Koronavirüsün ardından 80 ülkede demokrasi ve özgürlükler geriledi

Koronavirüs demokrasileri değiştirdi: Önce sağlık, sonra özgürlük

Fransa’da göstericiler sağlık sertifikası sistemini reddetti (AFP)
Fransa’da göstericiler sağlık sertifikası sistemini reddetti (AFP)
TT

Koronavirüsün ardından 80 ülkede demokrasi ve özgürlükler geriledi

Fransa’da göstericiler sağlık sertifikası sistemini reddetti (AFP)
Fransa’da göstericiler sağlık sertifikası sistemini reddetti (AFP)

2020 yılında patlak veren yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını, demokratik ülkelerde şimdiye kadar hayal edilmesi zor olan olağanüstü kısıtlamalara ve kamu özgürlüklerinde gerilemeye neden oldu.
Batılı ülkeler arasında özellikle Avrupa ülkeleri virüsle mücadele adına temel özgürlükleri kısıtlamakta kararlı davrandı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, aşı olmayı reddedenleri mümkün olduğu kadar sosyal hayattaki aktivitelere erişimlerini sınırlayarak, hayatlarını zorlaştırmak istediğini söyleyerek tepki çekti.
Dünyanın en önde gelen demokratik ülkelerinden birinin lideri tarafından yapılan bu açıklama, salgının ulusal öncelikleri ne ölçüde değiştirdiğinin altını çizdi.
Salgın kaynaklı ilk ölümün 11 Ocak 2020’de gerçekleşmesinden bu yana, hükümetler virüsü kontrol altına almaya çalışmak için kapsamlı karantinalar ve sokağa çıkma yasakları uyguladı.
Ancak 2021’de, çoğu ülke stratejilerini sertleştirerek, AMV, restoran ya da kafelere girişlerde insanların aşı olup olmadıklarını veya negatif test sonuçlarını gösteren sağlık sertifikasını zorunlu kıldı.
Avustralya ve Çin gibi bazı ülkeler, virüsün herhangi bir şekilde yayılmasını önlemek için düzenli olarak kapanma ve sıkı bir karantina gerektiren ‘sıfır koronavirüs’ stratejisini benimsedi.
Bu stratejiyi benimseyen ülkelerde, bu karar Delta ve Omikron gibi varyantların yayılmasını engelleyemese de, sınırlı sayıda ölüm yaşandı.
Resmi verilere göre iki yıl içinde en az 5.5 milyon insan salgın nedeniyle hayatını kaybederken, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bu sayının iki veya üç kat daha fazla olabileceğini tahmin ediyor.
Krizin başlangıcında kısıtlamaların kamuoyu tarafından kabulü yüksek olsa da, salgın yorgunluğu yeni kısıtlamalara karşı desteği azalttı.
Hollanda’dan Avusturya, Almanya, Belçika ve Fransa’ya kadar binlerce insan kısıtlamaları protesto etmek için sokaklara döküldü, bazen de polisle çatıştı.
Kısıtlamalara verilen desteğin azalması bazı seçim sonuçlarına da yansıdı.
ABD merkezli siyasi özgürlük ve insan hakları konusunda araştırma ve savunuculuk yapan sivil toplum kuruluşu Freedom House, Ekim 2020 tarihli raporunda konuya dikkat çekti.
Kuruluş, özgürlüklerdeki düşüşün sağlık krizi azaldığında devam etmesinin muhtemel olduğu konusunda uyararak, yürürlükteki yasalar ve kuralları geri almak zor olacağını vurguladı.
80 ülkede demokrasi ve özgürlüklerdeki düşüşü eleştiren kuruluş, sağlık krizinin bazı ülkelerde başlayan otoriter eğilimi hızlandırdığını kaydetti.
Freedom House, Sri Lanka’nın sağlık bahanesiyle Müslüman azınlığa baskı yapmasına ve salgın hakkındaki resmi söylemlere yönelik her türlü eleştiriyi cezalandırmasına dikkat çekti.
Grenoble Siyasi Araştırmalar Enstitüsü’nde siyaset bilimci olan Raul Magni-Berton ise, yaklaşık 40 Avrupa ülkesinde uygulanan kısıtlamaları inceledi.
Magni-Berton, Fransa başta olmak üzere, doğu Avrupa ülkelerinin en katı kısıtlamalara sahip olduğunu belirtti.
Fransız siyaset bilimcinin çalışması, bireysel özgürlüklere en fazla saygı gösteren ülkelerin İngiltere veya İsviçre gibi en eski sürekli demokrasiler olduğunu gösterdi.
Araştırması ayrıca, siyasi kararları tek taraflı olarak uygulamanın zor olduğu ülkelerde kısıtlamaların daha hafif olma eğiliminde olduğu sonucuna vardı.
Buna örnek olarak da, Hollanda gibi koalisyon hükümetlerinin bulunduğu veya merkezi hükümet ile federal Almanya gibi bölgeler arasında gücün paylaşıldığı ülkeleri gösterdi.
Magni-Berton, “Kaç kişiyle pazarlık yapmak zorunda kalıyorsunuz? Asıl soru bu” dedi.



BAE, yapay zeka alanında Çin'den uzaklaşıyor mu?

Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)
Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)
TT

BAE, yapay zeka alanında Çin'den uzaklaşıyor mu?

Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)
Dubai'deki Gelecek Müzesi, 22 Şubat 2022'de açılmıştı (AFP)

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Yapay Zeka, Dijital Ekonomi ve Uzaktan Çalışma Uygulamaları Bakanı Omar Al Olama, ABD'yle "tam uyum içinde" çalıştıklarını söyledi. 

Fransız haber ajansı AFP'ye konuşan Olama, Çinli yapay zeka firmalarıyla ilişkilerine dair "Açıkçası yapay zeka alanında kiminle çalıştığımızla ilgili seçici olmamız gerektiğini düşünüyorum" dedi.

34 yaşındaki bakan, yatırımlarında ABD'yle daha yakın çalıştıklarını belirterek şöyle devam etti: 

ABD'yle BAE arasında, bizim dünyadaki diğer oyuncularla ne yapmamızdan memnun kalacaklarına ve nelerden hoşnutsuz olacaklarına dair pek çok görüşme düzenlenecek. Ancak yapay zeka alanın BAE ve ABD arasında tam bir uyum olacağını düşünüyorum.

2017'de göreve atanarak dünyanın ilk "yapay zeka bakanı" olan Olama, bu teknolojinin ülkesi için en öncelikli alan olduğunu söyledi.

Yapay zeka alanında gelişmelerde öncü olmak istediklerini belirten Olama, Avrupa Birliği'ndeki firmalarla da iş yapmayı hedeflediklerini söyledi.

Bakan, "Avrupalı firmaların BAE'de iş yapmalarını sağlayacak bir diyalog kanalı oluşturmak istiyoruz" dedi.

Dubai'deki Gelecek Müzesi'nde salı günü düzenlenen AI Retreat toplantısında konuşan Olama, yapay zeka alanında yetenekli işgücü açığını kısa sürede kapatacaklarını belirterek şu ifadeleri kullandı: 

Son 5 yılda kaydedilen ilerlemeye ve BAE'ye gelen yeteneklerin çığ gibi büyümesine bakarsanız, bu açığı çok hızlı bir şekilde kapatabileceğimizden endişem yok.

Çin'le rekabet eden ABD'deki firmalar son dönemde Ortadoğu'daki yatırımlarını artırıyor.

Amerikan teknoloji devi Microsoft'la BAE merkezli yapay zeka şirketi G42 arasında nisanda 1,5 milyar dolarlık yatırım anlaşması imzalanmıştı. 

Microsoft'un yatırım yapacağı bu şirketin başında BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı Şeyh Tahnoun bin Zayed Al Nahyan yer alıyor.

Amerikan gazetesi New York Times, anlaşmanın G42'nin Çin'le ortaklığını bırakmayı kabul etmesinin ardından gerçekleştirildiğini öne sürmüştü. 

G42'nin alt firması olan Inception ve Abu Dabi'deki Muhammed bin Zayid Üniversitesi'nden araştırmacılar, Arapça dil modeli Jais'i de geçen yıl eylülde tanıtmıştı.

Independent Türkçe, AFP, New York Times, Reuters