Dışkı testiyle otizm tanısına doğru önemli bir adım atıldı

Ucuz ve basit bir testle otizm tanısı konması, milyonların hayatını değiştirebilir (Unsplash)
Ucuz ve basit bir testle otizm tanısı konması, milyonların hayatını değiştirebilir (Unsplash)
TT

Dışkı testiyle otizm tanısına doğru önemli bir adım atıldı

Ucuz ve basit bir testle otizm tanısı konması, milyonların hayatını değiştirebilir (Unsplash)
Ucuz ve basit bir testle otizm tanısı konması, milyonların hayatını değiştirebilir (Unsplash)

Çocuklara otizm tanısı koymanın yolu, çoğunlukla ebeveynlerinin aktardığı davranışlar ve akıl sağlığı uzmanlarının gözlemlerinden geçiyor. Ancak bunlar, hataya da pay bırakıyor. 

Zira endişeli aileler, soruları doğru cevaplandırmayabiliyor. Psikolog ve psikiyatrların da kör noktaları var. Çocukların gösterdiği semptomlar, kültür ve cinsiyet gibi faktörlerle değişirken uzmanların onları algılaması güçleşebiliyor. 

Pazartesi Nature Microbiology adlı bilimsel dergide yayımlanan araştırma makalesi, objektif bir şekilde otizm tanısı koymak için bir yol gösterdi: Bağırsak mikrobiyomu.

Yaşları birle 13 arasında değişen çocuklardan toplanan 1600'ü aşkın dışkı örneğini inceleyen bilim insanları, otizmlilerden alınan örneklerde belli başlı biyolojik işaretler bulunduğunu gördü.

Makine öğrenimine dayanan çalışmada otizmli çocuklarla diğerlerinin dışkılarındaki büyük biyolojik farklılıklar kıyaslandı.

Önceki çalışmalardan farklı olarak bakteriler dışında mantarlar, arkebakteriler ve virüsler de ilişkili metabolik süreçlerle birlikte ele alındı. Otizmlilerde biyolojik imza niteliğindeki 31 faktör saptandı. 

Sonrasında yeni bir grupta önce dışkılara bakıldı. Hangilerinin otizmlilere olduğu büyük bir başarıyla belirlendi. 

Hong Kong Çin Üniversitesi'nden Çi Su, baş yazarlarından olduğu makale hakkında konuşurken bağırsaktaki bakteri, mantar ve virüs gibi içeriklerin otizm tanısı konmasına faydalı olabileceğini vurguladı. Erken teşhisle daha küçük yaşlarda daha etkili olabilecek yöntemlerin uygulanabileceğine dikkat çekti:

Çoğunlukla otizm şüphesinde tam bir teşhisin konması 3-4 yıl sürüyor ve çoğu çocuk 6 yaşında bu tanıyı alıyor.

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde (Caltech) mikrobiyom üzerine araştırmalar yapan Sarkis Mazmanian da geleneksel yöntemlerdeki kısıtlamalara işaret ederek şu ifadeleri kullandı:

Çok fazla şey, anket formlarına kalıyor. Ölçebileceğimiz bir şey olabilirse bu büyük bir gelişme anlamına gelir.

Bilim insanları onlarca yıldır otizm spektrum bozukluğunu belirleyebilmek için insan genomunu, sağlık kayıtlarını ve beyin taramalarını incelese de büyük bir başarı yakalayamadı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) göz hareketlerinin takibine dayanan iki yazılımı onayladı fakat bunlar da psikiyatristlerin büyük ölçüde müdahil olmasını gerektiriyor.

Daha önce de bağırsağa dair çalışmalar yapılsa da bunlar küçük gruplara dayanıyordu ve çoğunlukla net bir yanıt sunmamışlardı. 

Geçen yıl benzer bir makale yayımlayan Gaspar Taroncher-Oldenburg, dışkıdan otizm teşhisinin hâlâ tartışmalı görüldüğünü belirterek yeni çalışmayı "önemli bir kilometre taşı" diye niteledi ve şu ifadeleri kullandı:

Artık insanlar mikrobiyomun konuya dair bir unsur olduğunu kabul etmekle kalmayıp bu yapbozun temel parçalarından biri olabileceğini de düşünüyor.

Diğer yandan bazı bilim insanları, otizmli çocukların kendilerine özgü beslenme biçimlerinin mikrobiyomlarını değiştirebileceği ihtimalini öne sürüyor. 

Çi Su da örneklerinin çoğunun Hong Konglu çocuklara ait olduğunu belirterek "Mevcut çalışma, uzun bir yolculuğun başlangıcı" diyor. 

Bunun geçerli bir yöntem olduğunun kabulü için konuyla ilgili daha fazla araştırma yapılması bekleniyor. 
Independent Türkçe, New York Times, Guardian 



13 yaşındaki çocuk şans eseri tarihi eser buldu

Yüzükte tasvir edilen Antik Roma tanrıçası Minerva, Antik Yunan'da Athena'ya karşılık geliyor (İsrail Eski Eserler Kurumu)
Yüzükte tasvir edilen Antik Roma tanrıçası Minerva, Antik Yunan'da Athena'ya karşılık geliyor (İsrail Eski Eserler Kurumu)
TT

13 yaşındaki çocuk şans eseri tarihi eser buldu

Yüzükte tasvir edilen Antik Roma tanrıçası Minerva, Antik Yunan'da Athena'ya karşılık geliyor (İsrail Eski Eserler Kurumu)
Yüzükte tasvir edilen Antik Roma tanrıçası Minerva, Antik Yunan'da Athena'ya karşılık geliyor (İsrail Eski Eserler Kurumu)

13 yaşındaki bir çocuk tesadüf eseri yaklaşık 1800 yıllık bir yüzük buldu. İsrail'de rastlanan tarihi eser, Antik Roma tanrıçalarından birini resmediyor. 

İsrail'in Hayfa kentinde babasıyla yürüyüş yapan Yair Whiteson, küçük ve yeşil bir nesne dikkati çekince gidip yerden almış. İlk başta paslı bir cıvata sandığı cismi ısıtmayı düşünen 13 yaşındaki çocuk, daha sonra bunun üstünde bir "savaşçı" çizimi taşıyan bir yüzük olduğunu fark etmiş.

Ailesinin İsrail Eski Eserler Kurumu'yla irtibata geçmesinin ardından araştırmacılar yüzüğün, MS iki ila üçüncü yüzyıla denk gelen Geç Roma Dönemi'ne ait olduğunu saptadı.

Kurumun 17 Temmuz'da yaptığı açıklamada yaklaşık 1800 yıllık yüzüğün Antik Roma'da savaş ve bilgelik tanrıçası olduğuna inanılan Minerva'yı tasvir ettiği belirtildi. 

Yüzük, Roma dönemine ait bir çiftlik evinin kalıntılarını içeren arkeolojik alan Khirbet Shalala'da bulundu. Bu bölgenin yakınında aynı zamanda eski bir taş ocağı da yer alıyor.

İsrail Eski Eserler Kurumu'ndan Nir Distelfeld ve Eitan Klein, "Taş ocağının kenarında iki mezar mağarası var" diyerek ekliyor:

Yüzük bu çiftlikte yaşayan bir kadına ait olabilir ya da bir taş ocağı işçisinden düşmüş olabilir.

Ayrıca yüzüğün defin sırasında adak amacıyla sunulmuş olma ihtimali de var. Araştırmacılar çok fazla seçenek olduğunu söylüyor.

Distelfeld bronzdan yapılmış gibi duran takı hakkında "Bütünüyle korunmuş bu güzel yüzüğün üzerinde miğferli çıplak bir figürün resmi var" diyor.

Bir elinde kalkan, diğerindeyse bir mızrak tutuyor.

Yüzük, Kudüs'te yer alan Jay ve Jeanie Schottenstein İsrail Ulusal Arkeoloji Kampüsü'nde sergilenecek.

Independent Türkçe, Live Science, Times of Israel