2013-2021 yılları arasında İran Dışişleri Bakanı olarak görev yapan Muhammed Cevad Zarif, Amerikan Foreign Affairs dergisinde “İran Savaşı Nasıl Bitirmeli?” başlıklı bir makale yayınladı.
Bu makale, eski İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin açıklamalarıyla birlikte, eski de olsa İranlı siyasi liderlerin, mevcut savaşın İran rejimi için oluşturduğu tehlikeye dair ilk itiraflarını temsil ediyor.
Bu itiraflar bir güç yanılsaması içeren bir başlık ve söylemle sunuldu, ancak örtük olarak ilettikleri şey gerçek bir tehlike duygusuydu.
Zarif ve Ruhani, rejim içinde reformist akım olarak bilinen grubun önde gelen sembollerinden, ancak bunu aldatıcı ve sahtekar bir akım olarak tanımlamak daha doğru olacaktır.
Zarif'in makalesi bunun en iyi örneğidir. Peki ne diyor?
Makale sadece bir savaşı sona erdirme çağrısı değil, Zarif'in bakış açısına göre ABD ile çatışmayı sona erdirmek için eksiksiz bir müzakere planıdır.
Zarif, İran'ın çatışmada “göreceli bir avantaja” ve bu nedenle işler kötüye gitmeden önce bu zaferden hızla faydalanmak için tarihi bir fırsata sahip olduğunu iddia ediyor. Temel fikri, İran ve ABD arasında kendisinin de arabuluculuk yaptığı eski anlaşmanın, “büyük anlaşmanın” yeniden canlandırılmasıdır!
Bahsedilen anlaşma, Trump'ın yırtıp attığı anlaşmadır ve bunu ABD ve müttefiklerinin yararına en büyük siyasi başarılarından biri olarak görmektedir.
Ancak kısa bir itiraf anında Zarif, İran'ın savaşmaya devam etmesi durumunda taktiksel kazanımlar elde edebileceğini, ancak “uzun vadede stratejik olarak kaybedeceğini” de kabul ediyor.
Peki Sayın Zarif'in elinde yine ne gibi öneriler var?
Tahran'ın bakış açısıyla şunları öneriyor:
Nükleer silah edinmeme taahhüdü.
Uranyum zenginleştirme seviyelerinin önceki nükleer anlaşmada belirlenen sınıra indirilmesi.
Nükleer programa açık ve uygulanabilir kısıtlamalar getirilmesi.
Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.
Küresel pazarlara enerji akışının garanti altına alınması.
Peki uranyum stoku nasıl denetlenecek?
Zarif, Çin ve Rusya'yı da içeren ortak bir bölgesel zenginleştirme tesisi kurulmasını öneriyor!
Peki, buna karşılık ABD ne yapmalı?
İran rejimine uygulanan tüm ekonomik yaptırımları kaldırmalı.
İran'ı küresel ekonomiye yeniden entegre etmeli.
Normal petrol ihracatına izin vermeli ve izolasyon politikasını sona erdirmeli.
Bu önerinin kusurları ve hataları nelerdir? Birincisi, İran'ın Körfez ülkelerine karşı devam eden saldırganlığını görmezden gelmesidir.
Burada İran rejiminin en eğitimli ve Batı dünyası ile bağlantılı olan politikacılarından birinin, rejimin diplomasisinin ve yumuşak güç imajının mimarının fikirlerini sunduğumuza dikkat çekmek isteriz.
İran'a verilen ve hâlâ devam eden tüm yıkıcı hasara rağmen, kendisi ülkesini hâlâ galip sayıyor ve Washington'un İran'ın nükleer programının denetimini Moskova ve Pekin'e emanet etmesini istiyor!
Akıl zayıflığı, beden zayıflığından daha tehlikelidir.
