Luzern Görüşmeleri'nde ABD ile İran arasında teknik müzakereler için mekanizma oluşturulduhttps://turkish.aawsat.com/5287034-luzern-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmelerinde-abd-ile-i%CC%87ran-aras%C4%B1nda-teknik-m%C3%BCzakereler-i%C3%A7in-mekanizma-olu%C5%9Fturuldu
Luzern Görüşmeleri'nde ABD ile İran arasında teknik müzakereler için mekanizma oluşturuldu
TT
TT
Luzern Görüşmeleri'nde ABD ile İran arasında teknik müzakereler için mekanizma oluşturuldu
İsviçre'nin Luzern kentindeki Bürgenstock tatil beldesinde gerçekleştirilen Amerika Birleşik Devletleri-İran görüşmelerinde, iki ülke arasında hafta boyunca teknik düzeyde müzakerelerin sürdürülmesini öngören bir mekanizma kurulması konusunda ilerleme sağlandı.
İran basınına göre teknik görüşmelerin pazartesi günü başlaması planlanıyor. Bu görüşmelerde, mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin mekanizmalar ile uzman teknik ekiplerin oluşturulması ele alınacak.
İran heyetinin teknik görüşmelerine Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi başkanlık edecek. Parlamento Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın başkanlığındaki ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin de yer aldığı İran heyeti ise, İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre, "18 saat süren yoğun müzakerelerin ardından" Tahran'a döndü.
Arabulucular pazartesi akşamı yaptıkları açıklamada, ilk tur görüşmelerin tamamlandığını duyurdu. Süreç, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıklaması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma tehditlerini yinelemesi nedeniyle gergin bir atmosferde başlamıştı.
Açıklamada ayrıca tarafların, Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik bir mekanizma üzerinde uzlaştıkları ve tartışmalı boğazdan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir iletişim hattı oluşturdukları belirtildi.
Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan ile kurulacak istişare mekanizması için bir ‘kurumsal çerçeve’ öneriyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/5287039-m%C4%B1s%C4%B1r-suudi-arabistan-t%C3%BCrkiye-ve-pakistan-ile-kurulacak-isti%C5%9Fare-mekanizmas%C4%B1
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati’nin de hazır bulunduğu toplantıda Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye dışişleri bakanlarını kabul etti. (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Kahire:Muhammed Mahmud
TT
Kahire:Muhammed Mahmud
TT
Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan ile kurulacak istişare mekanizması için bir ‘kurumsal çerçeve’ öneriyor
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati’nin de hazır bulunduğu toplantıda Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye dışişleri bakanlarını kabul etti. (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi dün Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan ile yürütülen istişare mekanizmasının kurumsal bir çerçeveye kavuşturulması çağrısında bulundu. Sisi, İran savaşı sonrasında başlatılan ve geçen süreçte bölgedeki gerilimin azaltılmasına yönelik çabalarda rol oynayan mekanizmanın daha kurumsal bir yapıya ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Sisi, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati’nin de katılımıyla Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan dışişleri bakanlarını kabulü sırasında, dörtlü grubun dışişleri bakanları düzeyindeki dördüncü toplantısının Kahire’de düzenlenmesini memnuniyetle karşıladı.
Kahire’de gerçekleştirilen görüşmeye Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ve Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati katıldı. Şarku’l Avsat’a konuşan Arap dünyası uzmanları, Sisi’nin önerisini dört ülke arasında hâlihazırda sürdürülen istişare ve koordinasyon sürecinin doğal bir uzantısı olarak değerlendirdi. Uzmanlar, mekanizmanın kurumsal bir yapıya dönüştürülmesinin çok boyutlu sonuçlar doğurabileceğini ve bu nedenle ilgili başkentlerde kapsamlı değerlendirmeler yapılmasını gerektirdiğini ifade etti.
Dört ülkenin dışişleri bakanları arasındaki ilk toplantı 20 Mart 2026’da Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da gerçekleştirilmişti. Bunu 29 Mart’ta Pakistan’ın başkenti İslamabad’da düzenlenen ikinci toplantı ve 17 Nisan’da Antalya’da yapılan üçüncü toplantı izlemişti.
Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Sisi, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan ile konuşurken (Mısır Cumhurbaşkanlığı)
Sisi, son dönemde yaşanan bölgesel gelişmelerin söz konusu dört ülkenin bölgesel istikrar ve güvenliğin temel dayanakları olarak oynadığı merkezi rolü ortaya koyduğunu belirtti. Sisi, bunun istişare mekanizmasının sürdürülmesi ve geliştirilerek bölge krizlerine kapsamlı ve kalıcı çözümler üretebilecek etkili bir kurumsal çerçeveye dönüştürülmesinin önemini artırdığını ifade etti.
Mısır Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan açıklamaya göre Sisi, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat muhtırasının uygulanmasını desteklemek ve iki taraf arasındaki müzakere sürecinin başarıya ulaşmasını sağlamak amacıyla Mısır’ın Suudi Arabistan, Pakistan, Türkiye ve diğer Arap ve bölge ülkeleriyle iş birliğini sürdürme konusundaki kararlılığını vurguladı. Sisi ayrıca, nihai bir anlaşmanın yalnızca İran ile ABD arasındaki ilişkileri düzenlemekle sınırlı kalmaması gerektiğini, aynı zamanda Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri başta olmak üzere tüm Arap devletlerinin güvenlik kaygılarını dikkate alması gerektiğini söyledi.
‘Kurumsal çerçeve’ ne anlama geliyor?
Mısırlı siyaset düşünürü Amr el-Şobaki, istişare mekanizmasının kurumsal bir yapıya dönüştürülmesine yönelik öneriyi olumlu bir adım olarak değerlendirdi. Şobaki, söz konusu ülkelerin Gazze ve İran dosyaları gibi kritik konularda temel aktörler olarak etkili ve yapıcı roller üstlendiklerini belirtti. Ancak Şobaki, istişare mekanizmasının kurumsallaştırılmasının çok boyutlu sonuçlar doğuracak bir süreç olduğuna dikkat çekerek, bu adımın ilgili başkentlerde kapsamlı ve dikkatli şekilde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Şobaki, istişare çalışmalarının kurumsal bir çerçeveye kavuşturulmasının, öncelikle net hedeflerin belirlenmesini ve bölgedeki krizler ile meydan okumalarla nasıl mücadele edileceğine ilişkin bir yol haritasının oluşturulmasını gerektirdiğini söyledi. Ayrıca dört ülkenin her birinin farklı uluslararası kuruluşlar ve yapılarla güçlü kurumsal bağlara sahip olduğuna işaret etti.
Suudi Arabistan, Mısır, Pakistan ve Türkiye dışişleri bakanları dün Kahire’de dörtlü bir toplantı gerçekleştirdi. (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
Siyaset bilimi profesörü Tarık Fehmi ise Mısır’ın istişare mekanizmasını etkili bir kurumsal yapıya dönüştürme önerisinin, yalnızca periyodik toplantılar ve görüşmelerden oluşan mevcut formatın ötesine geçilmesi anlamına geldiğini ifade etti. Fehmi’ye göre bu süreç, ortak bir kurum, ortak bir konsey ya da daimî merkezi bulunan, stratejik çerçevesi, belirlenmiş hedefleri ve açık üyelik yapısı olan bir ittifakın kurulmasına kapı aralayabilir.
Fehmi, söz konusu önerinin özellikle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğinde dış aktörler tarafından dayatılabilecek olası bölgesel güvenlik düzenlemelerine karşı ön almayı amaçladığını söyledi.
Dört ülkenin gelecekte büyük uluslararası müzakerelere ev sahipliği yapabilecek önemli aktörler haline gelebileceğini belirten Fehmi, bunun dörtlü koordinasyon mekanizmasının bölgenin geleceğinin şekillendirilmesinde daha geniş bir rol üstlenmesinin önünü açabileceğini ifade etti. Fehmi ayrıca, güçlü bölgesel Arap ittifaklarına karşı ABD’nin temkinli yaklaşabileceğini, buna karşın Tahran’ın söz konusu girişime nispeten daha olumlu bakabileceğini öngördü. Ancak nihai kararın alınabilmesi için dışişleri bakanlarının konuyu kendi başkentlerine taşıyarak ilgili yönetimlerle değerlendirmeleri gerektiğini de sözlerine ekledi.
Dörtlü koordinasyonun sürdürülmesi
Kahire’deki toplantının ardından Mısır, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan dışişleri bakanları ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride, toplantının bölgesel ve uluslararası gelişmelere ilişkin görüşlerin kapsamlı biçimde ele alınmasına fırsat sunduğu belirtilirken, dört ülke arasındaki istişare ve koordinasyonun sürdürülmesinin Ortadoğu’da ve genel olarak bölgede barış, güvenlik, istikrar ve refahın desteklenmesi açısından taşıdığı öneme vurgu yapıldı.
Bildiride ayrıca, devam eden müzakerelerin bir sonraki aşamasının hızlı ve başarılı şekilde tamamlanmasının önemine dikkat çekildi. Açıklamada, söz konusu sürecin, taraflarca kabul edilebilir, uygulanabilir ve kalıcı bir çözümle mevcut anlaşmazlıkların giderilmesini hedeflediği ifade edildi.
Suudi Arabistan, Mısır, Pakistan ve Türkiye’den oluşan dört bölgesel tarafın dışişleri bakanları toplantısından (Mısır Dışişleri Bakanlığı)
Dışişleri bakanları, yürütülen çabaların bölge ülkelerinin kaygılarını dikkate alması gerektiğini vurgulayarak, özellikle Körfez’deki Arap ülkelerinin yanı sıra Maşrık bölgesindeki devletlerin güvenlik ve istikrarına ilişkin hassasiyetlerin göz önünde bulundurulmasının önemine işaret etti. Bu yaklaşımın kolektif güvenliğin güçlendirilmesine ve uzun vadeli bölgesel istikrarın pekiştirilmesine katkı sağlayacağı belirtildi.
Fehmi, dörtlü koordinasyon mekanizmasının İran savaşının patlak vermesinin ardından tansiyonun düşürülmesinde somut bir rol oynadığını belirterek, bu iş birliğinin önümüzdeki dönemde daha da geliştirilebileceğini söyledi. Şobaki de dörtlü koordinasyonun sürdürülmesinin önemine dikkat çekerek, söz konusu mekanizmanın İran savaşının sona erdirilmesine katkı sunduğunu ifade etti. Şobaki, bu koordinasyonun en önemli gücünün, üye ülkelerin uluslararası arenadaki farklı aktörlerle güçlü ve dengeli ilişkilere sahip olmasından kaynaklandığını belirtti. Bu durumun, açık ve net bir vizyon benimsenmesi halinde, mekanizmaya bölgesel ve uluslararası krizlerde daha geniş hareket alanı ve etki kapasitesi sağlayacağını kaydetti.
İranlı bir milletvekili, müzakerelerle ilgili Hamaney’e atfedilen mesajlar konusunda tartışma yarattıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5287036-i%CC%87ranl%C4%B1-bir-milletvekili-m%C3%BCzakerelerle-ilgili-hamaney%E2%80%99e-atfedilen-mesajlar-konusunda
İranlı bir milletvekili, müzakerelerle ilgili Hamaney’e atfedilen mesajlar konusunda tartışma yarattı
Mahmud Nebeviyan, geçtiğimiz yıl ekim ayında Cenevre’de düzenlenen Parlamentolar Arası Birlik Zirvesi’nde (İran Meclisi internet sitesi)
İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkan Yardımcısı ve muhafazakâr kanadın önde gelen isimlerinden Mahmud Nebeviyan, ABD ile yürütülen müzakerelere ilişkin olarak Dini Lider Mücteba Hamaney’e atfedilen yazışmaları bir televizyon programında gündeme taşıyarak ülke yönetim kurumları içinde geniş çaplı bir tartışma başlattı. Nebeviyan, Tahran’ın şartları ve İslamabad Mutabakat Muhtırası’nın seyrine ilişkin olduğunu söylediği bazı bölümleri canlı yayında okudu.
İran Radyo ve Televizyon Kurumu (IRIB), Nebeviyan’ın açıklamalarının ve bunlarda yer alan ‘gizli belgeler’ ile üst düzey yetkililer arasındaki yazışmalara ilişkin ifadelerin ‘hukuki ihlal’ niteliği taşıdığını ve yargı makamlarınca incelenmesi gerektiğini açıkladı. IRIB ayrıca, program nedeniyle bir genel müdürün istifa ettiğini ve dosya kapsamında ‘disiplin işlemleri’ uygulanacağını duyurdu.
Nebeviyan, Mücteba Hamaney’in müzakereler için 11 şart belirlediğini, bunlar arasında ABD’den tazminat alınması, uranyum zenginleştirme hakkının korunması, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı üzerinde İran egemenliğinin tesis edilmesinin yer aldığını söyledi. Nebeviyan ayrıca, Hamaney’in boğazdan geçiş ücretlerinin derhâl tahsil edilmeye başlanmasını istediğini öne sürdü.
İran basınında yer alan açıklamalara göre Nebeviyan, İslamabad’daki görüşmelerin ardından kaleme alındığını söylediği bir notta, “Pakistan’daki müzakerelerde yaşananlar, gerçekleşmesi gereken süreçten ve müzakerelerin meşruiyet şartlarından tamamen farklıdır” ifadesinin yer aldığını aktararak, müzakerelerin durdurulması gerektiğinin belirtildiğini savundu. Nebeviyan ayrıca, nükleer dosyanın müzakere konusu yapılmaması gerektiğini ileri sürerek, ya ‘zafer’ elde edilmesi ya da nükleer dosyanın tamamen gündemden çıkarılması gerektiği yönünde görüş aktardı.
Bu, Nebeviyan’ın müzakere sürecine ilişkin tartışma yaratan ilk çıkışı olmadı. Nebeviyan, İran ile ABD arasında mutabakat muhtırasının imzalanmasından önce, 13 Haziran’da Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) yakın bir haber ajansının canlı yayınında, anlaşma taslağı olduğunu söylediği bir metni okuyarak bazı maddelere sert eleştiriler yöneltmişti.
Nebeviyan, 40 gün süren savaşın ardından ilan edilen ateşkesten sonra İran müzakere heyetiyle birlikte İslamabad’a giden heyette de yer almıştı. Bu durum, daha sonra açıkladığı ve müzakere süreciyle bağlantılı olduğunu öne sürdüğü ayrıntılara ayrı bir hassasiyet kazandırdı.
Nebeviyan’ın son açıklamaları ülke içinde geniş yankı uyandırdı. Müzakere heyetinin medya ekibinde yer alan ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’a yakınlığıyla bilinen Said Acurlu, Nebeviyan’ı daha önce dile getirdiği iddialar nedeniyle hesap vermekten kaçınmak amacıyla ‘metinleri kasıtlı biçimde tahrif etmekle’ suçladı.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Mücteba Zarei de Nebeviyan’a sert tepki göstererek, canlı yayını ülkenin ‘sivil ve siyasi düzenini’ karıştırmak için kullandığını öne sürdü.
Tartışma, siyasi akımlara yakın medya organlarına da yansıdı. Gazeteci Seyyid Sadık Hüseyni, sorunun yalnızca Nebeviyan’dan kaynaklanmadığını belirterek, IRIB Genel Müdürü Peyman Cebeli ile Said Celili’nin de siyasi sorumluluk taşımaları gerektiğini söyledi. Hüseyni, alt düzey çalışanların feda edilmesi yerine üst düzey isimlerin hesap vermesi gerektiğini ifade ederek, devlet televizyonunun Nebeviyan’ın mensubu olduğu ‘Paydari Cephesi’nin televizyonuna’ dönüştüğünü ileri sürdü.
Tartışmalar, Mücteba Hamaney’in dini liderlik görevini üstlendiğinin açıklanmasından bu yana kamuoyu önüne sesli ya da görüntülü olarak çıkmadığı bir dönemde yaşandı. İran ile ABD arasında mutabakat muhtırasının imzalanmasının ardından Hamaney yazılı bir mesaj yayımlayarak anlaşmaya ilişkin ‘farklı bir görüşe sahip olduğunu’ belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise isim vermeden Nebeviyan’a gönderme yaptığı iki ayrı konuşmasında iç kamuoyuna net mesajlar verdi. ‘Ayrışma ve ihtilaf kokusu taşıyan her mesajın’, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA) izlediği stratejilere hizmet ettiğini söyleyen Pezeşkiyan, ülkenin son derece hassas bir süreçten geçtiğini belirtti. İç bölünmelerin körüklenmesi halinde İran’ın zarar görmesi için ‘İsrail’e ya da ABD’ye ihtiyaç kalmayacağını’ ifade etti.
Pezeşkiyan ayrıca, Dini Lider’in hükümete müzakere sürecini sürdürme yetkisi verdiğini vurgulayarak, varılan sonucun Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi içinde yürütülen kolektif çalışmanın ürünü olduğunu söyledi. Konsey üyelerinin neredeyse tamamının anlaşma konusunda hemfikir olduğunu belirten Pezeşkiyan, yalnızca bir kişinin farklı görüş taşıdığını kaydetti.
Pezeşkiyan, devlet televizyonuna yönelik örtülü eleştiriler de yönelterek, kurumun gerekli hassasiyetleri gözetmesi ve hassas konuları gündeme taşıyarak ya da yayın platformlarını diplomatik süreci zedeleyecek şekilde kullandırarak yürütülen çabalara zarar vermemesi gerektiğini söyledi.
Luzern Görüşmeleri'nde ABD ile İran arasında teknik müzakereler için mekanizma oluşturulduhttps://turkish.aawsat.com/5287034-luzern-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmelerinde-abd-ile-i%CC%87ran-aras%C4%B1nda-teknik-m%C3%BCzakereler-i%C3%A7in-mekanizma-olu%C5%9Fturuldu
Luzern Görüşmeleri'nde ABD ile İran arasında teknik müzakereler için mekanizma oluşturuldu
İsviçre'nin Luzern kentindeki Bürgenstock tatil beldesinde gerçekleştirilen Amerika Birleşik Devletleri-İran görüşmelerinde, iki ülke arasında hafta boyunca teknik düzeyde müzakerelerin sürdürülmesini öngören bir mekanizma kurulması konusunda ilerleme sağlandı.
İran basınına göre teknik görüşmelerin pazartesi günü başlaması planlanıyor. Bu görüşmelerde, mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin mekanizmalar ile uzman teknik ekiplerin oluşturulması ele alınacak.
İran heyetinin teknik görüşmelerine Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi başkanlık edecek. Parlamento Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın başkanlığındaki ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin de yer aldığı İran heyeti ise, İran resmi haber ajansı IRNA'nın aktardığına göre, "18 saat süren yoğun müzakerelerin ardından" Tahran'a döndü.
Arabulucular pazartesi akşamı yaptıkları açıklamada, ilk tur görüşmelerin tamamlandığını duyurdu. Süreç, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıklaması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma tehditlerini yinelemesi nedeniyle gergin bir atmosferde başlamıştı.
Açıklamada ayrıca tarafların, Lübnan'daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik bir mekanizma üzerinde uzlaştıkları ve tartışmalı boğazdan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir iletişim hattı oluşturdukları belirtildi.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
