Mali, Fransa'dan kopmak için yapay zekayı kullanıyor

Teknolojik gelişmeler, Afrika dillerine nasıl yarayacak?

Paris'e yönelik öfke, geçen sene Fransızca'nın resmi dil olmaktan çıkarılmasıyla da ifade edilmişti (AFP)
Paris'e yönelik öfke, geçen sene Fransızca'nın resmi dil olmaktan çıkarılmasıyla da ifade edilmişti (AFP)
TT

Mali, Fransa'dan kopmak için yapay zekayı kullanıyor

Paris'e yönelik öfke, geçen sene Fransızca'nın resmi dil olmaktan çıkarılmasıyla da ifade edilmişti (AFP)
Paris'e yönelik öfke, geçen sene Fransızca'nın resmi dil olmaktan çıkarılmasıyla da ifade edilmişti (AFP)

Mali bir yandan Fransa'yla ilişkileri keserken diğer yandan da eski sömürgecisinin dilinden de kurtulmaya çalışıyor. 

Cunta yönetiminin iktidarda olduğu Batı Afrika ülkesi, bölgedeki en popüler dil Bambara'yı yaygınlaştırmak için yapay zekayı kullanıyor. 

Konuyu haberleştiren Washington Post, anadillerini yazılı görmeyen pek çok öğrencinin artık dizüstü bilgisayarlarla bu olanağa sahip olduğunu bildirdi.

Amerikan gazetesi, öğrencilerin okudukları metinlerin yapay zekayla Bambara gibi yerel dillerde oluşturulduğunun altını çizdi. 

Geçen yıl Mali'deki cunta yönetimi Fransızca'yı resmi dil olmaktan çıkararak yerine Bambara'nın da aralarında olduğu 13 dili koymuştu. Ancak Fransızca okullarda ve devlet dairelerinde hâlâ konuşuluyor. 

Eğitim Bakanlığı'ndan Séni Tognine halkın artık yerel dillere rağbet ettiğini savunarak 2023'te başlatılan RobotsMali adlı girişimle yapay zeka 140'tan fazla kitabı Bambara diline çevirdiklerini söylüyor. 

RobotsMali ekibi, Küçük Prens'i yerel dillere çevirmektense yapay zekanın sıradan Malililerin hayatına ve kültürüne dair hikayeler yazmasını tercih ediyor. 

Ortaya çıkan metin elden geçirilip Google Translate'le Bambara'ya çevriliyor. Tognine gibi uzmanlar çevirideki hataları düzeltiyor. 

Ayrıca yine yapay zekayla metinlere uygun görseller üretiliyor. 

Sonrasında da ChatGPT öğrenciler için okuduğunu anlama testleri hazırlıyor. 

1960'ta Fransa'dan bağımsızlığını kazanan Mali'de yaşayanların yüzde 70'i okumayı ya da yazmayı bilmiyor. 21 milyonu aşkın kişinin yaşadığı ülkede 70'ten fazla dilin konuşulduğu tahmin ediliyor. 

ChatGPT gibi yapay zeka platformları, Afrika'da konuşulan bine yakın dil için bir şans olabilir. İngilizce ve Etiyopya dillerini birbirine çevirmek üzere makine öğrenimini kullanan bir girişim başlatan Asmelash Teka Hadgu bu konu hakkında şöyle konuşuyor:

Bu projeler doğru yapılırsa eğitime erişimi demokratikleştirmek için muazzam potansiyele sahip.

Independent Türkçe, Washington Post, Africa News

 



Rusya: NATO, nükleer saldırı hazırlığı yapıyor

Rusya'nın Harkiv'e düzenlediği son saldırıda en az 14 kişi yaşamını yitirdi (Reuters)
Rusya'nın Harkiv'e düzenlediği son saldırıda en az 14 kişi yaşamını yitirdi (Reuters)
TT

Rusya: NATO, nükleer saldırı hazırlığı yapıyor

Rusya'nın Harkiv'e düzenlediği son saldırıda en az 14 kişi yaşamını yitirdi (Reuters)
Rusya'nın Harkiv'e düzenlediği son saldırıda en az 14 kişi yaşamını yitirdi (Reuters)

Rusya, NATO'nun sınıra yakın bölgelerde düzenlediği eğitimlerde nükleer saldırı hazırlığı yaptığını öne sürdü. 

Rusya'nın iç güvenlik teşkilatı Federal Güvenlik Servisi'ne (FSB) bağlı Sınır Muhafaza Servisi'nin direktörü General Vladimir Kulişov, ülke sınırına yakın noktalarda NATO'nun faaliyetlerini artırdığını savundu. 

Kulişov, Rus devletine ait haber ajansı RIA Novosti'de bugün yayımlanan söyleşisinde şu ifadeleri kullandı: 

NATO, Rusya sınırındaki bölgelerde istihbarat operasyonlarını artırdı. İttifaktaki ülkelerin muharebe eğitimleri de yoğunlaştırıldı. Topraklarımıza nükleer saldırı düzenlenmesi de dahil birçok savaş senaryosu üzerinde çalışıyorlar.

General, bu duruma karşı "sınırların korunması ve güvenliğin sağlanması için gerekli adımların atılmasının önemli olduğunu" belirtti.  

Kulişov, Ukrayna'nın sabotaj girişimlerini de artırdığını savunarak, Kiev'e bağlı grupların Kırım'ın yanı sıra Bryansk, Kursk ve Belgorod bölgelerine sızma planlarını engellediklerini öne sürdü. 

General, uluslararası çapta faaliyet gösteren terör örgütleriyle aşırılıkçı grupların yanı sıra Ukrayna özel servisine ait ekiplerin Rusya'ya gizlice girmeye çalıştığını iddia etti. 

Kulişov, Sınır Muhafaza Servisi'nin geçen yıl buna benzer 5 bin 500 girişimi engellediğini ileri sürdü.  

Kulişov'un iddiaları, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'in Ukrayna'ya tedarik edilen silahların doğrudan Rusya'daki hedeflere yönelik kullanılmasına izin verilmesi gerektiğini söylemesinin ardından geldi. 

Başta ABD olmak üzere Ukrayna'ya silah gönderen Batılı ülkeler, bunların Rusya içindeki hedeflere yönelik saldırılarda kullanılmamasını şart koşuyor. 

Stoltenberg, Birleşik Krallık merkezli The Economist dergisinde 24 Mayıs'ta yayımlanan söyleşisinde, bu kısıtlamanın Kiev'in elini zayıflattığını savunarak kaldırılması gerektiğini belirtmişti. 

Açıklama Moskova'dan tepki toplamış, Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov "NATO'nun söylemleriyle gerginliği artırdığını" savunmuştu. 
Rusya, nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip İskander ve Kinzhal füzeleriyle 21 Mayıs'ta tatbikat düzenlemişti. 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, operasyon emrini verdiği 6 Mayıs'taki açıklamasında, tatbikatların "Batılı yetkililerin provokatif açıklamalarına ve tehditlerine yanıt olarak yapılacağını" söylemişti. 

Bunun üzerine Fransa da 22 Mayıs'ta nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip süpersonik füzelerle tatbikat yapmıştı.

Independent Türkçe, RT, Kyiv Post