Soykırım işlemekle suçlanan Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) lideri Muhammed Hamdan Dagalu dün, Sudan ordusuyla süren savaşta HDK üyelerine ‘dizginler sizde’ dedi.
Dagalu, HDK’nın Hartum ile El-Ubeyyid kentini birbirine bağlayan ana bir yolun kontrolünü kaybetmesinin ertesi günü, ‘cephedeki güçlere’ hitaben yayımladığı video mesajında, ‘dizginlerin’ kendi elinde olmadığını belirterek ‘dizginler sizde, dizginler sizin elinizde’ ifadelerini kullandı.
HDK’nın aylardır tamamen kuşatmaya çalıştığı El-Ubeyyid kenti dün, Sudan ordusunun bu kenti Kordofan bölgesinde başkent Hartum'a bağlayan otoyolun kontrolünü yeniden ele geçirmesinin ardından insansız hava aracı (İHA) saldırılarına maruz kaldı.
Kuzey Kordofan eyaletinin yönetim şehri olan kentteki yerel yetkililer, bu saldırıların arkasında, aylardır kenti kuşatmak ve geniş çaplı bir saldırı başlatmak amacıyla çevresinde güçlerini toplayan HDK’nın olduğunu öne sürdü. Bu durum, kentte vahşi suçlar işlenmesine dair uluslararası endişeleri artırdı.
İki askeri kaynağın Fransız haber ajansı AFP'ye pazartesi günü aktardığına göre, Son günlerde Kuzey Kordofan eyaletinde ilerleme kaydeden Sudan ordusu, pazar günü HDK’yı batıya sürerek, Omdurman ile El-Ubeyyid arasındaki 400 kilometre uzunluğundaki otoyolun kontrolünü ele geçirmeyi başardı.
Kaynaklardan biri, ‘ordunun El-Ubeyyid ile Omdurman arasındaki ihracat yolunu güvence altına aldığını, bunun da El-Ubeyyid kentine ve ötesine ikmal için ikinci bir yol açtığını’ belirtti ve bunu ‘can ve teçhizat kayıplarına yol açan çatışmaların ardından büyük bir zafer’ olarak nitelendirdi. Sudan ordusu dün, Ordu Komutan Orgeneral Abdulfettah el-Burhan'ın HDK’nın Kuzey Kordofan'daki son kalelerinden biri olarak değerlendirilen Cebre eş-Şeyh bölgesinde teftiş yaptığı bir video kaydı yayımladı.
Orgeneral Burhan'ın yanında, orduyla ittifak halindeki Sudan Kurtuluş Hareketi (SLM-MM) lideri ve Darfur Bölgesi Valisi Minni Minnawi ile HDK’dan ayrılan Sudan Kalkanı Güçleri lideri Ebu Akile Kikel’in olduğu görüldü.
Birleşmiş Milletler'in (BM) yüz binlerce kişinin yardıma ihtiyaç duyduğunu belirttiği kentten Sabirin Muhammed, ‘otoyolun açılmasının, malların ulaşabileceği anlamına geldiğini’ söyledi. İHA saldırılarının sorumluluğunu HDK’ya yükleyen Muhammed, “Buna alıştık, ordu her ilerleme kaydettiğinde, onlar Kuzey Kordofan'ı hedef alarak karşılık veriyor" diye ekledi.
Son saldırıda herhangi bir yaralanma bildirilmedi. BM’ye göre, yıl başından bu yana her iki tarafın İHA saldırıları, sadece Kordofan bölgesinde bin kişiden fazla can kaybına yol açtı. Yardım çalışanlarının tahminlerine göre Sudan'daki savaş, 200 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Uluslararası kuruluşlara göre savaş ayrıca, 33 milyon kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu bir dönemde, dünyanın en büyük yerinden edilme ve açlık krizlerine yol açtı.
Dönüşüm
Hartum'a giden otoyol, savaşın büyük bölümünde neredeyse tamamen Beyaz Nil eyaletine uzanan doğu yoluna bağımlı kalan siviller için hâlâ kapalı. HDK, bu yolda sık sık İHA saldırıları düzenliyor.
Sudan ordusundan eski bir subay, ‘son iki günde yaşananların savaşta bir dönüm noktası olarak değerlendirildiğini’ belirtti. Subay, ordunun Omdurman ile El-Ubeyyid arasındaki yolun kontrolünü ele geçirmesiyle ‘HDK’nın Darfur'un ilk savunma hattı olan Batı Kordofan bölgelerini savunmaya yöneldiğini’ açıkladı.
Nüfusu yaklaşık yarım milyon olan ve BM’ye göre yerinden edilme dalgaları nedeniyle bu sayının iki katına çıktığı El-Ubeyyid, savaşın başlamasından bu yana ateş hattında kalmaya devam etti. El-Ubeyyid, Nisan 2023'ten geçtiğimiz yılın şubat ayına kadar HDK’nın ablukası altında kaldı. Ardından Sudan ordusu ablukayı kaldırmayı başardı.
O tarihten bu yana HDK’nın yollara, yerleşim mahallelerine ve elektrik santralleri de dahil olmak üzere hayati altyapıya yönelik saldırıları, insani krizi daha da derinleştirdi. BM, kentin sınırlı bir bölümünün düzenli olarak gıdaya erişebildiğini vurguladı.
BM, geçtiğimiz cuma günü, yerinden edilenler kamplarına yeni gelenlerin sayısının artması karşısında El-Ubeyyid'deki insani durumun hızla kötüleştiği konusunda uyarıda bulundu. Uluslararası ve insan hakları kuruluşları, devam eden çatışma sırasında rastgele bombardıman da dahil olmak üzere savaş suçları işlemekle her iki tarafı da suçluyor.
