Siyaset yazarlığıyla uğraşanların, dünyada zaman zaman kaybolup sonra yeniden ortaya çıkan şiirsel ifadeleri kullanmayı sevdiği bilinir. Bunların en meşhurlarından biri, Rusya’nın ‘Akdeniz’in sıcak suları’ hayalidir. Bu hayal, Büyük Petro’dan Büyük Katerina’ya, Stalin ve Kruşçev’den Putin’e kadar farklı dönemlerde defalarca dile getirildi.
Söz konusu ‘sıcak sular’, uluslararası mücadelenin dalgalanmalarına bağlı olarak kimi zaman Moskova’ya yaklaştı, kimi zaman uzaklaştı; bazen coğrafya etrafında, bazen ideoloji ekseninde, bazen her şey hakkında, bazen de hiçbir şey hakkında süren çatışmalarla şekillendi.
Beşşar Esed’in düşüşünden önce Moskova ile Şam arasındaki ilişkiler zirve noktasındaydı. Rus askeri üsleri, neredeyse Suriye’ye ait sivil havaalanları gibiydi. Hımeymim Havalimanı, Lazkiye Havalimanı gibi günlük hayatta anılır olmuştu. Beşşar Esed seyahate karar verdiğinde, Hımeymim’i adeta aileye ait bir havaalanı, Moskova’yı da geçici ikametgâhı gibi görerek hareket ediyordu.
Sonra dünya dönmeye başladı. ABD, Rusya’nın av sahasında neredeyse yok sayılırken, bir anda her yönden hamle yapar hale geldi. On yıllardır parlayan Çar Vladimir’in imajı da eski ışıltısını yitirdi; karanlık gölgeler etrafını sardı. Ruslar yalnızca Şam’daki tarihî bir müttefiki kaybetmekle kalmadı, kendilerini çok daha büyük bir siyasi değişimin karşısında buldu: Ahmed eş-Şera, Şam’ın kapılarını Amerikalılara ardına kadar açıyor, İsrail’le ise üçüncü bir başkentte açıkça müzakere yürütüyordu.
Bu güncel tablo, Ortadoğu’nun girişindeki döner kapıyı andırıyor: İçerisi dışarıda, dışarısı içeride; her ikisi de nerede olduklarını ve bunun ne kadar süreceğini bilmiyor. Bu anlatı ve analiz, iç içe geçmiş bilmeceler gibi görünüyor; her biri diğerine yol açıyor, tıpkı meşhur Rus oyuncakları (matruşka) gibi, birinin içinden diğeri çıkıyor.
Açık konuşayım: Gerçekten de durum bu. Bu, dünyanın değişkenliklerle dolu halinin bir fotoğrafından ibaret… Ve Şam, her zaman olduğu gibi sürprizlerin anası.
