Süveyş'teki Üçlü Saldırı'nın üzerinden yetmiş yıl geçti. Dünya ise bugün hâlâ uğruna savaşılan ya da içinde çatışılan bir kanal arayışında.
Hürmüz Boğazı'nda her gün yaşanan şu manzara dikkatinizi çekiyor mu? Yüzlerce tanker, gemi ve tekne kendilerine bir çıkış, giriş ya da geçiş yolu arayarak oradan oraya sürükleniyor. Bu görüntü size, savaşın kanalı kapatmasıyla petrol piyasasında yaşananları hatırlatıyor mu? İngiltere, Fransa ve İsrail'in gerçekleştirdiği Üçlü Saldırı'yı durduran, Amerika'nın o meşhur ültimatom aracılığıyla müdahalesini hatırlıyor musunuz?
O gün yaşanan saldırı, dünyanın siyasi haritasını değiştirdi. Eski sömürgeci güçler yenilgiye uğradı ve onların mirasını Amerika devraldı. Bu büyük karmaşanın ortasında yeni liderler, üçüncü bir siyasi güç oluşturabileceklerini düşündüler: Nehru, Sukarno, Mareşal Tito ve Cemal Abdünnasır.
Ancak Süveyş, o yıl yaşanan köklü dönüşümün asıl simgesiydi ve bu dönüşümün etkileri devam edecekti. Değişim, Mısır toplumunun geniş kesimlerini de kapsadı. Yunan, İtalyan, Fransız ve İngiliz toplulukları gibi köklü yabancı unsurlar büyük ölçüde ülkeden göç etti. Bu değişim daha sonra da geri döndürülemedi.
Batı, Mısır'dan yalnızca siyasi olarak değil, kültürel açıdan da çekip gitmişti. Onunla birlikte Arap dünyasından da uzaklaştı. Mısır artık Napolyon dönemindeki gibi Batı'nın Arap dünyasına açılan kapısı değildi. Aksine, Süveyş depremiyle birlikte, savaşta İsrail'in üstlendiği rolü Batı'nın ve saldırganlığın gerçek yüzü olarak gören Arap milliyetçi uyanışının merkezi hâline gelmişti.
Bugün bile şu soru soruluyor: Mısır biraz daha sabredip kanalın kontrolünü on yılın sonunda geri alsaydı daha iyi olmaz mıydı? Bazıları belki öyle olabileceğini söylüyor. Ancak gerçek şu ki Mısır, Üçüncü Dünya'nın mücadelesini kazandı. Süveyş olmasaydı, daha sonraki yıllarda ülkenin yaşayacağı yenilgiler, gerilemeler ve ekonomik sefalet çok daha ağır sonuçlar doğurabilirdi.
İnsan, geride kalan yetmiş yıla dönüp baktığında cevaplaması kolay olmayan bir soruyu kendisine soruyor: 23 Temmuz 1952 Devrimi, dört yıl sonra 1956 Süveyş olayı yaşanmasaydı, böylesine büyük bir etki yaratabilir miydi? Niyet iyiydi ve her iki tarih de aynı adamın, Cemal Abdünnasır'ın tarihiydi.
