عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
ARAP DÜNYASI

Gazze'de deniz ablukasını kırmak için uluslararası kampanya başlatıldı

25 ülkede saha çalışmaları, İsrail'in suç şikayeti ve Avrupa parlamentolarında konuşma

Gazze'de ticaret alışverişine izin veren bir liman yok (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)
Gazze'de ticaret alışverişine izin veren bir liman yok (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)
TT
TT

Gazze'de deniz ablukasını kırmak için uluslararası kampanya başlatıldı

Gazze'de ticaret alışverişine izin veren bir liman yok (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)
Gazze'de ticaret alışverişine izin veren bir liman yok (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)

İzzeddin Ebu Ayşe 

Gazze, modern zamanların en uzun deniz ablukasını yaşıyor.

İsrail, üst üste 17 yıldır Gazze Şeridi'nin 45 kilometre uzunluğundaki sahiline sıkı kısıtlamalar getirerek bölge sakinlerinin dış dünyayla iletişimini engelliyor.

Tel Aviv, bunun güvenlik gerekçeleriyle kaynaklandığını savunuyor.

Deniz ablukası nedeniyle Gazze halkının Filistin'in su sınırları içerisinde hareket etmesi engelleniyor ve kıyı açıklarındaki gaz yatakları da dahil olmak üzere doğal kaynaklarından faydalanması önleniyor.

Aynı şekilde İsrail, balıkçılık alanını da kısıtlıyor ve balıkçılık teknelerine yönelik ekipmanların girişini engelliyor.

Bundan daha zor olanı ise Tel Aviv, Gazze'yi dünyaya bağlayan bir koridor veya çıkış noktası açmayı reddediyor.

Bu zor kısıtlamaların gölgesinde Gazze'deki Yasama Konseyi, hükümet kurumları ve sendika kurumları Avrupalı ​​ve Arap parlamenterlerle temasa geçti.

Parlamenterlere, Gazze Şeridi'nin çektiği acılar ve deniz ablukasının boyutları detaylı bir şekilde anlatıldı ve kendilerinden İsrail'e Gazze limanlarını açması ve dünyayla su yolu kurması için baskı yapmaları istendi.

Uluslararası dayanışma

Gazze üzerindeki deniz kısıtlamalarının kaldırılmasına küresel açıdan önem veriliyor.

Abluka meselesiyle ilgili uluslararası dayanışma faaliyetleri yeniden başladı.

Gazze ablukasını kırmaya yönelik küresel kampanyanın koordinatörü Ziyad el-Alul, "Yılın başından bu yana, İsrail'e deniz üzerindeki kısıtlamaları kaldırması için baskı yapacak geniş bir hareketi harekete geçirmek amacıyla dünyanın dört bir yanındaki ülkelerle temaslarda bulunuyoruz" dedi.

Bölge sakinleri, 45 kilometrelik plajın yalnızca üçte ikisinden yararlanıyor (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)
Bölge sakinleri, 45 kilometrelik plajın yalnızca üçte ikisinden yararlanıyor (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)

Alul, "Birden fazla çerçevede uluslararası bir kampanya yürütüldü. Bunlardan ilki, aralarında İspanya, İtalya, İsveç, Danimarka ve İngiltere'nin yanı sıra Ürdün, Lübnan ve Kuveyt'in de bulunduğu 25 Arap ve Avrupa ülkesindeki saha faaliyetleridir. İkinci çerçeve hukuki. Bir Avrupa heyeti, Avrupalı ​​parlamenterlerle işbirliği içinde Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne Gazze'nin deniz ablukasına ilişkin suçlarla ilgili bir dilekçe sundu. Son çerçeve ise Gazze Şeridi'nden gelen siyasi bir çerçeve. Yasama Konseyi, Avrupa parlamentolarına denizlere uygulanan kısıtlamalara son verilmesinin gerekliliğini açıklayan siyasi mesajlar gönderdi" açıklamasında bulundu.

Avrupa parlamentolarıyla iletişim koordinatörüne göre Birlik ülkeleri, Gazze'ye karşı deniz ablukasını kırmaya yönelik uluslararası kampanyaya yanıt verdi ve bunu meşru bir hak olarak kabul etti.

Bu bağlamda deniz üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması, Gazze Şeridi'ndeki limanların açılmasına izin verilmesi ve su yolunun açılması yönünde önlemler alması için İsrail'e baskı yapmaya başladı" dedi.

Deniz kuşatması

Filistinliler, 2006'dan bu yana karasularında hareket kısıtlamaları ve deniz kaynaklarının kullanımından mahrum bırakılıyor.

Balıkçılar Sendikası Başkanı Nizar Ayyaş, bu kuşatmanın niteliğine ilişkin olarak "Gazze, dünyadaki en korkunç kısıtlamaları yaşıyor. Gazze'deki deniz kuşatmasının benzeri yok. Modern çağ, hiç bu kadar uzun bir kuşatmaya tanık olmamıştı. Çünkü 17 yıldır toplumun tüm kesimlerini tüketen katı İsrail önlemlerinin acısını çekiyoruz" ifadelerini kullandı.

Deniz ablukasının iki boyutu var. İlkinin, dünyayla iletişim düzeyine yansımaları var.

Bu çerçevede Ayyaş, "Gazze'de ticaret alışverişine izin verilen bir liman yok. Mevcut liman, 2000'den bu yana var, ama ticari uçuş yapmaya çalışsak İsrail onu saniyeler içinde ortadan kaldırır" dedi.

DAHA FAZLA OKU

Abbas: Oslo'dan bu yana kötünün daha kötüsüne doğru yürüyoruz

Abbas: Oslo'dan bu yana kötünün daha kötüsüne doğru yürüyoruz

Kıbrıs ile Gazze arasına, ablukayı kıracak güvenli bir deniz koridoru

Kıbrıs ile Gazze arasına, ablukayı kıracak güvenli bir deniz koridoru

İsrail'in "eylül endişesi"nin sırrı nedir?

İsrail'in "eylül endişesi"nin sırrı nedir?

Balıkçılar Sendikası Başkanı, "Filistin Yönetimi'nin İsrail ile imzaladığı Oslo Anlaşmaları ve Paris Ekonomik Protokolü kapsamında güvenli geçiş ve ticari liman olmasına rağmen, Gazzelilerin deniz yoluyla seyahat etmesi yasaktır. Ama bugün bile ilkel bir şekilde yaşıyor ve seyahat ediyoruz" şeklinde konuştu.

Gazze denizine yönelik kısıtlamalar arasında insani boyutun da mevcut olduğunu belirten Ayyaş, İsrail'in yalnızca balıkçılara tahsis ettiği seyir alanını da kontrol ettiğini açıkladı.

Öyle ki anlaşmalarda 20 mil (32,2 km) öngörülmesine rağmen, yaklaşık 14 mil (22,5 km) kadar yelken açılmasına izin veriliyor.

Vatandaşlar ise başlangıçta 45 km olan plajın 30 km'sinden de yararlanıyor.

Ayyaş, Gazze hükümetinin karasularda bulunan gaz sahaları da dahil olmak üzere denizdeki doğal kaynaklarını kullanmasının yasak olduğuna dikkat çekerken, ayrıca İsrail'in balıkçılık malzemelerinin girişini de engellediğini ve daha da kötüsü balıkçıların sürekli ihlallere maruz kaldığını söyledi.

Balıkçı sendikalarının verilerine göre İsrail, bu yıl Gazzelilere denizde 200 kez saldırdı. Su üzerinde 32 kişi tutuklandı, 21 balıkçıya ise doğrudan ateş açıldı.

12 tekneye el konuldu. 60 teknenin ağları imha edildi, 11 tekne ise kısmen imha edildi.

Gazze'nin denizdeki doğal kaynaklarını kullanması yasak (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)
Gazze'nin denizdeki doğal kaynaklarını kullanması yasak (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)

Bozuk bağlantı noktaları

Filistinliler, deniz ablukasının kısıtlamalarının kaldırılması konusunda Avrupa ve Arap parlamentolarının İsrail'e uyguladığı baskıya büyük güven duyuyor.

Abluka, Gazze'nin farklı bölgelerinde inşa edilmiş, ikisi kısmen bireylerin hareketi ve ticari alışveriş için donatılmış, geri kalanı ise balıkçı tekneleri için demirleme görevi gören dört limana karşı gerçekleşiyor.

Ancak İsrail bu limanların kalıcı olarak faaliyet göstermesine izin vermiyor.

Uluslararası Filistin Halkının Haklarını Destekleme Komisyonu Hukuk Komitesi Başkanı Salah Abdul Ati, "Gazze'nin talepleri, kısıtlamaların hafifletilmesi değil, en uzun deniz ablukasının kaldırılması, limanların ulaşım ve ticarete açılması ve Gazze'yi dış dünyaya bağlayan güvenli bir su limanına sahip olunmasıdır" dedi.

Abdul Ati, "Uluslararası toplumun, balıkçılara İsrail teknelerinin baskısına karşı uluslararası koruma sağlaması, yedek parça, balıkçılık malzemeleri ve motorlar üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması için çalışması ve Birleşmiş Milletler'de (BM) imzalanan Deniz Hukuku Sözleşmesi'ni uygulaması gerekiyor. Sözleşme, halkların 200 deniz miline (370 km) kadar bunlardan yararlanma hakkını öngörmektedir" ifadelerini kullandı.

Son olarak BM, İsrail'e kısıtlamalarını hafifletmesi ve denizde seyrüseferi kolaylaştıracak önlemler alması konusunda baskı yaptı.

Balıkçılık sektöründe kullanılan hammaddeleri tanıtmayı başardı. Ancak bölge sakinleri deniz ticareti yoluyla ekonomik fayda arayışına girdiği için bu adım yeterli olmadı.

Netanyahu herhangi bir su yolu veya ticari liman açma planına karşı çıkıyor (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)
Netanyahu herhangi bir su yolu veya ticari liman açma planına karşı çıkıyor (Meryem Ebu Dakka-Independent Arabia)

İsrail'in tavrı

İsrail tarafından ise Knesset üyesi Avigdor Liberman, eski hükümette Savunma Bakanı iken, Gazze Şeridi'nin kıyısı açıklarında, Gazze'yi sökülebilir bir köprüyle dışarı bağlayan yapay bir ada üzerinde yüzen bir limanın hizmete açılmasını ve bireylerin seyahat etmesi için güvenli bir koridor oluşturulmasını önerdi. Ancak bu öneri reddedildi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze Şeridi'ne giren ve çıkan malların ve insanların denetlenmesinin garanti edilememesi nedeniyle, su yolu veya ticari liman açacak herhangi bir plana karşı olduğunu söyledi.

Netanyahu, ordunun ve Şin Bet Güvenlik Servisi'nin limanın kurulmasında güvenlik sorunu olduğunu gördüklerini belirtti.

Ancak Dışişleri ve Maliye Bakanlıkları'ndaki profesyonel yetkililer, bu çözümün hem siyasi hem de ekonomik açıdan iyi değerlendirildiğini söyledi.

Gazze Denizi'ne yönelik kısıtlamalarla ilgili olarak ise Emekli İsrail Deniz Kuvvetleri Komutanı Eliezer Marom, bu ablukanın ekonomik açıdan tükenen halkı cezalandırmak değil, güvenlik, iç cepheyi korumak ve Gazze'ye silah kaçakçılığını önlemek için gerçekleştirildiğini belirtti.

Independent Arabia - Independent Türkçe

Daha fazlasını oku

 
 
ARAP DÜNYASI

İsrail, Hizbullah'ın çevresine baskı uygulamak için suikastları yeni bir düzeye taşıyor

Lübnan'ın güneyindeki ez-Zehrani bölgesinde İsrail hava saldırısının hedef aldığı bir arabanın enkazını inceleyen sivil savunma gönüllüsü (AFP)
Lübnan'ın güneyindeki ez-Zehrani bölgesinde İsrail hava saldırısının hedef aldığı bir arabanın enkazını inceleyen sivil savunma gönüllüsü (AFP)
TT
TT

İsrail, Hizbullah'ın çevresine baskı uygulamak için suikastları yeni bir düzeye taşıyor

Lübnan'ın güneyindeki ez-Zehrani bölgesinde İsrail hava saldırısının hedef aldığı bir arabanın enkazını inceleyen sivil savunma gönüllüsü (AFP)
Lübnan'ın güneyindeki ez-Zehrani bölgesinde İsrail hava saldırısının hedef aldığı bir arabanın enkazını inceleyen sivil savunma gönüllüsü (AFP)

Geçen hafta İsrail’in, Hizbullah saflarına yönelik suikastlarda yeni bir aşamaya geçtiği dikkat çekti. İsrail, son aylarda bu tür saldırıları büyük ölçüde örgüt içinde lider konumunda bulunan ya da sahada askerî açıdan etkin isimlerle sınırlarken, son dönemde hedef yelpazesini genişleterek sıradan kişilerin yanı sıra örgüte yakın medya mensupları, akademisyenler ve mühendisleri de hedef almaya başladı.

Bu çerçevede, kısa süre önce Şeyh Ali Nureddin’in hedef alınması öne çıktı. Nureddin’in daha önce el-Menar televizyon kanalında dini programlar sunduğu, İsrail tarafından ise Güney Lübnan’daki el-Hariş köyünde Hizbullah’a bağlı topçu birliğinin sorumlusu olmakla suçlandığı belirtildi. İsrail makamları, Nureddin’in ‘savaş sırasında İsrail devleti ve ordu güçlerine karşı çok sayıda terör planı hazırladığını’ ve son dönemde ‘Hizbullah’ın Güney Lübnan’daki topçu kapasitesinin yeniden inşası için çalıştığını’ iddia etti.

sxdfrgt
Geçtiğimiz hafta çarşamba günü Güney Lübnan'daki Kanarit kasabasında İsrail hava saldırısıyla yıkılan bir binanın enkazında arama yapan Lübnanlılar (EPA)

Hizbullah, ‘şehit gazeteci’ olarak nitelediği kişinin hedef alınmasını kınarken, düşmanın saldırılarını sürdürerek medya camiasını da kapsayacak şekilde genişletmesinin taşıdığı tehlikeye dikkat çekti. Lübnan Enformasyon Bakanı ile Lübnan Basın Editörleri Sendikası da Nureddin’in öldürülmesini kınadı.

Bu operasyondan önce ise matematik öğretmeni olan Muhammed el-Hüseyni’nin öldürülmesi yaşanmıştı. İsrail ordusu, Hüseyni’nin Hizbullah’a bağlı topçu biriminde askeri bir sorumluluk üstlendiğini ileri sürdü. Lübnan Öğretmenler Sendikası, Hüseyni için taziye yayımlayarak saldırının ‘işgalin sivilleri hedef alma siciline eklenen yeni bir suç’ olduğunu vurguladı.

Güvenlik kaynakları, son dönemdeki suikastların münferit güvenlik eylemleri olarak değerlendirilemeyeceğini, aksine İsrail’in hedef bankasında planlı bir dönüşümün parçası olduğunu belirtiyor. Kaynaklar, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, mevcut değişimin ‘Hizbullah çevresi içinde kimsenin dokunulmazlığı olmadığı’ mesajını vermeyi amaçladığını; bunun da korku yaymayı, toplumsal çevreyi parçalamayı ve söz konusu çevreyi zorunlu olarak örgütten uzaklaşıp ona yönelik desteği ve medya örtüsünü geri çekmeye itmeyi hedeflediğini ifade etti.

Hedeflerin coğrafyası, doğasından daha önemlidir

Operasyonların genişletilmesi Nureddin ve Hüseyni ile sınırlı kalmazken, mühendisler ve bazı toplumsal figürlerin de hedef alındığı belirtiliyor. İsrail, bu kişilerin günlük ve kamuoyuna açık mesleklerinin yanı sıra askeri görevler üstlendiklerini öne sürerek söz konusu saldırıları gerekçelendiriyor. Emekli Tuğgeneral Hasan Cuni ise İsrail’in saldırıların sertlik düzeyini her alanda yükselttiği görüşünü dile getirdi. Cuni’ye göre bu artış, hedef alınan bölgeler ve kullanılan silahların yanı sıra, suikastların niteliğinde de kendini gösteriyor. Son dönemde saldırıların yalnızca savaşçılara değil, çatışmalara fiilen katılmayan ancak Hizbullah etkinliklerinde öne çıkan, bu etkinliklere katılan ya da destekleyici konumda bulunan kişilere de yöneldiğine dikkat çekti. Cuni, bu politikanın amacının ‘hedefin önemine bakılmaksızın, günlük bir öldürme takvimi doğrultusunda saldırıların sürekliliğini sağlamak’ olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı: “Görünen o ki hedeflemenin coğrafyası, niteliğinden daha önemli hale geldi. İsrail planına göre, güvenlik ortamını bozmak ve toplumu korkutmak amacıyla farklı bölgelerde düzenli suikastlar gerçekleştirilmesi öngörülüyor.”

Hizbullah’ın çevresine uygulanan baskı

Cuni, hedef alınan kişilerin artık İsrail açısından önem taşımadığını, asıl amacın suikastların sürdürülmesi olduğunu savundu. Cuni’ye göre hedef bankası, Hizbullah’a destek veren herhangi bir kişinin yeterli görülmesiyle on binlerce kişiyi kapsayacak şekilde genişliyor. Bu durumun ‘zararın dozunu artırma’ çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Cuni, köyleri hedef alan saldırılarda yüksek etkili silahların kullanıldığına ve bunun geniş çaplı ve ağır yan hasara yol açtığına dikkat çekti.

Cuni, yaşananların Hizbullah’a, onun toplumsal çevresine ve devlete yönelik baskıyı kademeli olarak artırmayı amaçlayan bir stratejiyle uyumlu olduğunu ifade etti. Bu stratejinin, çevre ile Hizbullah arasındaki ayrışmayı derinleştirmeyi hedeflediğini belirten Cuni, İsrail’in bazı kopuşları, hoşnutsuzlukları ve Hizbullah kararlarına yönelik itirazları, özellikle Hizbullah ile Emel Hareketi arasındaki gerilimleri izlediğini öne sürdü. Cuni’ye göre bu yaklaşım, toplumsal çevreyi zorlayarak onu ‘direniş’ kavramından uzaklaştırmayı amaçlayan bilinçli bir baskı politikasını yansıtıyor.

dfrgt
İsrail'in Lübnan'ın güneyine düzenlediği hava saldırıları sonrasında yükselen duman (AFP)

Cuni ayrıca İsrail’in sert tepkilerini, Hizbullah Genel Sekreteri’nin silaha bağlılık vurgusunu artıran ve İsrail’e boyun eğmeyi reddeden konuşmalarına bir karşılık olarak değerlendiriyor. Bu nedenle, söz konusu konuşmaların ardından genellikle daha sert askeri ve güvenlik adımlarının geldiğini belirtiyor.

Öte yandan üniversite öğretim üyesi Ali Murad, daha önce yerel kamuoyunda tanınmış ve aktif sayılmayan kişilerin hedef alınmasının, İsrail’in Hizbullah üzerindeki baskıyı artırma konusundaki ısrarını ortaya koyduğunu dile getirdi. Murad’a göre bu operasyonlar, istihbarat savaşı boyutunu da yansıtıyor; zira örgütün gizli çalışma yapısını yeniden gözden geçirdiği ya da alternatif yapılanmalar oluşturmaya çalıştığı bir dönemden geçtiği izlenimi doğuyor. Murad, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, kesin olarak söylenebilecek noktanın ‘İsrail’in Lübnan’daki istihbarat kapasitesinin hâlâ çok yüksek olduğu’ olduğunu vurguladı. Murad, İsrail’in Hizbullah’ı halen görece açık bir örgüt olarak gördüğünü, bunun da örgüt unsurlarını farklı güvenlik düzeylerinde sürekli bir açıkta kalma durumuyla karşı karşıya bıraktığını ifade etti. Murad, bu tablonun, Hizbullah’ın bu tür sızmalarla başa çıkma kapasitesi ve özellikle üst düzey yöneticilerin daha önce ağır darbeler almasının ardından, alt kademelerde güvenlik baskısının sürmesine ne ölçüde dayanabileceği konusunda ciddi soru işaretleri yarattığını belirtti.

ARAP DÜNYASI

ABD, İran'ı Irak hükümeti müzakerelerinden dışlamaya hazırlanıyor

Irak'taki Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, bazı çekincelere rağmen Nuri el-Maliki'yi başbakanlık için aday gösterdi (AP)
Irak'taki Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, bazı çekincelere rağmen Nuri el-Maliki'yi başbakanlık için aday gösterdi (AP)
TT
TT

ABD, İran'ı Irak hükümeti müzakerelerinden dışlamaya hazırlanıyor

Irak'taki Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, bazı çekincelere rağmen Nuri el-Maliki'yi başbakanlık için aday gösterdi (AP)
Irak'taki Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, bazı çekincelere rağmen Nuri el-Maliki'yi başbakanlık için aday gösterdi (AP)

ABD'den gelen bir mektup, Nuri el-Maliki'nin Irak başbakanı olma girişimini bozdu. Bu, yeni hükümetin kurulması için yapılan müzakerelerden Tahran'ı dışlamak amacıyla atılan adımların bir parçasıydı.

Pazartesi günü yapılan toplantıda sunulan mektupta, “İran'ın onayladığı” bir hükümete doğru ilerlemenin Irak'ı izolasyona ve yaptırımlara maruz bırakacağı uyarısında ve bu hükümetle ilişki kurulmayacağı tehdidinde bulunuldu.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre mektupta, Maliki'nin adaylığının, onun başkanlık ettiği önceki hükümetlerin olumsuz uygulamalarına geri dönüşün habercisi olduğu belirtilerek, Irak toplumunun tüm bileşenlerini içeren bir hükümetin kurulması gerektiği vurgulandı.

Amerikan tarafının gerilimi artıran girişimi, Bağdat ve Erbil'deki siyasi liderlerle temasları da içeriyordu. Bunlar arasında ABD'nin özel temsilcisi Tom Barrack'ın Demokrat Parti lideri Mesud Barzani'yi araması da vardı. Bu gelişmeler, cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ertelenmesine ve Maliki'nin atanmasının önünü açan anlaşmanın bozulmasına katkıda bulundu.

“Hukuk Devleti” koalisyonunun liderlerinden biri, el-Maliki'nin adaylık kozunun “artık işe yaramayabileceğini, ancak sonuna kadar manevra yapıp fırsatını korumaya çalışacağını” söyledi.

ARAP DÜNYASI

Irak’ta Maliki’nin adaylığını veto eden ABD’den İran’a sert mesaj

Irak’ta Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, çekincelere rağmen Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı gösterdi (AP)
Irak’ta Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, çekincelere rağmen Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı gösterdi (AP)
TT
TT

Irak’ta Maliki’nin adaylığını veto eden ABD’den İran’a sert mesaj

Irak’ta Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, çekincelere rağmen Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı gösterdi (AP)
Irak’ta Koordinasyon Çerçevesi İttifakı, çekincelere rağmen Nuri el-Maliki’yi başbakan adayı gösterdi (AP)

Irak’ta yeni hükümetin kurulmasına ilişkin süreç, Nuri el-Maliki’nin başbakanlığa aday gösterilmesinin ardından Washington’dan gelen itirazlarla kilitlenme riskiyle karşı karşıya kaldı. ABD’nin, “ülkedeki İran nüfuzunu zayıflatmayan” bir hükümetin kurulmasına karşı çıktığı yönündeki mesajları, Maliki’nin görevden dışlanmasına yol açabilecek bir krize işaret ediyor. Washington, mevcut seçeneklerin Tahran’ın olası bir savaşı önleyecek bir anlaşmayı reddetmesi anlamına geldiğini değerlendiriyor.

Şarku’l Avsat, ABD’nin Koordinasyon Çerçevesi’nin pazartesi akşamı yaptığı toplantıya sunulan ve Washington’un başbakan ile diğer kilit görevler için izlenen aday belirleme mekanizmalarına itirazını içeren mesajın metnine ulaştı. Bu gelişme, Maliki’nin iki gün önce mecliste en fazla sandalyeye sahip blok tarafından başbakanlığa aday gösterilmesinin ardından yaşandı.

frgtyu7ı8
Maliki, Kasım 2025’teki son parlamento seçimleri sırasında bir sandık merkezinde (AFP)

Bir kaynak, “Koordinasyon Çerçevesi” içindeki önde gelen bir liderin pazartesi günü şafak vakti sürpriz bir ABD telefonu aldığını, görüşmede Washington’un hükümet kurma süreçlerinde İran’ın süregelen hâkimiyetine itirazının iletildiğini söyledi. Maliki liderliğindeki Kanun Devleti koalisyonundan üst düzey bir isim de ABD mesajının adaylığı sarstığını ve üçüncü dönem yolunu son derece zorlaştırdığını kabul etti.

Daha önce, ülkedeki en büyük Şii ittifak olan Koordinasyon Çerçevesi’nin, Maliki’nin adaylığı açıklanmadan önce ABD’den itiraz sinyalleri alıp almadığı ya da Washington’un tutumunun, İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in adaylığı “onayladığı” yönündeki haberlerden sonra mı değiştiği tartışma konusuydu.

Ne oldu?

26 Ocak 2026 sabahı, bir Şii siyasi lider ABD’den aranarak, Koordinasyon Çerçevesi’nin İran’ın onayladığı bir hükümet kurma çağrısının yerel ve bölgesel çekinceleri gözetmediği, Irak’ta İran nüfuzunun süreceğine dair şüpheleri güçlendirdiği ve ülkeyi riskler ile yaptırımlara açık hâle getirdiği mesajını aldı. Mesajda, “Bunu kötü niyetli bir kontrol altındaki hükümet olarak değerlendiririz ve onunla çalışmama hakkımız vardır” denildi.

Geçici hükümetin başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani’nin de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan benzer bir telefon aldığı, Rubio’nun İran’ın kontrolündeki bir hükümetin Irak’ın çıkarlarını önceliklendiremeyeceği ve ülkeyi bölgesel çatışmalardan uzak tutamayacağı uyarısında bulunduğu aktarıldı.

İkinci dönem için siyasi ve idari nüfuzunu seferber eden Sudani’nin, sonunda Maliki lehine geri adım attığı ve onu “en güçlü isim” olarak savunduğu, ancak bu feragat karşılığındaki anlaşmanın hâlâ netleşmediği belirtiliyor.

ABD’nin diplomatik baskısı pazartesi akşamı daha da arttı. ABD Özel Temsilcisi Tom Barrack, Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesud Barzani’ye, “İran tarafından dayatılan bir hükümetin, Iraklıların ya da Suriyelilerin beklentileri ve ABD ile etkili bir ortaklık açısından başarılı olamayacağını” iletti.

Barrack’ın Irak ve Suriye halklarına atfı, Maliki’nin Şam’daki değişime yönelik tutumunu hatırlatıyor. Maliki, uzun süre Beşar Esad rejiminin güçlü bir siyasi müttefiki olmuştu.

frgthyu
Kürt lider Mesud Barzani, Cumartesi günü Erbil’in Salahaddin Mahallesi’ndeki Birmam’da ABD’nin Ankara Büyükelçisi Thomas Barrack’la bir araya geldi (Kürdistan Demokrat Partisi)

Barrack-Barzani görüşmesinin ardından, bugün (salı) yapılması planlanan cumhurbaşkanı seçimi oturumunun ertelendiği açıklandı. Yaygın kanaate göre, Maliki’ye itiraz, Barzani’nin desteklediği bir cumhurbaşkanının seçilmesini de içeren bir uzlaşmayı durdurdu.

Kürt kaynaklar, oturumun Barzani’ye iletilen ABD mesajı sonrası Kürtlerin talebiyle ertelendiğini, Maliki’nin başbakanlığını garanti eden bir anlaşmayla cumhurbaşkanı seçmenin ABD’yi karşıya almak anlamına geleceğini söyledi. Aynı kaynaklar, Barzani’nin iki ay önce Maliki ile hükümet kurma konusunda uzlaştığı yönündeki iddiaların ardından geri attığını ifade etti.

Sert toplantı

26 Ocak akşamı Koordinasyon Çerçevesi, İslami Fazilet Partisi’nin merkezinde toplandı. Şii lider, ABD mesajının içeriğini ittifak üyelerine aktardı. Toplantıda, Maliki’nin adaylığının gözden geçirilmesini isteyenlerle itirazları görmezden gelip süreci sürdürmek isteyenler arasında bölünme yaşandı.

İttifak içinde, yerel, bölgesel ve uluslararası aktörlerden gelen mesajlara dair şüpheler artarken, yapı giderek “gevşek ve dağınık” bir blok olarak tasvir edilmeye başlandı. Karşılıklı güvensizlik ve suçlama atmosferi toplantıya damga vurdu. Bir katılımcının “Hiçbir dış tarafın itirazını dinlemeyeceğiz. Bu aşamada güçlü bir Maliki’ye ihtiyaç var” demesiyle tartışmanın büyüdüğü ve kavgaya dönüştüğü aktarıldı.

Maliki’yi nasıl hatırlıyoruz?

Toplantıda okunan mesaja göre ABD yönetimi, Iraklı liderlerin ülkeyi çatışmalardan uzak tutma yönündeki taahhüdünü destekliyor. Başbakan ve diğer kilit isimlerin seçimi Irak’ın egemen bir kararı olsa da Washington, gelecek hükümete ilişkin kendi egemen kararlarını çıkarları doğrultusunda alacağını vurguluyor.

Mesajda, ABD’nin önceliğinin bireysel isimlerden ziyade çıkarlar olduğu vurgulanıyor. Washington’a göre, güçlü bir ABD-Irak ortaklığı için İran destekli milisleri etkisiz hâle getiren, tehlikeli silahları devlet kontrolüne alan ve ABD tarafından terör örgütü kabul edilen grupları hükümete katmayan bir yönetim gerekiyor. Böyle bir hükümet, iki taraf için karşılıklı fayda sağlayabilir.

Irak’ın tüm toplumsal bileşenlerini kapsayan bir hükümet kurulması, bölgesel ortaklarla açılım politikasının sürdürülmesi ve mezhepsel kutuplaşma ile bölgesel gerilimlerin yaşandığı geçmiş dönemlere dönülmemesi çağrısı yapılıyor.

Mesajda ayrıca, Maliki’nin adaylığının Washington ve bölgede olumsuz hatırlanan önceki dönemleri geri getirebileceği uyarısı yer alıyor. Bu, Irak’ın ABD ile karşılıklı faydaya dayalı bir ortaklık içinde istikrar, refah ve güvenlik arayışında olduğu bir dönemde dile getiriliyor.

ABD kaynaklarından mesajın doğrulanması mümkün olmazken, Koordinasyon Çerçevesi’nden bir yetkili bunun “ABD yönetiminden gelen yeni ve kesin bir tutum” olarak aktarıldığını söyledi. Kanun Devleti ittifakından bir isim ise Maliki’nin adaylığının “artık çalışmayabileceğini” belirterek, “Dün üçüncü dönem ihtimalinin üzerine bir tavan çöktü” dedi.

xdfvgthy
Irak Parlamentosu, Salı günü yapılması planlanan cumhurbaşkanı seçim oturumunu gerçekleştiremedi (AFP)

Öte yandan Kanun Devleti koalisyonu sözcüsü Akil el-Fetlevi, ABD’nin Maliki’nin adaylığından memnun olduğunu ve grupları kontrol edebileceğini savundu. Maliki’ye yakın isimler de görevlendirme şansının kaybedildiği iddialarını reddetti.

Maliki nasıl geçti?

Kaynaklar, cumartesi günü Maliki’nin adaylığının ilan edildiği “Koordinasyon Çerçevesi” toplantısında, bazı Avrupa ve Arap ülkelerinden, bölgesel istikrarı güçlendirmeyebilecek “sorunlu seçeneklere” yönelik çekincelerin iletildiğini aktardı. Toplantıda bir üyenin “Ne zamandan beri bölgesel ve uluslararası görüşleri dinlemeyi seviyorsunuz?” dediği kaydedildi.

Adaylık açıklanmadan önce, çerçevenin ikinci kademesinden iki isim Tahran’a giderek orada yaşayan üst düzey bir liderle birlikte İranlı yetkililerle görüştü. Hamaney’in adaylığı gerçekten destekleyip desteklemediğini sordular ve “Anlaşmanızı memnuniyetle karşılıyoruz. Devam edin ve hızlanın. Zaman yok” yanıtını aldılar.

ABD’nin itirazının, İran’ın hükümet kurma sürecine doğrudan müdahalesi görünür hâle gelmeden önce Maliki’nin ismine yönelik olmadığı değerlendiriliyor. Bir Batılı diplomat, Hamaney’in Maliki seçeneğini onayladığının açıklanmasının Washington’u rahatsız ettiğini ve bu nedenle son saatlerde baskının artırıldığını söyledi.

Diplomata göre Maliki’nin adaylığı, ABD’nin İran’ı kendi şartlarıyla bir anlaşmaya zorlamak istediği bir dönemde geldi. Washington’un isimlerle genel bir sorunu yoktu; ancak bu aşamada İran’a yakın, tartışmalı bir hükümetin, bölgesel gerilimin tırmanabileceği hassas bir anda kabul edilemez olduğu düşünülüyor.

Diplomat, ABD hamlelerini, Tahran’a siyasi bağlılığını açıkça ilan eden bir Irak hükümetini engelleme, Şii güçleri daha az kışkırtıcı bir uzlaşmaya zorlama ve İran’a “müzakere ederken nüfuzunu genişletme” mesajı verme çabası olarak yorumladı.