçlar ölümcül olabilir” uyarısında bulundu.

Bazı uzmanlar ise 2028’de Ay’a iniş hedefinin oldukça iddialı olduğuna dikkat çekiyor. Çünkü bunun için gerekli iniş aracının geliştirilmesi hâlâ sürüyor.

bgrfb
Charles M. Duke Jr., 1972 yılında Apollo 16 sırasında Ay yüzeyinden örnek toplarken (AP)

NASA, tüm bu süreçte 1968 Noel arifesinde gerçekleşen ve yaklaşık bir milyar kişi tarafından izlenen tarihi Apollo 8 görevi benzeri bir başarıya ulaşmayı umuyor.

NASA Başkanı Jared Isaacman ise “Bu yıl Cadılar Bayramı’nda uzun zamandır görülmediği kadar çok çocuğun astronot kostümü giydiğini göreceksiniz” dedi.

TEKNOLOJİ

Google tarih vererek uyardı: Tüm şifreler tehlikeye girecek

Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarların aksine 0 ve 1 (bit) yerine, aynı anda her ikisi olabilen kübit (kuantum bit) birimlerini kullanıyor (Reuters)
Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarların aksine 0 ve 1 (bit) yerine, aynı anda her ikisi olabilen kübit (kuantum bit) birimlerini kullanıyor (Reuters)
TT
TT

Google tarih vererek uyardı: Tüm şifreler tehlikeye girecek

Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarların aksine 0 ve 1 (bit) yerine, aynı anda her ikisi olabilen kübit (kuantum bit) birimlerini kullanıyor (Reuters)
Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarların aksine 0 ve 1 (bit) yerine, aynı anda her ikisi olabilen kübit (kuantum bit) birimlerini kullanıyor (Reuters)

Google, kuantum bilgisayarların 2029'a kadar şifreli sistemleri ele geçirebileceği uyarısında bulundu.

Alphabet'in sahibi olduğu şirketin internet sitesindeki blog paylaşımında, kuantum bilgisayarların 2020'lerin sonuna kadar "mevcut şifreleme standartları için ciddi bir tehdit oluşturacağı" belirtildi.

Teknoloji devinin çarşamba günkü paylaşımında şu ifadelere yer verildi:

Bilgilerin gizli ve güvenli tutulması için kullanılan mevcut şifreleme sistemleri, önümüzdeki yıllarda büyük ölçekli bir kuantum bilgisayar tarafından kolayca kırılabilir. Kuantum bilgisayarlar mevcut şifreleme standartları, özellikle de dijital imzalar için ciddi bir tehdit oluşturacak.

Banka, devlet ve teknoloji hizmeti sağlayıcılarının kuantum bilgisayar korsanlarına karşı hazırlıklı olması gerektiği de vurgulandı.

Google, kendi şifreleme ve güvenlik sistemlerinin de bu tehditlere karşı güncellediğini bildirdi.

Cambridge merkezli kuantum teknolojisi şirketi Riverlane'in eski ürün geliştirme direktörü Leonie Mueck, depolanan gizli bilgilerin kuantum bilgisayar saldırılarına karşı korunabilmesi için uzun süredir çalışıldığını belirtiyor:

İstihbarat camiasında muhtemelen 10 yıldan fazladır bu tehdide karşı çalışmalar yapıldığını görüyoruz. Bugün gizli olarak sınıflandırılan belgelerin, 10 yıl sonra bir kuantum bilgisayarın şifresini çözemeyeceği şekilde depolanması gerekir.

Birleşik Krallık'ın (BK) siber güvenlik kurumu Ulusal Siber Güvenlik Merkezi'nden geçen yıl yapılan açıklamada, kuruluşların 2035'e kadar sistemlerini kuantum bilgisayar korsanlarına karşı daha güvenli hale getirmesi istenmişti.

BK ve ABD'deki üniversiteler, kuantum bilgisayarları son derece karmaşık matematiksel hesaplamalar yapmak için kullanıyor.

Ancak uzmanlara göre, kuantum mekaniğinin ilkeleriyle çalışan bu sistemlerin gelişmesiyle bilinen şifreleme modelleri de tehlikeye girebilir.

Teknoloji camiasında "Q Günü" diye de adlandırılan bu senaryoda, kuantum bilgisayarların mevcut tüm şifreleme sistemlerini aşarak kapsamlı siber saldırılarla küresel çapta felakete yol açabileceği öngörülüyor.

Independent Türkçe, Guardian, Gizmodo