İsrail Savaş Konseyi, Mescid-i Aksa’nın yetkilerini Ben-Gvir’den geri aldı

Ben-Gvir, Netanyahu’nun temsilcisini Kudüs çevresindeki polis toplantısına çağırmadı

Müslüman kadınlar Mescid-i Aksa içinde yer alan Kubbetus-Sahra yakınında yürüyor (AP)
Müslüman kadınlar Mescid-i Aksa içinde yer alan Kubbetus-Sahra yakınında yürüyor (AP)
TT

İsrail Savaş Konseyi, Mescid-i Aksa’nın yetkilerini Ben-Gvir’den geri aldı

Müslüman kadınlar Mescid-i Aksa içinde yer alan Kubbetus-Sahra yakınında yürüyor (AP)
Müslüman kadınlar Mescid-i Aksa içinde yer alan Kubbetus-Sahra yakınında yürüyor (AP)

İsrail Savaş Konseyi’nin, Mescid-i Aksa üzerindeki güvenlik yetkilerini Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’den geri alma ve Ramazan ayında 1948 Filistinlileri’nin Mescid-i Aksa’ya alınmaması yönündeki talebini uygulamama kararı aldı.

Konsey’in ayrıca, Ben-Gvir’in bazı taleplerini kabul ettiği ve Ramazan ayında Cuma günleri 250 bin yerine 50-60 bin kişinin Mescid-i Aksa’ya girmesine izin verme kararı aldığı ortaya çıktı.

Şarku’l Avsat’ın İsrail merkezli Kanal 12’den aktardığı habere göre Savaş Kabinesi, bu konuyla ilgili kararları güvenlik güçlerinin tavsiyeleri doğrultusunda almaya ve Filistinli İsrail vatandaşlarının Mescid-i Aksa’ya girişine geniş kısıtlamalar getirmemeye karar verdi.

vdfe
Haziran 2016’DA Ramazan ayında Mescid-i Aksa dışındaki Filistinliler (AFP)

Ayrıca polisin güvenlik gerekçesiyle ibadet edecek kişi sayısına tavan koyması ve ‘istihbarat bilgilerine göre’ kişisel kısıtlama getirilmesi de kararlaştırıldı.

Polis, Ramazan başında durumun daha sonra değerlendirilmesi şartıyla yaklaşık 50-60 bin kişinin Mescid-i Aksa’ya girmesine izin verecek.

Ben-Gvir ise konuya ilişkin bir açıklama yaparak, Başbakan Binyamin Netanyahu’yu Savaş Kabinesi’nin aldığı kararlara dair çıkan haberleri reddetmeye çağırdı.

Ulusal Güvenlik Bakanı açıklamasında, Başbakan’ın Mescid-i Aksa konusunda savaş kabinesi üyesi Benny Gantz’ın, barışın baş eğerek ve teröre teslim olarak elde edildiği görüşünü benimsediğini iddia etti.

Ayrıca, Ulusal Güvenlik Bakanı’nın yetkilerinin ‘algı kabinesine teslim edildiğini’ belirtti.

Savaş Konseyi’nin söz konusu kararından önce, İsrail polis teşkilatındaki üst düzey yetkililer bir uyarıda bulundu.

sdwved
Mescid-i Aksa avlusundaki kişiler (Reuters)

Yetkiler, Ben-Gvir’in Mescid-i Aksa’da dayattığı, Ramazan ayında Mescid-i Aksa’ya kısıtlama getiren kararlarının Kudüs’te ve İsrail’de ‘karma şehirler’ olarak bilinen 1948 Filistinlilerinin yaşadığı bölgede güvenlik durumunun alevlenmesine yol açabileceği konusunda uyardı.

İlk bakışta, Netanyahu ile Ben-Gvir arasında beklenen bir kriz var gibi görünüyor.

Ben-Gvir, Ramazan ayı boyunca güvenlik durumuyla ilgili görüşmelerin yapılacağı polis liderliği oturumuna, Netanyahu’nun bir temsilcisinin katılmasına izin vermedi.

İsrail hükümeti, Gazze’de savaşın başından itibaren Müslümanların Mescid-i Aksa’da ibadet etmesine kısıtlamalar getirirken, Yahudiler her an Mescid-i Aksa’ya girme imkanına sahip.

Mescid-i Aksa’da Cuma namazın kılanların sayısı normal şartlarda 50 bin iken savaş döneminde 5 bin ila 10 bin arasında kaldı.

sacvdfe
İsrail polisi, Ben-Gvir’in Temmuz ayında yaptığı ziyaret sırasında Mescid-i Aksa’nın girişini kapattı (Reuters)

Ramazan ayındaki Cuma günlerinde ise burada namaz kılanların sayısı normal günlerde 250 ile 500 bine ulaşırken, Ramazan ayında Mescid-i Aksa’da ibadet edenlerin sayısının 60 binden fazla olamayacağına dair karar tepki çekebilir.

sxd vdf
Ben-Gvir (sağda) Netanyahu’nun Ocak ayı başında Tel Aviv’de düzenlenen hükümet toplantısında (AFP)

Savaş Konseyi, Ben-Gvir’in Batı Şeria sakinlerinin Kudüs ve Mescid-i Aksa’ya girişinin engellenmesi yönündeki tavsiyelerinden bazılarını kabul etti.

Ben-Gvir bunların tamamen yasaklanmasını isterken, polis Batı Şeria’da 60 yaş ve üzeri sakinlerin girişine izin verilmesini önerdi.

İstihbarat servisi Şin Bet ise, 45 yaş üstü Batı Şeria sakinlerinin girişine izin verilmesini teklif etti.

Bu konuda henüz net bir karar alınmış değil ancak girişlerin ciddi şekilde kısıtlanması yönünde bir eğilim var.

sdcvdsv
İsrail Savunma Bakanı Yoav Galant (DPA-Arşiv)

İsrail Savunma Bakanı Yoav Galant ise Salı günü yaptığı açıklamada, Hamas’ın Ramazan ayını ‘istismar etmesine’ karşı uyardı.

Galant, bu durumun Hamas’ın asıl amacı olan, İran ve Hizbullah üzerinden güçlendirilip 7 Ekim’de başlayan planının ikinci aşamasına dönüştürüleceğini iddia etti.

Bakan açıklamasında şu ifadelere yer verdi;

Bunu yapmalarına izin vermemeliyiz, amaç her ne şekilde olursa olsun bölgeyi sakinleştirmektir. Bu açıdan süreci iki basit parçaya bölmek gerekiyor ki, bunu siz de iyi biliyorsunuz, onlar da ayrımını yapıyorlar. Kim sabotajcıdır, kimden şüphelenilmelidir ya da kim bunu yapmak üzeredir ona ulaşmalı, onu durdurmalı ve ortadan kaldırmalıyız.

sdsv
İsrailli bir polis memuru, Ekim ayının sonunda Filistinli bir kadının Mescid-i Aksa’da namaz kılmasını engelledi (AFP)

İsrail Ordu Radyosu’na göre, ordu ve Şin Bet, Netanyahu’yu, İsrail’deki Arap vatandaşların Ramazan ayında Mescid-i Aksa’da ibadet etmelerine yönelik kısıtlamalar konusunda yeni müzakereler yürütme ve bu konudaki kararı değiştirmeye çağırdı.

Şin Bet, Batı Şeria’da ‘güvenlik bozulması ihtimalinin yüksek olduğunu’ belirten bir rapor sundu ve bu gerçekleşirse, önümüzdeki dönemde bu gerilimi durdurup durduramayacaklarına dair şüphelerin olduğunu ifade etti.

Gazze’deki savaşa ve Hizbullah’a yönelik karşılıklı bombardımanlara atıfta bulunulan raporda, İsrail güçlerinin tüm bu cephelere konuşlandığı bir dönemde yeni çatışma ihtimaline karşı uyarı yer aldı.

xsd
Hamas lideri İsmail Heniyye, Çarşamba günü Beyrut’ta düzenlenen Uluslararası Kudüs Vakfı konferansında konuşuyor (Reuters)

Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye, Kudüs ve Batı Şeria’daki Filistinlileri, Müslümanların girişine yönelik kısıtlamaya, Ramazan’ın ilk gününde Mescid-i Aksa’ya yürüyerek yanıt vermeye çağırdı.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller ise, Hanniye’nin açıklaması hakkında yorum yapması istendiğinde, “ABD, geçmişteki uygulamalara uygun olarak, İsrail’i Müslümanların Ramazan ayı boyunca Mescid-i Aksa’ya erişimini kolaylaştırmaya çağırmaya devam ediyor” dedi.

Miller ayrıca, “Bu sadece insanlara hak ettikleri ve hakları olan din özgürlüğünün verilmesi meselesi değil, aynı zamanda İsrail’in güvenliği için de doğrudan önemli olan bir mesele. Batı Şeria’da veya daha geniş bir bölgede gerilimi alevlendirmek İsrail’in güvenlik çıkarına değildir” diye ekledi.



İran, protestolar sırasında bir Besic üyesinin öldüğünü duyurdu

Başkent Tahran'ın güvenliğini korumakla görevli Sarallah Özel Kuvvetler Birimi'ne bağlı Besic devriyeleri (Tesnim Haber Ajansı)
Başkent Tahran'ın güvenliğini korumakla görevli Sarallah Özel Kuvvetler Birimi'ne bağlı Besic devriyeleri (Tesnim Haber Ajansı)
TT

İran, protestolar sırasında bir Besic üyesinin öldüğünü duyurdu

Başkent Tahran'ın güvenliğini korumakla görevli Sarallah Özel Kuvvetler Birimi'ne bağlı Besic devriyeleri (Tesnim Haber Ajansı)
Başkent Tahran'ın güvenliğini korumakla görevli Sarallah Özel Kuvvetler Birimi'ne bağlı Besic devriyeleri (Tesnim Haber Ajansı)

İranlı yetkililer bugün yaptıkları açıklamada, ülkede giderek yayılan protestolar sırasında batıdaki Luristan eyaletinde İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) bağlı seferberlik gücü Besic’ten bir unsurun öldüğünü duyurdu. Bu olay, güvenlik güçleri saflarında kaydedilen ilk ölüm olarak bildirildi.

Protestolar, ülkedeki ekonomik koşulların kötüleşmesine tepki olarak pazar günü başlamıştı.

Çarşamba gecesi hayatını kaybeden ve 21 yaşında olduğu belirtilen Besic üyesinin ölümü, başkent Tahran’da protestoların görece zayıflamasına karşın diğer eyaletlere yayılmasıyla birlikte, İran yönetiminin gösterilere karşı daha sert bir tutum benimseyebileceğine işaret ediyor.

Şarku’l Avsat’ın AP’den aktardığına göre, İran resmi haber ajansı IRNA, DMO mensubunun ölümünü doğruladı ancak olaya ilişkin ayrıntı vermedi.

İranlı Öğrenciler Haber Ajansı (ISNA) ise Luristan Vali Yardımcısı Said Burali’nin açıklamalarına yer verdi. Burali, güvenlik görevlisinin ölümünden doğrudan göstericileri sorumlu tuttu.

Burali, söz konusu DMO mensubunun, protestolar sırasında ‘kamu düzenini savunurken’ ‘ayaklanmacılar’ tarafından öldürüldüğünü söyledi. Burali ayrıca, Besic ve polis güçlerinden 13 kişinin de olaylarda yaralandığını açıkladı.

İran’da protestolar, Tahran’daki ticaret merkezlerinden üniversitelere ve birçok kente yayılarak genişledi. Geçtiğimiz pazar günü, ekonomik krizin derinleşmesi, riyalin rekor düzeyde değer kaybetmesi, enflasyonun yükselmesi ve yaşam koşullarının ağırlaşmasıyla başlayan hareketlilik, dikkat çekici bir boyut kazandı.


İstanbul'da Gazze'ye destek amacıyla düzenlenen gösteriye binlerce kişi katıldı

İstanbul'da düzenlenen Gazze yanlısı mitinge katılanlar, Gazze Şeridi'ndeki şiddetin sona ermesini talep ederek Filistin ve Türk bayrakları taşıdılar (AP)
İstanbul'da düzenlenen Gazze yanlısı mitinge katılanlar, Gazze Şeridi'ndeki şiddetin sona ermesini talep ederek Filistin ve Türk bayrakları taşıdılar (AP)
TT

İstanbul'da Gazze'ye destek amacıyla düzenlenen gösteriye binlerce kişi katıldı

İstanbul'da düzenlenen Gazze yanlısı mitinge katılanlar, Gazze Şeridi'ndeki şiddetin sona ermesini talep ederek Filistin ve Türk bayrakları taşıdılar (AP)
İstanbul'da düzenlenen Gazze yanlısı mitinge katılanlar, Gazze Şeridi'ndeki şiddetin sona ermesini talep ederek Filistin ve Türk bayrakları taşıdılar (AP)

Yeni yılın ilk gününde bugün İstanbul'da binlerce kişi Gazze’ye destek amacıyla yürüyüş düzenledi. Filistin ve Türk bayraklarının taşındığı yürüyüşte, savaşın harap ettiği bölgedeki şiddetin sona ermesi talep edildi.

Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre protestocular dondurucu soğukta toplanarak Galata Köprüsü'ne doğru yürüdüler ve "Sessiz kalmayacağız, Filistin'i unutmayacağız" sloganıyla oturma eylemi yaptılar.

Gazze yanlısı göstericiler dondurucu soğukta toplandı ve Galata Köprüsü'ne doğru yürüdü (AP)Gazze yanlısı göstericiler dondurucu soğukta toplandı ve Galata Köprüsü'ne doğru yürüdü (AP)

Bilal Erdoğan da dahil olmak üzere 400'den fazla sivil toplum örgütü yürüyüşe katıldı.

Polis kaynakları ve Anadolu haber ajansı (AA), yürüyüşe yaklaşık 500 bin kişinin katıldığını, konuşmalar yapıldığını ve Lübnan doğumlu şarkıcı Maher Zain'in "Filistin'e Özgürlük" şarkısını seslendirdiğini bildirdi.

Binlerce kişi, yılbaşı sabahı İstanbul'da Gazze'ye destek yürüyüşü düzenledi (Reuters)Binlerce kişi, yılbaşı sabahı İstanbul'da Gazze'ye destek yürüyüşü düzenledi (Reuters)

Eğitim amaçlı bir hayır kurumu olan İlim Yayma Vakfı'nın başkanı olan ve yürüyüşün düzenlenmesine destek veren Bilal Erdoğan, "2026 yılının tüm milletimize ve ezilen Filistinlilere iyilik getirmesini diliyoruz" dedi.

Türkiye, Gazze'deki savaşın en sert eleştirmenlerinden biri olup, 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik eşi benzeri görülmemiş bir Hamas saldırısına karşılık olarak patlak veren savaşı sona erdiren ateşkesin sağlanmasına yardımcı oldu.

İstanbul'da Gazze'ye destek amacıyla düzenlenen yürüyüşe 400'den fazla sivil toplum örgütü katıldı (AP)İstanbul'da Gazze'ye destek amacıyla düzenlenen yürüyüşe 400'den fazla sivil toplum örgütü katıldı (AP)

10 Ekim'de kırılgan bir ateşkes yürürlüğe girdi, ancak bu ateşkes şiddeti etkili bir şekilde sona erdirmedi; yürürlüğe girmesinden bu yana 400'den fazla Filistinli öldürüldü.


İsrail'de demografi rakamları alarm veriyor

2025'te 182 bin doğumun gerçekleştiği Ortadoğu ülkesinin nüfusu 112 bin artarak 10,2 milyona yaklaştı (AFP/Arşiv)
2025'te 182 bin doğumun gerçekleştiği Ortadoğu ülkesinin nüfusu 112 bin artarak 10,2 milyona yaklaştı (AFP/Arşiv)
TT

İsrail'de demografi rakamları alarm veriyor

2025'te 182 bin doğumun gerçekleştiği Ortadoğu ülkesinin nüfusu 112 bin artarak 10,2 milyona yaklaştı (AFP/Arşiv)
2025'te 182 bin doğumun gerçekleştiği Ortadoğu ülkesinin nüfusu 112 bin artarak 10,2 milyona yaklaştı (AFP/Arşiv)

Gazze savaşında ateşkes sağlansa da 7 Ekim 2023'te başlayan çatışmaların etkileri her iki tarafta da derinden hissediliyor. 

İsrail Merkezi İstatistik Bürosu verilerine göre, savaşla ilgili ölümler hesaba katılmadığında dahi, ülkedeki beklenen yaşam süresi 2024'te düştü. 

Yahudi erkeklerin ortalama ömrü 82,4'ten 82,1'e gerilerken, kadınlarda 86,1'den 85,8'e gelindi. 

Bu süre zarfında İsrail yurttaşı Arap erkeklerinde düşüş daha fazla oldu: Beklenen yaşam süresi 78,3'ten 77,7'ye azaldı. 

2023'te ortalama ömrü 83,3 olan Arap kadınlarıysa 2024'te 83,2'ye düştü.

Böylece İsrail'deki ortalama yaşam beklentilerinde 2020'den beri ilk kez düşüş kaydedildi. 

Geçen hafta yayımlanan bu verileri haberleştiren Haaretz, 2,7 milyon İsraillinin sigortalı olduğu Maccabi adlı şirketin çarşamba açıkladığı rakamları da dünya kamuoyuna duyurdu. 

Her üç İsrailliden birinin profesyonel psikolojik desteğe ihtiyaç duyduğu vurgulandı. 

İsrail'den göç edenlerin sayısı Gazze savaşının ardından iki katına çıkarken neredeyse üç aydır süren ateşkes de bu eğilimi değiştirmeyecek gibi görünüyor.  

İsrail Merkezi İstatistik Bürosu'nun yıl sonu raporuna göre 2025'te 69 bini aşkın İsrailli ülkesini terk etti. 24 bin 600 kişininse Ortadoğu ülkesine taşındığı bildiriliyor. 

Resmi verilere göre, 2024'te ülkesinden kaçan İsrailli rakamı 82 bin 700'dü. Aynı yıl yerleşmek üzere ülkeye giden kişi sayısının 55 bin civarında kaldığı düşünülünce İsrail'de nadir görülen bir negatif net göç ortaya çıkmıştı.

Son rakamlara göre bu yıl da aynı durum tekrarlandı. 

Times of Israel, Gazze savaşıyla birlikte ülkedeki gergin siyasi atmosferin bu düşüşten sorumlu tutulduğunu aktarıyor.

İsrailli sosyologlar ve nüfusbilimciler, ülkeyi terk edenlerin çoğunun iyi eğitimli, yüksek gelirli, seküler ve sola yatkın kişiler olduğunu söylüyor. 

Göç dalgasının ekonomik, sosyal ve siyasi etkilerinin ülkenin geleceğini ciddi bir şekilde belirleyebileceği uyarısında bulunuyorlar. 

Avrupa'da yaşayan İsrail yurttaşı sayısının 200 bin civarında olduğu tahmin ediliyor. 

Independent Türkçe, Haaretz, Times of Israel