Mısır neden Rus rublesi kabul etmeyi planlıyor?

Mısır para birimi dolar karşısında gerilemeye devam ediyor (AFP)

Bu haftanın başından bu yana, Mısır Merkez Bankası'nın Rus rublesini başlıca para birimleri arasına ve ülkede kullanılan para birimleri listesine eklemeyi kabul etmesiyle ilgili birçok açıklama yapıldı. Mısır Temsilciler Meclisi Turizm Komisyonu Başkanı Milletvekili Nura Ali'nin kararı övmesinin ardından konuya olan ilgi daha da arttı.
Merkez Bankası Yönetim Kurulu üyesi ve Temsilciler Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı Dr. Fahri el-Feki, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, Rusya’nın kredi kartı sistemi ‘Mir’in bu yılın sonlarında Mısır’ın elektronik ödeme sistemleri sağlayıcısı ‘Meeza’ sistemine bağlanmasının planlandığını söyledi.
‘Sada El Balad’ televizyon kanalında yayınlanan ‘Ala Mesuliyyeti’ adlı programa telefonla bağlanan Feki, “Hedef, işlemi resmi para biriminde geçirip ardından para birimini Mısır ile Rusya arasındaki ticaret borsasında tekrar kullanarak ve böylece dolar üzerindeki baskıyı azaltarak Rus turistleri Mısır'a çekmek” dedi.
Rusya’dan Mısır’a turizm hareketliliği, Rusya’ya ait bir yolcu uçağının Sina semalarından geçtiği sırada düşürülmesi nedeniyle 6 yıl aradan sonra 2021 yılının Ağustos ayında yeniden başladı. Hareketlilik, özellikle Rusya’nın Mısır'ı turizm destinasyonu olarak benimseyen ülkelerin başında gelmesinden dolayı doluluk oranlarına ilişkin olumlu beklentileri karşıladı.
Rusya'nın Kahire Büyükelçisi Georgy Borisenko'nun geçtiğimiz şubat ayında Rus haber ajansı RIA Novosti’ye yaptığı açıklamalara göre bu yılın başından sadece iki hafta sonra yaklaşık 125 bin Rus turist Mısır'ı ziyaret etti. Ancak Rusya-Ukrayna savaşının alevlendirdiği küresel ekonomik kriz, Mısır'ın turizm sektörünü canlandırma umutlarını söndürdü.  Uzmanlara göre bu krizi çözmenin bir yolu olarak Rus rublesinin turizmde kullanılması önerildi.
Mısır’dan rublenin bankacılık sistemine dahil edilmesi önerisine ilişkin açıklamalar peş peşe gelirken Çarşamba günü 1 dolar 19,31 Mısır lirasına ulaştı. Mısır lirası geçtiğimiz mart ayında yüzde 17 oranında değer kaybetmişti. Bu oran şu an yüzde 22’ye ulaştı. Bu da ekonomik durum üzerinde etkili olurken temel ürünler ve yakıt ithalatında maliyetlerin artmasına neden oldu. Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli’nin geçtiğimiz mayıs ayında yaptığı açıklaya göre Mısır borçlanma araçlarına (sıcak para) yapılan dolaylı yabancı yatırımlardan yaklaşık 20 milyar dolara çıkardı.
Blom Bank eski Başkan Yardımcısı Tarık Metvalli, Rus rublesini turizmde kullanma adımının ‘olumlu’ fakat çok ‘sınırlı’ bir etkisi olduğu değerlendirmesinde bulundu. Şarku’l Avsat’a konuşan Metvalli, “Bu adımın Merkez Bankası tarafından resmi olarak atılması, gerek turizm sektörü gerekse karşılıklı ticaret faaliyetleri düzeyinde olsun döviz arzı krizine çözüm olacak şekilde Mısır ve Rusya arasındaki çalışmaları kolaylaştıracak olsa da bu ancak iki ülke arasındaki ekonomik işlem hacminin sınırları içerisinde gerçekleşecek” ifadelerini kullandı.
Ticaret ve Sanayi Bakanlığı tarafından geçtiğimiz haziran ayında yapılan açıklamaya göre Mısır ve Rusya arasındaki ticaret hacmi 2021 yılında 4,7 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu da Mısır'ın Rusya pazarına ihracatının yaklaşık 591,7 milyon dolarlık artış kaydettiğini gösteriyor.
Mısırlı ekonomist Metvalli’ye göre bu adımla eşit anlaşmalar sistemine geri dönüş olacak.  Bu sistemin eski olduğunu söyleyen Metvalli, bunun para birimleri üzerindeki baskıyı sınırlayan bir sistem olan para yerine karşılıklı ürün ticaretine dayandığını, ancak bu modelin doların değerindeki artış ve kullanılabilirliğiyle ilgili krize gerçek bir çözüm olmayacağını belirtti. Metvalli, Rus rublesinin dolar kıtlığı krizini çözebileceği konusunda gelişigüzel cümleler söylemenin mantıklı ya da doğru olmadığını, çünkü bunun, özellikle Rusya-Avrupa ilişkilerindeki kriz çerçevesinde yalnızca Mısır ve Rusya arasındaki ticaret alışverişini içeren kısmi bir çözüm olabileceğini söyledi.
Mısır'daki para rezervinin düşüşü konusunda gerçekçi çözümlere değinen Metvalli, bu çözümlerin ithalat ihtiyacını azaltmak için yerli üretimi artırmak ve ardından yabancı para birimleri üzerindeki baskıyı azaltmak olduğunu söyledi. Ancak Metvalli bunun Rus rublesinin kullanılması gibi bazı alt çözümlerin önemine halel getirmeyeceğinin de altını çizdi.
Arap Turist Rehberleri Federasyonu Turizm ve Oteller Komitesi Başkanı ve turizm uzmanı Muhammed Karim ise Rus rublesi adımını övdü. Şarku'l Avsat'a bu kararın henüz yürürlüğe girmediğini, ancak yürürlüğe girmesinin ve bu yılın sonlarında uygulanmaya başlamasının beklendiğini söyledi. Dolar yerine Rus rublesi ödemenin Mısır pazarında, özellikle Şarm eş-Şeyh ve Hurgada'da Rus turistlerin harcama oranlarını artıracağına dikkati çeken Karim, “Rus turizmi, turizm sektörünün gelirinin yüzde 50'sine ulaşabilen yoğunluğu nedeniyle Mısır'da özel bir önem taşıyor” dedi. Rus rublesiyle ödeme yapılmasının sadece turizm sektörü ile sınırlı kalmayıp ticaret ve sanayi sektörlerine de katkı sağlayacağını düşünen Karim, “Bu deneyimin başarısı, Mısır'ı diğer ülkelerden gelen turistler için de aynısını yapmaya teşvik edebilir” şeklinde konuştu.