2 Kasım’dan bu yana Avrupa; onlarca iç ve dış uçuş seferinde bomba bulunduğu yönündeki ihbarlardan başlayarak televizyon kanallarının haber merkezlerine, oradan da büyük süpermarketlerin soğuk hava depolarına kadar uzanan ve nihayetinde bütün Avrupa bankacılık sistemine sıçramasından korkulan adeta bir tehdit selinin hedefi olmuş gibi görünüyor.
Zaman zaman dünyaya yön veren komplo teorisi fikriyle en ufak bir ilgisi olmaksızın, stratejik aklın önünde duran soru şudur: “Avrupa, savaşın artık illaki tankların sınırları aşması, karşı tarafın uçaklarının başkentler üzerinde süzülmesi veya askeri tesislere füzelerin fırlatılması anlamına gelmediği uluslararası bir çatışma safhasına mı girdi?”
Washington’daki Atlantik Konseyi’nden Elisabeth Braw’a göre son tehditler, ‘gri bölge çatışmaları’ olarak adlandırılan, yani soğuk barış ile sıcak savaş arasındaki görünmez alanda yer alan süreçlerin bünyesinde değerlendirilmelidir.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Avrupa’nın askeri yapılarını değil de altyapısını hedef alan saldırıları, yaşlı kıta ile doğrudan yüzleşmekten kaçınmanın bir yolu olarak açıklıyor. Zira başka bir ülkenin ordusuna saldırırsanız, o ülkenin ordusu da karşılık verir. Savaşın doğası budur. Fakat sivil altyapıyı hedef alırsanız, o ülke ne yapacak? Kuşkusuz askeri güçle karşılık vermeyecek; çünkü bu durum en basitinden savaşa yol açar.
Buradan hareketle, Avrupalıların farklı bir meydan okumayla karşı karşıya olduğu söylenebilir. Şimdilik topraklarını işgal etmeyi hedefleyen bir savaş yok; aksine kurumsal güçlerini yıpratmayı ve halkları arasında sistemli bir korku atmosferi körüklemeyi amaçlayan bir durum söz konusu. Bu da vatandaşların hükümetlerine olan güvenini zayıflatmak, piyasalarının istikrarını bozmak ve iç güvenlik ile dış istihbarat teşkilatlarının çabalarını akamete uğratarak nihayetinde vatandaşlarını, birikimlerini ve çıkarlarını koruma kapasitelerine dair şüphe tohumları ekmek anlamına geliyor.
Büyük ve tehlikeli soru şu: “Bazılarının, kimi zaman klasik tarzda bir savaştan önce gelen hibrit savaşın parçası olarak görme eğiliminde olduğu bu saldırıların arkasında kim var?”
Cevap esasen kolay değil. Zira tehditleri Avrupa’ya düşman bir devlete bağlamaktan daha kolay bir şey yoktur. Ancak aynı zamanda, günümüzde ulus devletlerin böğrüne saplanan birer hançer gibi kullanılan devlet dışı aktörlerin üstlendiği rol de göz ardı edilemez.
Sorumlu tarafları belirleme veya belirli odakları parmakla gösterme sürecini zorlaştıran şey ise Avrupa istihbarat teşkilatlarının bu tehditlerin kaynağını saptamadaki yetersizliğidir.
Son saldırılar ile daha önce kıta ülkelerinin çoğunda yayılan ve su ile gıda stoklama çağrısında bulunan Avrupa uyarıları arasında bir bağlantı var mıdır?
Cevap henüz hazır görünmüyor; fakat her hâlükârda, siber saldırılar vasıtasıyla gıda tedarik zincirlerinin ve tıbbi hizmetlerin aksatılması, Avrupalılara büyük savaşların korkularını -yıllar önceki Kovid-19 salgını tecrübesiyle körüklenen o korkuları- yeniden hatırlatacak bir tecrübe yaşatmak adına kesin bir taktik gibi duruyor.
Güvenlik araştırmacılarının dışındaki gözlerden saklı kalan hususlar arasında, gri bölge saldırılarını yakın ihtimaller dairesi dahilinde beklenen askeri savaşlara bağlayan o nokta yer almaktadır... Bu sözlerle neyi kastediyoruz?
Kısacası, dev gıda pazarlarındaki soğuk hava depolarına yönelik bu saldırıların başarısını ve iç sıcaklıklarının nasıl elli dereceye kadar yükseldiğini düşünün.
Burada şu soru karşımıza çıkıyor: İngiltere, Fransa ve Almanya’daki askeri üsleri ve kritik müdahale sistemlerini destekleyen soğuk hava sistemlerinin nasıl devre dışı bırakılacağını keşfetmeye çalışan birileri mi var?
Avrupa, bugün büyük olasılıkla büyük güçler arasındaki çatışmaların niteliğinde yaşanan tarihsel bir dönüşüm çağının eşiğinde. Nitekim hibrit savaş artık askeri akademilerin ve stratejik araştırma merkezlerinin dile getirdiği teorik bir kavram olmaktan çıkmış; barış ile savaş arasındaki gri bölgede vuku bulan ve muhtemelen daha sıcak çatışmaların habercisi olan düşmanca faaliyetleri anlamaya yarayan açıklayıcı bir çerçeveye dönüşmüştür.
Bugün Avrupa’da yaşananlar, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un 25 Nisan 2024’te Paris’teki Sorbonne Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada söylediği şu sözleri akla getiriyor: “Bugün, içinde yaşadığımız Avrupa’nın ölümlü olduğu ve ölebileceği gerçeği konusunda net olmalıyız.”
Macron o konuşmasında, ünlü Fransız düşünür ve şair Paul Valery’nin Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra söylediği “Biz medeniyetler, artık ölümlü olduğumuzu biliyoruz” sözüne atıfta bulunarak bu kavramı Avrupa Birliği’nin geleceğine ve kıtanın karşı karşıya olduğu jeopolitik ve ekonomik sınamalara uyarlamıştı.
İtalyan yazar ve filozof Maurizio Ferraris’in dediği gibi, bildiğimiz Avrupa’nın çehresi 2029’da yok mu olacak?
Devamı gelecek...
