Üç lider: Gorbaçov, Reagan ve Thatcher

Geçenlerde, Archie Brown’ın kaleminden, ‘Gorbaçov, Reagan, Thatcher ve Soğuk Savaşın Sonu’ adlı kitabı okudum. İnsanların çoğunun şahit olduğu bir evreyi anlatan kitap, son derece basit yazılmış ve oldukça yoğun bilgiler içeriyor.
Yazar insanlık tarihine etki etmiş üç liderin oynadığı rolleri tasvir ediyor. Alkolik bir sokak satıcısının oğlu Reagan, Londra banliyösündeki bir bakkalın kızı Thatcher ve karamsar çiftçi bir ailenin evladı olan Gorbaçov. Gorbaçov’un köyü, İkinci Dünya Savaşında Almanlar tarafından işgal edilmiş ve köylülerin çoğu açlık sebebiyle hayatını kaybetmiş.
Reagan fırsatlara kapı açan kapitalist bir sistemde doğmuştu, iki defa California valisi, iki defa da ABD başkanı olarak seçildi. Thatcher hem aristokrasiye hem de erkek egemen sisteme meydan okudu. Gorbaçov, parti sisteminden yararlandı, derslerinde başarılı oldu ve Kremlin’in merdivenlerini ustalıkla tırmandı. Birincisi Beyaz Saray'a, ikincisi Downing Caddesi 10 numaraya, üçüncüsü de Kremlin Sarayı’na yükseldi.
Üçü de geçmişlerinde askeri zaferler kazanmıştı, ancak insanlık için gerçek zaferin barışta olduğunu kavradılar. Reagan, ‘’Şer İmparatorluğu’nun’’ en büyük düşmanlarındandı, ancak o da Gorbaçov’la aynı coşkuyu paylaşarak, insanlığın geleceğinin, karşılıklı imha yeteneklerini azaltmakla mümkün olabileceğini gördü. Reagan yolun yarısında, Sovyetler Birliği’nin son başkanı ile aynı noktada buluşabildi. Demir Lady Thatcher de, danışmanlarının, ‘soğuk savaşı’ sonlandırması için Gorbaçov’u cesaretlendirmesi yönündeki tavsiyelerine uydu. Sonuç; daha az tehlikeli bir dünyaydı. Rusya içinse daha fazla ilerleme anlamına geliyordu. ABD Başkanı, kovboy filmlerinin aksine, tarihe geçecek bir rol üstlenmiş oldu.
Avrupalı eleştirmenler, Ronald Reagan’ı sıkıcı ve yeteneksiz bir aktör olarak değerlendirdiler. Lakap takmayı seven bazı Arap gazeteciler bir defasında Reagan’ı ‘aptal’ olarak nitelemişti. Gorbaçov’dan haz etmeyen bazı komünistler de onun ‘deli’ olduğunu iddia ediyordu.
Gazetecilik bana terbiyemi takınmamı öğretti. Politikacıları yargılayacak olan tarihtir. Tarih, halkları ve insanlık için ne yaptıklarını değerlendirir. Ben bir gazeteci olarak, üç liderin de dönemlerine tanıklık ettim. Reagan, Grenada Adasına saçma bir operasyon düzenledi. Thatcher Arjantin’e savaş açtı. Gorbaçov’u askerler, Afganistan savaşına sürükledi, aşağılayıcı bir hezimetten sonra orduyu geri çekmek zorunda kaldı.
Üçünün müşterek zaferi, soğuk savaşı sona erdirmeleridir.