ABD’deki ara seçimlerin ardından çarpıcı gerçek üzerinde geniş bir fikir birliği ortaya çıktı: İsrail’e haklı veya haksız her koşulda destek vermek, eskiden siyasi başarı için bir şartken, şimdilerde bizzat siyasetçinin düşmesine yol açabilecek yüke dönüşmüştür. Bu durum için en çok örnek gösterilen vakalardan biri de Michigan’dan senatör seçilen Abdul El-Sayed’in zaferiydi.
Bu son derece önemli bir gerçek olduğu için onu okuma biçimi de o kadar önem kazandı. Zira meseleye kusurlu bir okuma arka planıyla yaklaşıyoruz; nitekim hâkim Arap siyasi düşüncesinin hatırı sayılır bir kesimi, bazen derme çatma tek hurafede birleştirdikleri, birbiriyle çelişen iki hurafe arasında hep kararsız kalmıştır: Bunlardan biri İsrail’in ABD’yi kontrol ettiğini, diğeri ise ABD’nin İsrail’i kontrol ettiğini söyler.
Son olayın tahlili, okumaya zarar vermekten başka bir işe yaramayan birikmiş hurafeleri bir kenara bırakmayı zorunlu kılmaktadır. Nitekim İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik savaşıyla ve Aksa Tufanı’na verdiği cevapla birlikte, demokrasinin aldatmaca, hatta Batı medeniyetinin sarsılan bir yalandan ibaret olduğu yönündeki kesin analizlerin nasıl ortalıkta uçuştuğunu hatırlıyoruz. Çok kısa bir süre geçmeden ABD’de ve ardından İsrail’de, Filistinliler adına büyük kazanımlar elde edilme ihtimallerini gözler önüne seren seçimler sürpriziyle karşılaştık. Lakin kendi eylemsizliğimizi kabul etmek yerine, çarpık inatçılık yeniden baş gösterdi; bu kez de ABD’nin İran rejimini devirmesi yerine İran’ın Amerikan sistemini devirdiği bonkörlüğüyle övünen hastalıklı başka bir formülle karşımıza çıktı.
Seçimlerin doğurduğu kazanımlar hâlâ sefil bir yorumun esaretinde; bunların çoğu da demokrasinin yalan olduğunu ve Batı’nın çöktüğünü kesin bir dille iddia eden aynı seslerden çıkıyor. Komplo teorilerinden söz edenler azınlıkta kalsa da seçimlerden ve sonuçlarından ‘düşmanın burnunun yere sürtüldüğü savaşlar’ olarak bahsedenler çok daha fazla. Öyle ki, bu kazanımları ABD’nin bölgeden çekilmesinin veya kendisi ile Yahudi devleti arasında açık ve mutlak bir çatışmanın başlangıcı olarak sunanlar türedi. Ve tabii ki, söz konusu kazanımların sebebi olarak 7 Ekim felaketini yücelten sesler de ortalıkta yankılandı.
Nitekim pek çok gözlemcinin de işaret ettiği üzere, Filistinlilere yönelik sempatinin kaynağı felaketin kendisi değil, İsrail’in bu felakete verdiği vahşice karşılıktı. Zira felaket, sonradan Filistin’e empati duyan pek çok kesimin de kınamasını gerektiren bir olaydı. Şayet Aksa Tufanı’na yönelik daha geniş ve güçlü Filistin ve Arap kınamaları gelseydi, muhtemelen çok daha büyük ve kapsamlı bir dayanışma elde edilecekti.
İsrail’e yönelik karşıtlığın ve yürüttüğü savaştan duyulan tiksintinin kaynaklarını anlayabilmek için burada bazı temel ayrımları yapmak şart. Dar kesimler hariç tutulacak olursa; Netanyahu’nun tutumuna, soykırımcı eğilimine ve Batı Şeria’daki yerleşimci terörüne karşı takınılan tavır ile İsrail’in kendisine ve kendini savunma hakkına yönelik tutum arasındaki büyük fark mevcudiyetini korumakta. Aynı ayrım, Netanyahu’nun yaptığı gibi Filistinlilere hiçbir siyasi teklif sunulmadan yürütülen bir savaş ile siyasi bir teklifin eşlik ettiği savaş arasında ya da İran’a karşı hızlı, kararlı ve ekonomik maliyeti düşük bir savaş ile anlaşma hülyalarının hüküm sürdüğü mütarekelerle kesintiye uğrayan, kararsız ve katlanılması güç ekonomik yükler getiren bir savaş arasında da geçerli.
Trump’ın İsrail’e yapılan yardımları durdurma açıklaması da aynı çerçeveye giriyor; büyük bir gösterişle Cumhuriyetçileri seçimlerde desteklemek amacıyla tasarlanan bu hamle, aksine ters bir sonuç doğurdu. Oysa yardım miktarı dört milyar dolar olarak tahmin edilirken, Yahudi devletinin bütçesi 700 milyar doları aşmakta. Kaldı ki bu türden her beyanat; taarruz yardımları ile savunma yardımları arasındaki ayrımla ve istihbarat, yapay zekâ, silah geliştirme tecrübeleri ve benzeri alanlardaki iş birliği programlarına dair muhtelif kaynaklı değerlendirmelerin yaygınlığı ile birlikte ele alınmaktadır.
Dolayısıyla, durumun okunmasını dengeleyen düzeltme ve ihtiyatları hesaba katmak kaçınılmazdır. İsrail’in aleyhine, özellikle gençler arasında büyük değişimlerin meydana geldiği doğruysa da; ona destek veren tabanın, pek çok sebepten ötürü hâlâ etkin ve nüfuz sahibi olduğu da bir o kadar doğrudur. Aynı anlamda, İran’a karşı yürütülen savaşa -yürütülüş biçimi ve getirdiği maliyetler nedeniyle- karşı çıkılması, ABD’nin İranlı yöneticilere, onların doktrinlerine, yayılmacılıklarına ve bölgedeki destekçilerine duyulan bir empatiye kucak açtığı anlamına gelmez.
Ayrıca ‘mavi dalganın’ Kongre’ye taşıdığı ‘ilericiler’ inkar edilemez bir ağırlık kazanmış olsalar da Demokrat Parti’nin ‘ılımlıları’ halen çoğunluğu oluşturuyor. Bunlardan biri olan Hakeem Jeffries’in Temsilciler Meclisi Başkanı seçilmesi ve yine bir ılımlı olan Chuck Schumer’ın Senato’daki liderliğinin tazelenmesi neredeyse kesin. Cumhuriyetçi ve kararsız eyaletlerde zafer kazanmayı mümkün kılacak yasama süreçlerinin de ılımlı çizgiye bağlı kalmayı ve onu öne çıkarmayı gerekli kılacağı tahmin ediliyor.
Öte yandan, ilerici blok da tek bir bütünden ibaret değil; nitekim blok, başında Bernie Sanders’ın bulunduğu, ekonomiye ve servetin daha adil dağılımına odaklananlar ile kimlik takıntılı ve sivil toplum kuruluşu meraklısı son dönemin türedileri arasında bölünmüş durumda. Hatta İsrail mevzusunda bile en radikal tutum, Senatör Jon Ossoff gibi Netanyahu’ya ve onun savaşlarına karşı çıkanların tamamını kapsamamakta.
Ve kim bilir, İsrail’in ABD’deki konumunun zayıflamasıyla -ve bununla birlikte Likudçu-yerleşimci kanadın İsrail’deki konumunun gerilemesiyle- siyasetin kilitli kapılarını açmaya katkı sağlayacak bir vasat şekillenebilir. Böyle bir durum gerçekleştiği takdirde, İran’ı ve vekil güçlerini savaşların yaptığından çok daha fazla zayıflatacak.
Bu durum, elde edilen kazanımların niteliğini belirlemekte ve muhtemel rotalarını çizmektedir; böylece kazanımlara da onların kullanılıp pekiştirilmesine de zarar veren o ütopik mübalağaları boşa çıkarmaktadır. Haliyle bu şartlar altında, gece kâbuslarından uyanıp “Kazandık, kazandık!” diye bağırmaktan ve ardından yeniden derin bir uykuya dalarak gözden kaybolmaktan başka bir seçenek kalmamaktadır.
