İran ve İsrail arasında yeni cephe: Azerbaycan

Güvenlik, servet ve ittifak hesapları iç içe geçmiş durumda. Şarku'l Avsat’ın Güney Kafkasya’daki tarafların tutumlarına ilişkin analiz haberlerden oluşan dosyası

Azerbaycan sınırına yakın İran askeri tatbikatlarından (Reuters)
Azerbaycan sınırına yakın İran askeri tatbikatlarından (Reuters)
TT

İran ve İsrail arasında yeni cephe: Azerbaycan

Azerbaycan sınırına yakın İran askeri tatbikatlarından (Reuters)
Azerbaycan sınırına yakın İran askeri tatbikatlarından (Reuters)

Şarku’l Avsat’a konuşan diplomatik kaynaklara göre Azerbaycan’ın, Ermenistan'a karşı Dağlık Karabağ bölgesinde kazanımlar elde ettiği zaferinin birinci yıl dönümünde, askeri tatbikatlar yarışının patlak verdiği bir dönem yaşanıyor. Bun dönemde Güney Kafkasya, İran ile İsrail arasında, kara ve denizdeki diğer cephelerin yanı sıra ‘yeni bir cephe’ haline geldi. Kaynaklar aynı zamanda güvenlik ve enerji alanında bir takım adımlar atıldığını ve çeşitli ittifaklar yapıldığını da sözlerine eklediler.
Ankara tarafından dün yapılan açıklamada, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) bugün Türkiye sınırı yakınlarındaki Azerbaycan’a bağlı Nahçıvan Özerk Bölgesi’nde Azerbaycan ordusuyla ortak askeri tatbikatlara başlayacağı duyuruldu.
Diplomatik kaynaklara göre Bakü, tüm taraflarla Dağlık Karabağ Savaşı’ndaki konumları temelinde ilgileniyor. Bu da savaşta kendisine büyük destek veren ülkeler olan İsrail, Pakistan ve Türkiye'ye karşı olumlu tutumunu açıklıyor.
Geçtiğimiz yıl savaşın sona ermesi için Rusya, Azerbaycan ve Ermenistan arasında yapılan anlaşması, Moskova'nın bu yeni dengede bir askeri kural oluşturmasına yönelik bir takım düzenlemelerin yapılmasıyla sonuçlandı. Bu düzenlemeler arasında Azerbaycan ile Nahçıvan Özerk Bölgesi arasında İran sınırlarına paralel olarak Azerbaycan'ı Türkiye’ye ve Nahçıvan Özerk Bölgesi’ni de Hazar Denizi'ne bağlayan bir koridorun açılması yer aldı.
İsrail'in Bakü'ye askeri destek sağladığını ve buna karşılık olarak Azerbaycan'daki varlığını güçlendirmek istediğini söyleyen kaynaklar, bunun da İsrail'in şuan İran sınırlarında olduğu anlamına geldiğini vurguladılar.
Öte yandan İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, dün Tahran’da Ermenis mevkidaşı ile düzenlediği ortak basın toplantısında, İran'ın Ermenistan ile bölgedeki İsrail varlığı konusundaki endişelerini paylaştığını söylerken Bakü, Azerbaycan-İran sınırı yakınlarında üçüncü taraf güçlerin konuşlandırıldığına ilişkin iddiaların asılsız olduğunu açıkladı.
Diğer taraftan dün hem İsrail Başbakanı Naftali Bennett hem de Savunma Bakanı Benny Gantz, İran'a, Güney Kıbrıs’ta İsrailli iş insanlarına suikast girişiminde bulunulduğunu iddia ederek, buna karşılık verileceğine ve ilgililerin sorumlu tutulacağına dair açıkça tehditler savurdular. Bennett ve Gantz, Güney Kıbrıs polisinin İsrailli işadamlarına yönelik yukarıda iddia edilen suikast girişimiyle bağlantılı olarak silahlı bir adamı gözaltına alındığının duyurulmasının ardından tehdit içerikli bu açıklamalarda bulundular. Buna karşın İran’ın Lefkoşa Büyükelçiliği’nden yapılan açıklamada, İsrail'in suçlamalarının ‘temelsiz’ olduğu belirtildi.
Şarku'l Avsat bugün İran-Azerbaycan geriliminin ve jeopolitik boyutları dosyasını açıyor.

İran’dan Azerbaycan’a uyarı: Güvenliğimizi nasıl koruyacağımızı biliyoruz
Azerbaycan – İran gerginliği: İran'ın askeri tatbikatları ile nükleer anlaşma müzakereleri arasındaki ilişki
Askeri tatbikatlar Bakü-Tahran arasındaki gerginliği artırırken, İran basını Türkiye’yi İran’a karşı su savaşı başlatmakla suçladı
Azerbaycan, İran’ı uluslararası ve bölgesel güçlerle tehdit etti
İran’dan Azerbaycan’a uyarı: Güvenliğimizi nasıl koruyacağımızı biliyoruz
Gerginlikler daha büyük sorunlara dönüşmemeli

 



İran iki kritik hafta ile karşı karşıya

Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)
Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)
TT

İran iki kritik hafta ile karşı karşıya

Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)
Ortadoğu'daki bir hava üssünde Boeing KC-135 hava ikmal uçağı üzerinde son kontrollerini yapan teknisyenler (CENTCOM)

İran, diplomatik yolun başarısızlığının askeri harekete kapı açabileceği yönündeki ABD uyarıları arasında, nükleer programı hakkında ayrıntılı yazılı öneriler sunmak için “kararlı” olarak nitelendirilen iki haftalık bir süre ile karşı karşıya. ABD’li bir yetkili CBC'ye yaptığı açıklamada, Cenevre’deki görüşmelerde İran'ın sınırlı bir süre için uranyum zenginleştirmeyi askıya almak da dahil olmak üzere bazı öneriler sunduğunu, ancak bunların zenginleştirmenin tamamen sona erdirilmesi talebini ‘tek başına karşılamadığını’ söyledi. Yetkili, 14 gün içinde pratik öneriler sunmak için ‘topun artık Tahran'ın sahasında olduğunu’ vurguladı.

Öte yandan ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ülkesinin İran'ın nükleer silah elde etmesini ‘bir şekilde’ engelleyeceğini belirtti. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ülkesinin Başkan Trump'ın kırmızı çizgilerine bağlılığını teyit etti. Vance, görüşmeler sırasında İranlıların “bunu kabul etmek istemediklerini” gösterdiklerini söyledi.

Diğer taraftan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi'ye Tahran'ın müzakereleri tamamlamak için ‘tutarlı bir ön çerçeve’ hazırladığını bildirdi.

Washington Yakın Doğu Politikası Enstitüsü analistlerinden Ferzin Nedimi, ABD'nin taleplerini İran'ın füzeleri ve bölgesel davranışlarını da kapsayacak şekilde genişletmesiyle müzakerelerin ‘pratik bir çıkmaza girdiğini’ düşünüyor. Nedimi, gerilimi geciktirmek için aşamalı bir anlaşma yapılmasının muhtemel olduğunu öne sürdü. New America Enstitüsü'nden Barak Barfi de iki tarafın itibarlarını koruyacak bir formül bulmaya çalıştıklarına işaret ederek, zamanın henüz dolmadığını söyledi.


Kuzey Kore, nükleer savaş başlığı taşıyabilen yeni füze fırlatıcısını tanıttı

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ve kızı Kim Ju-ae, Kuzey Kore'de gizli bir yerde füze fırlatma testini yerinde gözlemlerken, 27 Ocak 2026 (EPA)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ve kızı Kim Ju-ae, Kuzey Kore'de gizli bir yerde füze fırlatma testini yerinde gözlemlerken, 27 Ocak 2026 (EPA)
TT

Kuzey Kore, nükleer savaş başlığı taşıyabilen yeni füze fırlatıcısını tanıttı

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ve kızı Kim Ju-ae, Kuzey Kore'de gizli bir yerde füze fırlatma testini yerinde gözlemlerken, 27 Ocak 2026 (EPA)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ve kızı Kim Ju-ae, Kuzey Kore'de gizli bir yerde füze fırlatma testini yerinde gözlemlerken, 27 Ocak 2026 (EPA)

Kuzey Kore devlet medyası bugün, ülkenin lideri Kim Jong-un’un, Güney Kore'ye nükleer savaş başlıkları ateşleyebilen devasa çok namlulu roketatarın resmi tanıtımını yerinde gözlemlediğini bildirdi.

Kim, dün düzenlenen törende yeni 600 milimetrelik çoklu roketatar sistemini dünyada eşi benzeri olmayan bir sistem olarak öven bir konuşma yaptı. Kore Merkez Haber Ajansı KONA’nın aktardığına göre Kim, sistemin ‘özel bir saldırı, yani stratejik bir görevi yerine getirmek için uygun’ olduğunu söyledi. Bu sözler, nükleer silah kullanımını ifade etmek için yaygın olarak kullanılıyor.

KONA ayrıca Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un kız kardeşi Kim Yo-jong'un bugün yaptığı açıklamada, Güney Kore'nin ülkesine insansız hava araçları gönderdiğini resmi olarak kabul etmesini takdir ettiğini söylediğini aktardı. Kim Yo-jong, Kuzey Kore'nin egemenliğine yönelik bu kadar ciddi bir ihlalin tekrarlanmasını önlemenin Güney Kore'nin çıkarına olduğunu söyledi ve Kuzey Kore ordusunun iki ülke arasındaki sınırda güvenlik önlemlerini artıracağını belirtti. KONA, Kim'in “Düşmanla olan sınır güçlendirilmeli” dediğini aktardı.

Öte yandan Güney Kore Birleşme Bakanı Chung Dong-young dün yaptığı açıklamada, Devlet Başkanı Lee Jae-myung'un geçtiğimiz yıl göreve gelmesinden bu yana dört olayda üç sivilin Kuzey Kore'ye insansız hava aracı (İHA) gönderdiğini ve bunun Kore yarımadasındaki ilişkileri etkilediğini söyledi. Kuzey Kore'ye üzüntüsünü dile getiren bakan, hükümetin insansız hava araçlarıyla ilgili olayları ciddiye aldığını belirtti.


Rubio, İran ile yaşanan gerilimler arasında önümüzdeki hafta İsrail'i ziyaret edecek

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (DPA)
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (DPA)
TT

Rubio, İran ile yaşanan gerilimler arasında önümüzdeki hafta İsrail'i ziyaret edecek

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (DPA)
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (DPA)

Bir ABD yetkilisi, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun İran ile artan gerilimler ortamında önümüzdeki hafta İsrail'i ziyaret edeceğini duyurdu.

Yetkili AFP'ye verdiği demeçte, "Bakan Rubio, Başbakan Binyamin Netanyahu ile görüşmek üzere 28 Şubat'ta İsrail'i ziyaret edecek" dedi.

Geçtiğimiz hafta Washington'u ziyaret eden ve Başkan Donald Trump ile görüşmeler yapan Netanyahu, İran'a karşı sert bir yaklaşımı savunuyor ve haziran ayında İran'a yönelik 12 günlük savaşa yol açan bir saldırı başlattı.

Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın önemli nükleer tesislerine yönelik saldırılarla bu girişime destek verdi.

Trump, salı günü elçileri Steve Wittkoff ve Jared Kushner'ı Umman'ın arabuluculuğuyla Cenevre'de İranlı yetkililerle dolaylı görüşmeler yapmak üzere görevlendirdi.

Tahran ilerleme kaydedildiğini açıklarken, Trump askeri müdahale olasılığını gündeme getirdi ve İran sınırına yakın bölgelere ABD güçlerinin konuşlandırılması emrini verdi.

Yeniden ortaya çıkan baskı, insan hakları örgütlerine göre binlerce protestocunun ölümüne yol açan İranlı yetkililerin protestoculara yönelik şiddetli müdahalesinden bir ay sonra geldi.