El Halil'deki Tel er-Rumeyde mahallesi "Filistin sorunu"nu özetliyor

15 yerleşimci aile, arazi, hizmetler, ayrıcalıklar ve hatta mezarlıklar konusunda sürekli sürtüşme yaşadığı 300 Filistinli aileyle birlikte yaşıyor

(Independent Arabia)
(Independent Arabia)
TT

El Halil'deki Tel er-Rumeyde mahallesi "Filistin sorunu"nu özetliyor

(Independent Arabia)
(Independent Arabia)

Halil Musa 

Filistin-İsrail çatışmasının öyküsünü özetler nitelikte, İsrailli yerleşimciler ile El-Halil'in Eski Şehri'ne bakan Tel er-Rumeyde mahallesinin Filistinli sakinleri arasında sürtüşmenin yaşanmadığı gün neredeyse yok.

Mahallenin Filistinli sakinleri hapishaneye benzeyen bir yerde yaşıyor. İsrail ordusunun askeri kontrol noktalarını yürüyerek geçmedikçe evlerine ulaşamıyorlar.

Yerleşimciler ise yaklaşık 40 yıl önce mahalle ortasında kurulan yerleşime araçlarıyla ulaşabiliyor.

İsrail, mahalledeki Filistinlilerin topraklarına yeni evler inşa etmelerini yasaklıyor, restorasyon malzemelerinin girişine sıkı prosedürler uyguluyor ve hatta kendisi ile önceden koordinasyon sağlanmadığı sürece ambulansların girişini bile engelliyor.

Baruh ve İsa'nın hikayesi

Mahalle sakinlerinden İsa Amr, çoğu aşırıcı olan yaklaşık 15 yerleşimci ailenin, asırlık zeytin ağaçlarıyla ünlü mahallede yaşadıklarını söyledi.

Amr'a göre yerleşimciler 300'den fazla Filistinli ailenin hayatını "dayanılmaz" hale getiriyor.

Tel er-Rumeyde mahallesinde yaşayan İsrailli yerleşimciler arasında aşırılık yanlısı "Kahana" hareketinin üyesi Baruh Marzel de var.

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir'in profesörlerinden biri olarak biliniyor.

İsrail ordusu, mahalle içindeki askeri noktaların yanı sıra, mahallenin üç girişinde elektronik kapılar ve iris taraması için gelişmiş güvenlik kameralarıyla donatılmış kalıcı askeri kontrol noktaları kuruyor.

İsrail ordusu, bu engellerin "güvenliği sağlamayı ve Filistinliler ile İsrailliler arasındaki sürtüşmeyi azaltmayı" amaçladığını söylüyor.

Bu kontrol noktalarının nihai hedefinin Filistinlileri gönüllü olarak mahalledeki evlerini terk etmeye zorlamak olduğunu ifade eden Amr, şunları söyledi:

Bu önlemler Filistinlilerde güvensizlik hissine ve sosyal sorunlara yol açarken güvenlik kameraları da mahremiyetin ihlal edilmesine neden oluyor. Filistinlilerin yaklaşık yüzde 80'i ekonomik nedenlerden, alternatif olmadığından ve elektrik, su ve sağlık sigortası faturalarından muaf olmak gibi bazı imtiyazlardan dolayı mahallede kalmak zorunda kalıyor.

Amr ve Marzel arasında birçok kez sözlü tartışmalar yaşandı ve bu tartışmalar bazen yumruklu kavgalara dönüşerek İsrail mahkemelerine kadar ulaştı.

Burası kimin arazisi?

Marzel Amr'a, "Buradan Ürdün, Suudi Arabistan veya Suriye'ye gitmeniz dışında aramızda barış olmayacak. Toprağın asıl sahipleri İsrailliler" dedi.

Mahalledeki bazı zeytin ağaçlarının yaşı 3 binin üzerinde olmasına rağmen bu yılın başından bu yana 7 tanesi yerleşimciler tarafından yakıldı.

El-Halil Yeniden Yapılanma Komitesi, Tel er-Rumeyde mahallesi sakinlerine mali ve restorasyon çalışmalarında destek sağlamak için çalışıyor.

Ancak komite başkanı İmad Hamdan, "Yeniden inşa malzemelerinin getirilmesi önceden izin gerektiriyor. Komitenin çalışmasını son derece zorlaştıran zorluklar ve engeller var. İsrailli yetkililer İsrailli yerleşimcilere karşı benzeri olmayan bu önlemleri uygulamak için güvenlik nedenlerini istismar ediyor" diye konuştu.

Arkeolojik anıtlarla dolu olan Tel er-Rumeyde mahallesi, Filistin Yönetimi ile İsrail arasında 1997 yılında yapılan anlaşmaya göre H2 bölgesi içinde yer aldığından tam İsrail güvenliği ve sivil kontrolü altında.

İsrail, mahalledeki Filistinlilerin kendi topraklarında yeni evler inşa etmesini yasaklıyor (Independent Arabia)
İsrail, mahalledeki Filistinlilerin kendi topraklarında yeni evler inşa etmesini yasaklıyor (Independent Arabia)

Mahallenin eteklerinde bir Yahudi mezarlığı bulunmaktadır. Yahudiler Osmanlı'nın son döneminde Temim ed-Dari Vakfı'ndan buranın üzerinde inşa edilen arazileri kiralamışlardı ancak kira süresi 99 yıl sonra doldu.

Ancak İsrail Yüksek Mahkemesi, Yahudilerin bugüne kadar mezarlığı kullanmaya devam etmelerine izin verdi.

İsrail ordusu, 2016-2019 yılları arasında bıçaklama operasyonlarının artması nedeniyle herhangi bir Filistinlinin Tel er-Rumeyde mahallesine girmesini engelledi ve mahalle sakinlerine giriş için özel numaralar verdi. 

Mahalle sakinlerinden İmad Ebu Şemsiyye, "hizmetlerin tamamen eksikliğinden, İsrail ordusuyla önceden koordinasyon sağlanmadan ambulansların girişine izin verilmemesinden ve 250'den fazla güvenlik kamerasının yerleştirilmesinden" şikayet etti.

Şemsiyye sözlerini şöyle tamamladı:

Yerleşimcilerin saldırılarının artması nedeniyle Yahudi bayramları Filistinliler için cehenneme dönüşüyor.

Independent Arabia-Independent Türkçe



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.