En acı verici bıçak darbeleri, güvendiğimiz, zayıflıklarımızı bilen birinden gelenlerdir. Sırtından bıçaklanma, ihanetin en çirkin biçimi ve yüzleşme cesaretinin olmayışının en kötü örneğidir.
Bir Arap bankasında yapılan soruşturmalar, yıllarca zengin yaşlı insanların hesaplarından küçük miktarlarda para transfer eden ve sonunda kendisi de zenginleşen bir çalışanın foyasını ortaya çıkarmıştı. Illinois eyaletindeki Dickson şehrinin mali denetçisi Rita Crundwell, yirmi yıl boyunca 54 milyon doları, yalnızca kendisinin yönetme yetkisine sahip olduğu gizli bir hesaba aktarmıştı. Suçu, Rita'nın uzun süreli bir izne çıkmasının ardından görevini devralan bir yedek çalışan tarafından ortaya çıkarıldı. Adalet Bakanlığı web sitesine göre yolsuzluğu bir denetçi tarafından değil, meslektaşı tarafından açığa çıkarıldı.
Bu nedenle, çalışanların zorunlu yıllık izinlerini kullanmaları konusunda ısrar etmek, idari işlerin temel ilkesidir. Bir keresinde bir kuruluş, finans direktörünün erişim kartını devre dışı bırakmak zorunda kalmıştı, çünkü yönetim, uzun süredir izin almadan çalışmasının şüphe uyandırdığına ve yöneticinin yokluğunun yerine geçen kişinin, kasıtlı olarak gizlediği bilgilere erişmesine olanak tanıdığına inanıyordu.
Psikolojinin ortaya çıkardığı en garip gerçek, insanların ihanetin belirtilerini fark edebilmelerine rağmen bunları görmezden gelmeyi seçtikleridir. Amerikalı psikolog Jennifer Freed, “ihanet şoku teorisi”ni geliştirmiş, ardından “ihanete karşı körlük” olarak adlandırdığı durumu, yani güvenilen bireyler veya devletler tarafından ihanete uğramanın acı gerçeğiyle yüzleşememe durumunu açıklamıştır. Bu kısmen, çalışanların üstlerinin ihlallerine karşı neden sessiz kaldıklarını ve tüccarların refah ve bol kâr dönemlerinde hırsızlık konusunda neden sessiz kaldıklarını açıklamaktadır.
Bazen nedenler ihanet edenlerle ilgili değildir; aksine, hak etmeyenlere güvenen biziz. Ayrıca, yolsuzlukla mücadelede temel bir ilke, bir yönetici olarak dikkatinizi çeken yolsuzluk şüphelerini resmi makamlara bildirmenizdir; aksi takdirde, suç ortağı olursunuz. Yolsuzluk karşısında sessiz kalmak, bir başka sessiz sırttan bıçaklamadır.
İş yerinde akıllı insanlar ne kadar yakın olurlarsa olsunlar, sırlarını meslektaşlarıyla paylaşmazlar; çünkü rekabet ve çatışma yoğunlaştığında profesyonel ilişkiler değişir.
Genel olarak, bazıları adaletin yerini bulmadığını düşündüklerinde intikam almak için başkalarına ihanet ederler. Ve bazıları da başkalarını hoşnut etmek için ilkelerinden vazgeçerek kendilerine ihanet ederler. En tehlikeli bıçaklamalardan biri de iş ortağına ihanettir. Bu yüzden Kuran’da şöyle buyrulur: “Herhâlde ücretle tuttuklarının en hayırlısı, güçlü ve güvenilir olan bu adam olacaktır”
Belki de sırttan bıçaklanmanın en acı verici yönü, sadece bize ihanet edeni yeniden değerlendirmemizi sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda kimin gerçekten güvenimize layık olduğunu ayırt etme yeteneğimizi de sorgulamamıza neden olmasıdır.
