47. Büyük Hac Sempozyumu: Hac’da Kolaylaştırma Fıkhı

Büyük Hac Sempozyumu, 47. oturumunun başlığını ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’ olarak belirledi

Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor
Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor
TT

47. Büyük Hac Sempozyumu: Hac’da Kolaylaştırma Fıkhı

Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor
Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 47. Büyük Hac Sempozyumu’nun açılış konuşmasını yapıyor

Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, 40 yılı aşkın süredir düzenlenen Büyük Hac Sempozyumu’nun, ‘hac yolculuğunun amaçlarına ulaşmak, ortak İslami eylemi tesis eden yenilikçi çözümler ve fikirler sunmak, İslam dünyası halkları için ortak toplu hareket kurallarını hatırlatmak ve haccın en önemli amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak’ için Suudi Arabistan’ın Mekke ve Medine’ye ve İslam ümmetine hizmet etme konusundaki sorumluluk duygusundan doğduğunu açıkladı.

Rabia, bu yılki Büyük Hac Sempozyumu’nun 47. oturumunda, Hac’da kolaylaştırma fıkhını ana başlık olarak ele aldığını ve bunun, Hac ibadetini yerine getirmede İslam hukukunun amaçlarından gelen ve onun temel direklerinden biri olduğunu dile getirdi. Ayrıca kolaylaştırıcılığın, hayatın her alanında ve dini ve dünyevi bedellerinde gerçek İslam dinini karakterize eden büyük avantajlardan biri olduğunu vurguladı.

Hac Bakanı’nın konuşması, ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’ sloganıyla düzenlenen Büyük Hac Sempozyumu’nun açılışıyla birlikte geldi. Sempozyuma, birçok İslam ülkesinden seçkin yetkililerin yanı sıra, 22’den fazla bakan ve çeşitli hükümet sektörlerinin yöneticileri katıldı.

Büyük Hac Sempozyumu’nun 47. oturumunun başlığı ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’
Büyük Hac Sempozyumu’nun 47. oturumunun başlığı ‘Hacda Kolaylaştırma Fıkhı’

Hac organizasyonunun üst düzey liderlerinin Hac sezonu için hazırlanan çeşitli operasyonel programları tartıştığı özel bir sempozyum olan Büyük Hac Sempozyumu, bu yıl benzersiz bir atmosferdeydi. Ayrıca sempozyumda, hacıların deneyimlerini zenginleştirme ve çeşitli arzularını karşılamadaki ana rolü ve hizmet birimleri için birçok saha, organizasyonel ve operasyonel plana ışık tutuldu.

Suudi Arabistan 2030 Vizyonu’nun hedeflerinin bir uzantısı olarak tüm hükümet ve kâr amacı gütmeyen özel sektörler, ‘hizmetleri iyileştirmeyi ve yönetmelikler ve mevzuatın geliştirilmesi yoluyla hacılar için en yenilikçi ve pratik çözümleri sağlamayı’ arzuluyor. Sempozyumun açılış oturumu, Rahman’ın konuklarına hizmet vermede niteliksel değişimlerin devam etmesi için Hac ve Umre sistemindeki tüm ortakların uygulama planları arasında katılımcılığın ve tamamlayıcılığın önemine de ışık tutuyor.

Büyük Hac Sempozyumu, her oturumda yaklaşık 57 ülkeden katılımcıları içerirken, ortalama misafir sayısı 500’ü aşıyor. Sempozyum, İslam dünyasını ilgilendiren birçok konuyu birçok alanda tartışmayı amaçlayan ve İslam dünyasının karşı karşıya olduğu en son güncel meseleleri ve zorlukları analiz ederek geleceğe kapılar açan küresel bir İslami platform olarak sayılıyor.

Büyük Hac Sempozyumu, ‘Rahman’ın Konuklarına Yönelik Hizmetler Sisteminde Koordinatör ve Tamamlayıcı Rol’ başlıklı açılış oturumuyla çalışmalarına başladı. Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanı Dr. Abdurrahman es-Sudeys ve Asayiş Başkanı Korgeneral Muhammed el-Bessami, kutsal başkentin genel sekreteri Salih et-Turki, Sivil Savunma Genel Müdürü Tümgeneral Dr. Hammud el-Farac’ın da yer aldığı sempozyumun moderatörlüğünü Rahman’ın Konuklarına Hizmet Programı İcra Kurulu Başkanı Müh. Muhammed Ebu el-Hayr yaptı.

Şarku’l Avsat’ın izlediği oturum sırasında Rabia, ilgili makamların önceki dönemde iki hipotezi tamamlamaları sonrasında hacıları ağırlamak için üçüncü bir hipotezi önümüzdeki günlerde gerçekleştirmeye hazırlandıklarını söyledi. Bakanlığının da tüm taraflarla koordinasyon içinde her türlü Hac projesini yönetmek üzere bir merkez geliştirdiğini belirten Bakan, gelişim sürecinin devam ettiğini, Hac ve Umre Bakanlığı’nın her zaman en iyiyi aradığını ve hacılardan en yüksek düzeyde memnuniyet elde ettiğini, onların güvenlik ve sağlıklarını koruduğunu dile getirdi.

Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanı Dr. Abdurrahman es-Sudeys ve Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, Büyük Hac Sempozyumu’nun açılışında
Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevi İşleri Genel Başkanı Dr. Abdurrahman es-Sudeys ve Hac ve Umre Bakanı Dr. Tevfik er-Rabia, Büyük Hac Sempozyumu’nun açılışında

Öte yandan oturum sırasında Şeyh Sudeys, ilgili makamların işbirliğine övgüde bulunurken, bunu tamamlayıcı ve katılımcı rol için pratik bir model olarak nitelendirdi. Sudeys, “Hac ve Umre Bakanlığı ve güvenlik makamlarıyla yaptığımız iş birliği ve anlaşmalar sayesinde ve başkanlığın stratejik ve operasyonel planlarındaki hedefler aracılığıyla İki Kutsal Camii İşleri Başkanlığı, tüm ortaklıklardan ve gönüllü çalışmalardan faydalanmak için etkili ve entegre bir model oluşturmayı başardı” dedi. Hac ve Umre Bakanlığı ile güvenlik ve sağlık kurumları da dahil olmak üzere çeşitli makamlarla yapılan mutabakat ve işbirliği muhtıralarının sayısının yaklaşık 60’a ulaştığını söyleyen Sudeys, başkanlığın, ‘misafirlerin deneyimlerini zenginleştirmek, bir hizmet sistemi sağlamak ve adanmışlık ve inanç ortamı oluşturmak’ başta olmak üzere operasyonel planlarının temellerinin dayandığı önemli eksenlere sahip olduğunu belirtti.

Büyük Hac Sempozyumu, ‘İslam dini yetkililerinin anlama ve işbirliği yapma yeteneğini geliştirmeyi, Hac ibadetini kolay, rahat ve eksiksiz bir şekilde yerine getirmeye elverişli bir ortam sağlamayı, ibadetlerin icrası sırasında hacıların ruhani ve dini yolculuklarını etkilemesi muhtemel acil konuları tartışmak için eşsiz bir entelektüel platform oluşturmayı, yapıcı ve ileri görüşlü diyalogları teşvik etmeyi, İslam hukukunun esas aldığı temel ilkeler (Makasidu’ş Şeria) ile uyum sağlamak üzere yenilikçi bir yaklaşım geliştirmeyi ve barış, hoşgörü ve anlayışın sembolü olan hac yoluyla barış, hoşgörü ve anlayışın teşvik edilmesini’ amaçlıyor.



Acentelerden Nusuk’a… Suudi Arabistan hac şirketlerinin haritasını nasıl yeniden çizdi?

Mataf alanı (Nusuk)
Mataf alanı (Nusuk)
TT

Acentelerden Nusuk’a… Suudi Arabistan hac şirketlerinin haritasını nasıl yeniden çizdi?

Mataf alanı (Nusuk)
Mataf alanı (Nusuk)

Birkaç yıl öncesine kadar hac yolculuğu, başkentlerden birinde küçük bir ofisten başlar ve uzun bir acente ve aracı ağı üzerinden tamamlanırdı. Bugün ise bu yolculuk, merkezi bir sistemde, dünya çapında hac pazarını tamamen yeniden şekillendiren bir platforma indirgenmiş durumda.

Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı’nın öncülük ettiği bu dönüşüm, sektörü çok taraflı açık bir modelden, dijital platformlar ve hassas operasyonel düzenlemelerle yönetilen bir sisteme taşıdı. Bu değişiklik, hac hizmetleri tarihindeki en geniş yeniden yapılandırma operasyonlarından biri olarak kayda geçti.

Bu reformlardan önce, hac organizasyonu büyük ölçüde farklı ülkelerdeki yerel acentelere dayanıyordu. Bu acenteler, Suudi Arabistan içindeki hizmet sağlayıcılarıyla koordinasyonu sağlarken, bu durum hizmet kalitesinde farklılıklara, fiyat dengesizliklerine ve denetim zorluklarına yol açıyordu.

Ancak, yurt dışı hacı hizmet sağlayıcıları sistemi devreye alındığında, sektör yeni bir aşamaya geçti. Bu aşama, pazarı düzenlemeyi ve lisanslama, işletme ve değerlendirme için net bir çerçeve belirlemeyi amaçlıyor. Bu sayede hizmet kalitesinin artırılması hedefleniyor; bu adımlar, Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı tarafından yayımlanan düzenleyici belgelerle destekleniyor.

2022... Kademeli dönüşümün başlangıcı

2022 yılı, düzenleyici yönetmeliğin uygulanması ve dijital platformların kullanımının artırılmasıyla gerçek bir dönüm noktası oldu. Aynı dönemde, Nusuk platformu üzerinden doğrudan rezervasyon modelinin hayata geçirilmesi, geleneksel acentelerin rolünü azaltarak karar alma merkezini Suudi Arabistan’a taşıdı.

Bu dönüşüm anlık bir değişim değil, aşamalı bir süreçti. Süreç, pazarı yeniden yapılandırma ile başladı ve sonraki yıllarda dijital çözümler üzerine daha fazla odaklanarak lisanslı şirketler modelinin güçlendirilmesine kadar genişledi. Sonraki hac sezonlarında ise daha olgun bir aşamaya geçildi ve bu aşama, hacı adaylarının deneyimlerini iyileştirmeye ve hizmet kalitesini artırmaya odaklandı.

Bu dönüşümün en önemli sonuçlarından biri, pazarda faaliyet gösteren kuruluş sayısının azaltılması oldu. Artık yalnızca belirli lisanslı şirketler faaliyet gösterebiliyor ve bu şirketler, Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı tarafından yayımlanan operasyonel ve denetimsel standartlara tabi.

Eski Hac ve Umre Komitesi Danışmanı Saad el-Kurşi, bu dönüşümün ‘nitelikli bir sıçrama’ olduğunu belirterek, acente modelinden organize şirketlere geçişin hizmet seviyelerinin artmasında önemli rol oynadığını vurguladı.

El-Kurşi, “Hac ile ilgili tüm hizmetler, konaklama, yönlendirme ve karşılama gibi, öncekine kıyasla çok daha düzenli ve kaliteli hale geldi” dedi.

Hizmeti yeniden tanımlayan bir operasyonel kılavuz

Bu dönüşüm, hizmet kalitesini, kalite standartlarını ve değerlendirme mekanizmalarını net bir şekilde belirleyen ayrıntılı operasyonel kılavuzların yayımlanmasıyla pekiştirildi. Bu sayede, hacı adaylarının deneyimi, genel bir şekilde sunulmak yerine, ölçülebilir ve hesaplanabilir birimlere dönüştürüldü.

Ancak bu dönüşüm, bazı zorluklardan muaf değildi. Bunların başında, yeni modeller doğrultusunda çalışacak insan kaynağının eğitilmesi yer alıyordu.

El-Kurşi, bu zorlukların ‘büyük ölçüde aşıldığını’ belirterek, çalışanların hazırlık seviyesinin arttığını ve işletme verimliliğinin iyileştiğini vurguladı. El-Kurşi, mevcut sistemin ‘bugün daha yüksek bir verimlilikle ve daha iyi bir organizasyonla çalıştığını’ ifade etti.

Artan talep... Düzenleyici sınırlar

Artan talebe rağmen, hacı sayıları belirli düzenleyici çerçevelere tabi ve bu da sayılara bir sınırlama getiriyor.

El-Kurşi, “Her ülkeye tahsis edilen kontenjanların sınırlı olması, sayılarda bir üst sınır oluşturuyor, ancak organize şirketlere olan talep artıyor” diyerek, sektörün gelecekteki kapasite artışıyla daha fazla genişleme yaşayacağı öngörüsünde bulundu.

Ayrıca, düzenleme sayesinde fiyatlar daha kontrollü hale geldi. Önceden acentelerin inisiyatifine bırakılan fiyatlandırmalar, bu düzenlemelerle farklılıkları azaltarak maliyetlerde daha yüksek bir şeffaflık sağladı.

Temsilciden platforma

Dijital dönüşüm, bu sistemin temel direğini oluşturdu; çünkü sözleşme süreçleri ve hizmet seçimi artık Nusuk gibi dijital platformlarla bağlantılı hale geldi.

Bu dönüşüm sadece zaman ve çabayı kısaltmakla kalmadı, aynı zamanda pazardaki rollerin yeniden dağıtılmasını sağladı. Böylece hac yolculuğunun yönetimi daha merkezi ve düzenli hale geldi.

Sarah şirketi Yönetim Kurulu Üyesi ve İcra Komitesi Üyesi Mühendis İmad Sami Kari, bu dönüşümün geleneksel işletme modellerinden entegre bir dijital sisteme geçişi kapsadığını belirtti.

Kari, bu dönüşümün ‘havayolu şirketleri, Hac ve Umre Bakanlığı, Nusuk platformu ve hizmet sağlayıcı şirketler arasındaki elektronik bağlantıya dayandığını’ ve bunun hac yolculuğu yönetiminin verimliliğini artırdığını vurguladı.

Ayrıca, ‘QR kodu’ gibi teknolojilerin ve Nusuk kartlarının kullanımının, hacı adaylarının deneyimine doğrudan olumlu etkiler sağladığını, özellikle kaygıları azalttığını ve işlemleri hızlandırdığını ifade etti.

Kari, artık sadece kalabalıkların yönetimi değil, aynı zamanda entegre bir deneyim sunmaya odaklanıldığını belirterek, ‘Bagajsız Hac’ gibi yeni girişimlere dikkat çekti. Bu girişim, hacı adaylarının hareketliliğini kolaylaştırmayı ve yolculuklarını iyileştirmeyi amaçlıyor.

Son yıllarda hac sektöründe yaşananlar, yalnızca şirket sayısının azaltılmasından ibaret olmayıp, tamamen küresel bir pazarın yeniden şekillendirilmesine kadar uzanıyor.

Bugün hac, geleneksel ağlara dayalı bir yapıdan ziyade, yönetimsel düzenlemelerle ve teknolojiyle desteklenen bir sektöre dönüşmüş durumda. Bu dönüşüm, dünyanın en büyük insan topluluklarından birinin daha verimli yönetilmesine yönelik daha geniş bir yaklaşımın yansıması olarak görülüyor.


Suudi Arabistan, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’nın tam olarak uygulanmasının önemini vurguladı

Suudi Arabistan, taraf devletlerin ek kısıtlamalar olmaksızın nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını vurguladı. (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan, taraf devletlerin ek kısıtlamalar olmaksızın nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını vurguladı. (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’nın tam olarak uygulanmasının önemini vurguladı

Suudi Arabistan, taraf devletlerin ek kısıtlamalar olmaksızın nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını vurguladı. (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan, taraf devletlerin ek kısıtlamalar olmaksızın nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını vurguladı. (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’nın tam olarak uygulanmasının önemini vurgulayarak, aynı zamanda bölgedeki barışın sağlanabilmesi için Gazze Şeridi’nde ateşkese varılmasının, göçün engellenmesinin ve 1967 sınırlarında bir Filistin devleti kurulmasının gerekliliğini belirtti.

Bu açıklamalar, Suudi Arabistan’ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimî Temsilcisi Abdulaziz el-Vasıl’ın, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’nın 11. gözden geçirme konferansı sırasında yaptığı konuşmada yer aldı ve aynı zamanda bölgesel gelişmelerle ilgili BM tartışmalarına da yansıdı.

Suudi Arabistan, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’nın, yayılmanın engellenmesi için temel bir yapı taşı olduğunu ve bu anlaşmanın üç temel ilkesi arasında denge sağlanması gerektiğini belirtti. Bu ilkeler; silahların imhası, yayılmanın engellenmesi ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımıdır. Ayrıca, nükleer silah sahiplerini, bu silahların kullanımının engellenmesinin tek yolunun tam bir imha ile sağlanacağına dair yükümlülüklerini yerine getirmeye çağırdı.

Aynı zamanda Suudi Arabistan, taraf devletlerin nükleer enerjiyi barışçıl amaçlarla kullanma hakkını vurgulayarak, bu kullanımların ek kısıtlamalar olmadan yapılması gerektiğini, ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile şeffaflık ve iş birliğinin artırılması gerektiğini ifade etti.

Bölgesel düzeyde ise Suudi Arabistan, İran’ın sivil ve medeni hedeflere yönelik saldırılarını kınayarak, BM Güvenlik Konseyi'nin 2817 sayılı kararına atıfta bulundu. İran’a, nükleer programının barışçıl olduğunu temin etmek için UAEA ile tam iş birliği yapma çağrısında bulundu. Ayrıca, bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi, iyi komşuluk ilişkilerine saygı gösterilmesi ve iç işlere müdahale edilmemesi gerektiğini belirtti.

Suudi Arabistan, Ortadoğu’nun nükleer silahlardan arındırılması gerektiğini bir kez daha yineleyerek, İsrail'in bu anlaşmaya katılmaması durumunun, kitlesel imha silahları içermeyen bir bölge oluşturulmasının önündeki en büyük engel olduğunu vurguladı.

Filistin topraklarındaki durumu ele alırken, Suudi Arabistan, İsrail’in Filistin ve Lübnan’a yönelik saldırılarının tehlikesini belirtti ve Kudüs ile kutsal yerlerdeki tarihsel ve hukuki durumu değiştirmeye yönelik her türlü girişimi reddetti. Ayrıca, yasa dışı yerleşimlerin barışı zedelediğini ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini ifade etti.

Suudi Arabistan, adil ve kapsamlı bir barışın sağlanabilmesi için ateşkese varılması, göçün engellenmesi, Gazze Şeridi’nden çekilme ve 1967 sınırlarında bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasının şart olduğunu, tüm bu taleplerin uluslararası meşruiyet kararlarına dayandığını belirtti.


Cidde Zirvesi, Hürmüz Boğazı'nda deniz güvenliğinin yeniden sağlanmasının gerekliliğini vurguladı

Suudi Arabistan Veliaht Prensi dün Cidde'de Bahreyn Emiri'ni kabul etti (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi dün Cidde'de Bahreyn Emiri'ni kabul etti (SPA)
TT

Cidde Zirvesi, Hürmüz Boğazı'nda deniz güvenliğinin yeniden sağlanmasının gerekliliğini vurguladı

Suudi Arabistan Veliaht Prensi dün Cidde'de Bahreyn Emiri'ni kabul etti (SPA)
Suudi Arabistan Veliaht Prensi dün Cidde'de Bahreyn Emiri'ni kabul etti (SPA)

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman başkanlığında Cidde’de dün düzenlenen Körfez İstişare Zirvesi’nde, bölgedeki güncel gelişmeler ve özellikle artan gerilim ele alındı.

Toplantıda, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üye ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliğinin yeniden sağlanmasının zorunlu olduğunu vurguladı ve İran’ın bölgedeki artan eylemlerini sert şekilde kınadı. Ayrıca Ürdün’ün de hedef alındığı saldırılara karşı güçlü bir tepki ifade edildi.

KİK Genel Sekreteri Casim el-Budeyvi, zirvenin Suudi Arabistan’ın davetiyle gerçekleştiğini belirterek, krizden çıkış için diplomatik bir yol bulunması gerektiğini ve bunun uzun vadeli güvenlik ve istikrarı güçlendirecek anlaşmalara zemin hazırlaması gerektiğini söyledi.

Budeyvi, liderlerin Körfez ülkeleri ve Ürdün’e yönelik “açık İran saldırılarını” şiddetle kınadığını ve bu durumun Körfez ülkelerinin İran’a olan güveninde ciddi bir zedelenmeye yol açtığını ifade etti.

Ayrıca liderlerin, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmaya ve deniz trafiğini engellemeye yönelik “hukuka aykırı adımlarını” reddettiği ve 28 Şubat’tan önceki durumun yeniden tesis edilmesi gerektiği konusunda ortak görüş bildirdiği aktarıldı.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre zirvede, Körfez ülkeleri arasında ortak altyapı projelerinin hızlandırılması da gündeme geldi. Bu kapsamda demiryolu ağı, lojistik ve ulaştırma projeleri ile Körfez demiryolu projesinin hızlandırılması talimatı verildi.

Ayrıca petrol ve gaz taşımacılığı için boru hattı projesi, su şebekelerinin entegrasyonu ve stratejik rezerv alanlarının oluşturulması gibi projelerin önceliklendirilmesi kararlaştırıldı. Savunma alanında ise erken uyarı sistemleri, balistik füzelere karşı ortak radar ağı ve askeri entegrasyonun güçlendirilmesi yönünde adımların hızlandırılması istendi.